‌ است‌: نبايد در اين‌ امر كه‌ قرآن‌ كتاب‌ حق‌ تعالي‌ است‌ و آن‌ را براي‌ دعوت‌ بندگان‌ خويش‌ به‌سوي‌ دين‌ حق‌ بر تو نازل‌ كرده، در سينه‌ات‌ هيچ‌ ترديد و ابهامي‌ وجود داشته‌ باشد. «تا به‌ وسيله‌ آن ‌هشدار دهي» يعني‌: قرآن‌ برتو فرود آورده‌ شد تا به‌وسيله‌ آن‌ مردم‌ را بيم‌ و هشدار دهي‌ «و براي‌ مؤمنان‌ پندآموزي‌ باشد» زيرا كتاب‌ خدا(ج)  مردم‌ را گاه‌به‌گاه‌ به‌ياد پروردگارشان‌ افگنده‌ و ايشان‌ را به‌ آنچه‌ كه‌ شايسته‌ طاعت‌ وي‌ است، رهنمون ‌مي‌شود پس‌ اين‌ كتاب، در واقع‌ از طريق‌ پيامبر اكرم‌ص به‌سوي‌ مردم‌ فرستاده‌ شده‌است‌.
 
آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ اتَّبِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ وَلاَ تَتَّبِعُواْ مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء قَلِيلاً مَّا تَذَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آنچه‌ را از جانب‌ پروردگارتان‌ به‌سوي‌ شما فرود آورده‌ شده، پيروي‌ كنيد» كه‌ همانا قرآن‌ عظيم‌ و سنت‌ نبي ‌كريمص است‌ زيرا سنت، مبين‌ و مفسر قرآن‌ مي‌باشد چنان‌كه‌ خداوند متعال‌ مي‌فرمايد: ﴿ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا﴾: (و آنچه‌ را كه‌ پيامبر به‌شما داده، بگيريد و از آنچه‌ شما را بازداشته، بازايستيد) «حشر/7». «و بجز او از دوستان‌ ديگر پيروي‌ نكنيد» اين‌ جمله‌ دو وجه‌ دارد: 
1 ـ غير خدا(ج)  را معبود خويش‌ نگيريد و آنها را شركاي‌ خداي‌ يگانه‌ قرار ندهيد.
2 ـ بجاي‌ كتاب‌ خداوند(ج)  از دوستاني‌ پيروي‌ نكنيد كه‌ دين‌ خويش‌ را از آنان ‌تقليد كرده‌ايد چنان‌كه‌ اهل‌ جاهليت‌ با اطاعت‌ از رؤساي‌ خود در حلال‌ و حرام، چنين‌ مي‌كردند.
«چه‌ اندك‌ پند مي‌گيريد!» يعني‌: بشر از آن‌ رو به‌ حقيقت‌ امر ايمان‌ كم‌ توجه‌ كرده‌ و اين‌ حق‌ بدیهي‌ را فراموش‌ مي‌كند، يا از برابر آن‌ به‌ ناداني‌ مي‌گذرد، كه‌ دين‌ خداي‌ عزوجل‌ را فروگذاشته‌ و از مراجع‌ و معبودان‌ ديگر پيروي‌ مي‌كند.
 
آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَم مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا فَجَاءهَا بَأْسُنَا بَيَاتاً أَوْ هُمْ قَآئِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و چه ‌بسيار شهرها كه‌ هلاكشان‌ كرديم» يعني‌: بسياري‌ از مردم‌ شهرهاي ‌تكذيب‌كننده‌ حق‌ را به‌سبب‌ مخالفت‌شان‌ با پيامبرانشان‌ نابود كرديم‌ «پس، شبانگاه‌ عذاب‌ ما به‌ سوي‌ آنان‌ آمد» درحالي ‌كه‌ به‌ خواب‌ آرميده‌ بودند «يا به‌هنگامي‌ كه‌ در قيلوله‌ بودند» قيلوله‌: خواب‌ نيمروز است‌. بعضي‌ گفته‌اند: قيلوله، استراحت‌ در نيمروز به‌سبب‌ شدت‌ گرماست، چه‌ با خواب‌ همراه‌ باشد چه‌ نباشد. خداي‌ سبحان‌ اين‌ دو وقت‌ را مخصوصا براي‌ فرودآوردن‌ عذاب‌ مقرر كرد زيرا اين‌ دو وقت، اوقات‌ آرامش‌ و استراحت‌ است‌ لذا فرود آمدن‌ عذاب‌ در آنها سخت‌تر و وحشتناك‌تر مي‌باشد. نسفي‌ مي‌گويد: «قوم‌ لوط(ع)  شبانگاه‌ به‌ وقت‌سحر و قوم‌ شعيب‌(ع)  به‌ وقت‌ قيلوله‌ نابود ساخته‌ شدند».
 
	آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا إِلاَّ أَن قَالُواْ إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هنگامي‌ كه‌ عذاب‌ ما بر آنان‌ آمد، سخنشان‌ جز اين‌ نبود كه‌ گفتند: به‌راستي‌ كه‌ ما ستمكار بوديم» يعني‌: دعاي‌ آنان‌ به‌ بارگاه‌ پروردگارشان‌ در هنگام‌ فرودآمدن ‌عذاب، جز اعترافشان‌ به‌ ظلم‌ بر خويشتن، چيز ديگري‌ نبود اما اين‌ اعتراف‌ بعد از وقت، هيچ‌ سودي‌ به‌حالشان‌ نداشت‌.
 
	آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس، قطعا از كساني‌ كه‌ پيامبران‌ به‌سوي‌ آنان‌ فرستاده‌ شده‌اند» يعني‌: از امتهاي ‌گذشته‌ «خواهيم‌ پرسيد» از اين‌ كه‌ به‌ دعوت‌ پيامبرانشان‌ چه‌ پاسخي‌ داده‌اند «وقطعا از خود فرستادگان‌ نيز خواهيم‌ پرسيد» يعني‌: از پيامبراني‌ كه‌ آنان‌ را برانگيخته‌ايم‌ نيز خواهيم‌ پرسيد كه‌ امتهايشان‌ به‌ دعوتشان‌ چه‌ پاسخي‌ داده‌اند، چه‌كسي‌ از آنان‌ اطاعت‌ كرده‌ و چه‌كسي‌ عصيان‌ ورزيده‌ است‌.
ابن‌عباس‌(رض)  در تفسير آن‌ مي‌گويد: «از پيامبران‌ در مورد آنچه‌ كه‌ ابلاغ‌ كرده‌اند، خواهيم‌ پرسيد و اين‌ پرسش‌ها به‌خاطر آن‌ است‌ كه‌ اين‌ حقيقت‌ بر همگان‌ هويدا گردد كه‌ ما بر مردم‌ شهرهاي‌ نابود شده‌ ستم‌ نكرديم، هنگامي‌ كه ‌نابودشان‌ ساختيم‌ بلكه‌ آنان‌ خود با تكذيب‌ پيامبران‡ بر خويشتن‌ ستمگر بوده‌اند». در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌: «همه‌ شما راعي‌ هستيد و همه‌ از رعيت ‌خويش‌ مورد پرسش‌ قرار مي‌گيريد پس‌ امام‌ (زمامدار) از رعيت‌ خويش، مرد ازخانواده‌ خويش، زن‌ از خانه‌ شوهر خويش‌ و برده‌ از مال‌ مولاي‌ خويش‌ مورد سؤال‌ قرار مي‌گيرند».
 
آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِم بِعِلْمٍ وَمَا كُنَّا غَآئِبِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«همانا از روي‌ علم‌ به‌ آنان‌ بيان‌ خواهيم‌ كرد» يعني‌: آنچه‌ را كه‌ در ميانشان ‌به‌ هنگام‌ دعوت‌ پيامبران‡ روي‌ داده‌است، به‌ آنان‌ گزارش‌ خواهيم ‌داد درحالي‌ كه‌ به‌ حقيقت‌ آن‌ رخدادها و به‌ احوال‌ آشكار و نهانشان‌ در نحوه‌ پاسخگويي‌ به‌پيامبرانشان‌ دانا هستيم‌ «و ما غايب‌ نبوده‌ايم» از آنان‌ و احوالشان‌ تا چيزي‌ از آنچه‌ كه‌ در ميانشان‌ روي‌ داده ‌است، بر ما پنهان‌ باشد.
اين‌ خود دليل‌ بر آن‌ است‌ كه‌ پرسش‌ حق‌ تعالي‌ از آنان، به‌خاطر كسب‌ آگاهي‌ از اخبار مجهولي‌ نيست‌ بلكه‌ براي‌ آگاه‌ كردنشان‌ از رويدادهايي‌ است‌ كه‌ در ميانشان‌ واقع‌ شده‌ است‌.
 
	آيه  8
‏متن آيه : ‏
‏ وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در آن‌ روز وزن‌ حق‌ است» يعني‌: اعمال‌ بندگان‌ در روز قيامت‌ به‌وسيله‌ ميزان ‌(ترازو)، به‌ شيوه‌ عادلانه‌ و بي‌ ذره‌اي‌ ستم‌ و اجحاف، به‌ وزن‌ حقيقي‌ سنجيده ‌مي‌شود. و هرچند كه‌ اعمال‌ اعراض‌اند و در حقيقت‌ امر، جرم‌ و جسامتي‌ ندارند ولي‌ ـ چنان‌كه‌ از ابن‌عباس‌(رض)  روايت‌ شده‌است‌ ـ حق‌ تعالي‌ در روز قيامت‌ آنها را به‌ اجسام‌ تبديل‌ مي‌كند «پس‌ هر كس‌ كه‌ كفه‌ اعمال‌ او» يعني‌: كفه‌ اعمال‌ نيك ‌وزن‌شده‌ او «سنگين‌ باشد، ايشان‌ خود رستگارانند».
جمهور علما برآنند كه‌ نامه‌هاي‌ اعمال‌ در روز قيامت‌ با ترازويي‌ كه‌ داراي‌ زبانه‌ و دو پله‌ است‌ و زن‌ مي‌شود تا خلايق‌ به‌سوي‌ آن‌ بنگرند و درنتيجه، عدل‌ الهي‌آشكار و راه‌ عذر بر معذرت‌خواهان‌ مسدود شود چنان‌كه‌ زبانها و اندامهايشان‌ نيز بر اعمالشان‌ گواهي‌ مي‌دهند. بسياري‌ از علم