تند «و خداوند قوم‌ بيدادگر را هدايت‌ نمي‌كند» كه‌ مرتدان ‌از دين‌ برگشته، از آن‌ جمله‌ اند. شكي‌ نيست‌ كه‌ گناه‌ مرتد بزرگتر از گناه‌ كسي‌است‌ كه‌ بر كفر باقي‌ مانده‌ و اصلا اسلام‌ را نپذيرفته‌ است‌ زيرا مرتد، حق‌ را شناخته ‌و سپس‌ از روي‌ عناد و تمرد از آن‌ روي‌ برتافته‌ و سبب‌ ايجاد شك‌ و شبهه‌ در دين‌گرديده‌ است‌.
 
سوره آل عمران آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آنان» يعني‌: مرتدان‌ «سزايشان‌ اين‌ است‌ كه‌ لعنت‌ خدا» يعني‌: دوري‌ و طرد از رحمت‌ وي‌ «و لعنت‌ فرشتگان‌ و مردم، همگي‌ برآنان‌ است» يعني‌: مرتدان ‌سزاوار اين‌ همه‌ لعنت‌ هستند.
 
سوره آل عمران آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ خَالِدِينَ فِيهَا لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«در آن» لعنت، يا در آتش‌ دوزخ‌ كه‌ نشانه‌ آن‌ است‌ «جاودانه‌ مي‌مانند، نه ‌عذاب‌ از آنان‌ كاسته‌ مي‌گردد و نه‌ به‌ آنان‌ مهلت‌ داده‌ مي‌شود» و در كار عذابشان‌ به‌ آنان‌ تأخيري‌ داده‌ مي‌شود.
سپس‌ حق‌ تعالي‌ توبه‌كنندگان‌ را استثنا كرده‌ و مي‌فرمايد:
 

آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ مردم‌! پروردگارتان‌ را كه‌ شما و پيشينيانتان‌ را آفريده‌ است، بپرستيد، باشد كه‌ به‌ تقوا گراييد» «يا» در «يا ايهاالناس‌» حرف‌ نداست‌ و كار برد آن‌ در ندا دادن‌كسي‌ است‌ كه‌ از ندا دهنده‌ دور باشد، يا فراموش‌ كار، يا غافل‌ باشد، اما اگر كسي‌كه‌ نزديك‌ است‌ با آن‌ مورد ندا قرارگيرد، اين‌ به‌ قصد بزرگداشت‌ شخص‌ نداشونده‌، بيدار ساختن‌ نهادها، جلب‌ انظار و ترغيب‌ دلهاي‌ غافل‌ است‌. پس‌ اقتضاي‌حال‌ اين‌ بود كه‌ مردم‌ در اينجا به‌ چنين‌ ندايي‌ بليغ‌ و مؤكد مخاطب‌ قرار داده‌ شوند.«خلق‌»: ايجاد و اختراع‌ بدون‌ داشتن‌ مثال‌ و نمونه‌ سابقي‌ است‌.
خداي‌ عزوجل‌ نعمت‌ آفرينش‌ را از آن‌ روي‌ در اين‌ آيه‌ به‌يادآوري‌ مخصوص‌گردانيد و با آن‌ بر بندگان‌ خويش‌ منت‌ نهاد كه‌ تمام‌ نعمتها مترتب‌ بر اين‌ نعمت ‌است‌ و اين‌ نعمت‌ اصل‌ و اساس‌ همه‌ نعمتهاست‌ زيرا بدون‌ آن، هيچ‌ نعمت‌ ديگري ‌وجود پيدا نمي‌كند. دليل‌ ديگر ياد آوري‌ از نعمت‌ آفرينش‌ در اين‌ آيه‌ اين‌ است‌كه: مشركان‌ به‌ آفرينشگري‌ خداوندY معتقد بودند، چنان‌ كه‌ خداوند متعال‌مي‌فرمايد: ‏ وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ [الزخرف: ٨٧] «و اگر از آنان‌ بپرسي‌ كه‌ چه‌ كسي‌آنان‌ را آفريده‌ است‌؟ قطعا مي‌گويند: الله». لذا خداوند متعال‌ بر آنان‌ به‌چيزي‌ منت‌ نهاد كه‌ به‌ آن‌ معترفند و انكارش‌ نمي‌كنند.
و از آنجا كه‌ مؤمنان‌ نيز شامل‌ اين‌ خطابند، پس‌ دستور دادن‌ ايشان‌ به‌ عبادت‌ وپرستش، به‌ معناي‌ اين‌ است‌ كه‌ ايشان‌ بايد بر ايمان‌ خويش‌ بيفزايند و پيوسته‌ به‌ آن ‌روي‌ آورند و بر آن‌ پايدار باشند. اما عبادت‌ كفار؛ مشروط به‌ اقرار آنان‌ به‌ شهادتين‌ است‌ زيرا اين‌ اقرار، تنها راه‌ ورودشان‌ به‌ عرصه‌ عبادت‌ حق‌ تعالي ‌مي‌باشد. و هرچند اين‌ معني‌ صراحتا در آيه‌ ذكر نشده، ولي‌ به‌ طور ضمني‌ وتلويحي‌ از آن‌ دانسته‌ مي‌شود چه‌ همان‌گونه‌ كه‌ وضو، نيت‌ و فراهم‌ آوردن‌ ديگر مقدمات‌ نماز بر شخص‌ مأمور به‌ نماز شرط است، شرط اوليه‌ صحت‌ عبادت‌ كفار نيز ايمان‌ مي‌باشد.
 
