 صرف‌ تصور وقوع‌ آن‌، ترك‌ آن‌ را به‌ آنان‌ توجيه‌ مي‌كند. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوبكرصديق‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: شما اين‌ آيه‌ را مي‌خوانيد و آن‌ را در غير جايگاه‌ آن‌ مي‌نهيد... (يعني‌ آن‌ را بر ترك‌ امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر حمل‌مي‌كنيد) درحالي‌ كه‌ من‌ از رسول‌ خداص شنيدم‌ كه‌ فرمودند: «آن‌گاه‌ كه‌ مردم‌ منكر را ديدند و آن‌ را تغيير ندادند، نزديك‌ است‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ همه‌ آنان‌ رابه‌ عذاب‌ خويش‌ گرفتار كند». از ابوثعلبه‌ خشني‌ نيز روايت‌ شده‌است‌ كه‌ فرمود: درباره‌ اين‌ آيه‌ از شخص‌ بسيار آگاهي‌ سؤال‌ كردم‌، آري‌! درباره‌ آن‌ ازرسول‌ خداص سؤال‌ كردم‌ پس‌ در حديث‌ شريف‌ فرمودند: «بلكه‌ بايد به‌ معروف‌ امر و از منكر نهي‌ كنيد تا آن‌گاه‌ كه‌ چون‌ [در زماني‌ قرار گرفتيد كه‌ فقط] از بخل‌ وحرص‌ اطاعت‌ و از هواي‌ نفس‌ پيروي‌ مي‌شد و خودپرستي‌ و دنيامحوري‌ مدار اعتبار بود و هر صاحب‌ رأي‌ و نظري‌ فقط به‌ رأي‌ خويش‌ دلخوش‌ و فريفته ‌مي‌گرديد پس‌ در آن‌ وقت‌ بر شما مخصوصا مسئوليت‌ نفس‌ خود شماست‌...». «بازگشت‌ همگي‌ شما به‌سوي‌ خداوند است‌، آن‌گاه‌ شما را از آنچه‌ انجام‌ مي‌داديد، آگاه‌ مي‌سازد» يعني‌: راه‌يافتگان‌ و گمراهان‌ هر دو به ‌سوي‌ خدا(ج) باز مي‌گردند و او به‌زودي‌ تمام‌ آنها را از اعمالشان‌ خبر داده‌ و در برابر عملشان‌ محاسبه‌شان‌ خواهد كرد، سپس‌ همگي‌ را در برابر اعمالشان‌ جزا خواهد داد.
 
	سوره مائدة آيه  106
‏متن آيه : ‏
‏ يِا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَأَصَابَتْكُم مُّصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِن بَعْدِ الصَّلاَةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لاَ نَشْتَرِي بِهِ ثَمَناً وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَلاَ نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللّهِ إِنَّا إِذاً لَّمِنَ الآثِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آيات‌ سه‌گانه‌