سوره آل عمران آيه  89
‏متن آيه : ‏
‏ إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ فَإِنَّ الله غَفُورٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مگر كساني‌ كه‌ پس‌ از آن» يعني‌: پس‌ از ارتداد «توبه‌ كردند و به‌ اصلاح‌ آوردند» يعني‌: آنچه‌ را كه‌ با ارتداد از دين‌ خويش‌ تباه‌ ساخته‌ بودند، به‌ وسيله‌ اسلام‌ به ‌اصلاح‌ و سامان‌ آوردند «پس‌ بي‌گمان‌ خداوند آمرزنده‌ مهربان‌ است» و اين‌ از لطف‌ و رأفت‌ و رحمت‌ وي‌ بر خلقش‌ مي‌باشد كه‌ توبه‌ توبه‌كاران‌ را مي‌پذيرد و برآنان‌ مي‌آمرزد. بايد دانست‌ كه‌ توبه‌ مرتد ـ چنانچه‌ مخلصانه‌ به‌سوي‌ اسلام ‌بازگردد ـ نيز پذيرفته‌ مي‌شود. امام‌ شوكاني‌ مي‌گويد: «در حد علم‌ من، دراين‌باره‌ ميان‌ علما هيچ‌ اختلافي‌ نيست».
از ابن‌عباس‌(رض) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ آيه‌ كريمه‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: مردي ‌از انصار، اسلام‌ آورد و سپس‌ مرتد شده‌ به‌ شرك‌ پيوست، آن‌گاه‌ پشيمان‌ گشته‌ كسي‌ را به‌سوي‌ قومش‌ فرستاد كه‌ از رسول‌ خداص بپرسيد: آيا برايم‌ توبه‌اي‌ هست‌؟ همان‌ بود كه‌ اين‌ آيه‌كريمه‌ نازل‌ شد و بعد از آن‌ كه‌ قومش‌ به‌ وي‌ اطمينان‌دادند، مجددا اسلام‌ آورد.
 
سوره آل عمران آيه  90
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْراً لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الضَّآلُّونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌ راستي‌ كساني‌ كه‌ پس‌ از ايمانشان‌ كافر شدند، سپس‌ بر كفر خود افزودند» باپايداري‌ در كفر و افزودن‌ بر نيرنگ‌ و توطئه‌ عليه‌ اسلام‌ و اهل‌ آن‌ «هرگز توبه‌ آنان ‌پذيرفته‌ نمي‌شود» به‌ هنگام‌ مرگ، چنان‌ كه‌ خداوند متعال‌ در آيه‌ (4/17) مي‌فرمايد: (و توبه‌ كساني‌ كه‌ مرتكب‌ كارهاي‌ ناشايست‌ مي‌شوند و سرانجام‌ چون‌مرگ‌ هريك‌ از آنان‌ فرا رسد، مي‌گويند: اينك‌ توبه‌ كردم‌؛ پذيرفته‌ نيست). بعضي‌ برآنند كه‌ اين‌ آيه‌ كريمه‌ ناظر بر يهوديان‌ است‌ زيرا آنان‌ بودند كه‌ به‌عيسي‌(ع) كفر ورزيدند، سپس‌ چون‌ حضرت‌ محمدص به‌ رسالت‌ مبعوث‌گرديدند، به‌ ايشان‌ نيز كافر شدند «و آنان‌ خود گمراهان‌ اند».
 

سوره آل عمران آيه  91
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ الأرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«در حقيقت‌ كساني‌ كه‌ كافر شده‌ و در حال‌ كفر مرده‌اند» چه‌ كفار اصلي‌ باشند، چه‌ مرتدان‌ و از دين‌ حق‌ برگشتگان‌ «هرچند فراخناي‌ زمين‌ را پر از طلا كنند و آن‌ را فديه‌ دهند» يعني‌: هرچند در روز قيامت‌ براي‌ نجات‌ خويش‌ از عذاب‌ دوزخ، به‌اندازه‌ گنجايش‌ روي‌ زمين‌ از طلا فديه‌ آورند «هرگز از هيچ‌يك‌ از آنان‌ پذيرفته‌ نمي‌شود، آنان‌ را عذابي‌ دردناك‌ است‌ و هيچ‌ ياري ‌دهنده‌اي‌ نخواهند داشت» يعني‌: هيچ‌ كسي‌نيست‌ كه‌ در روز ق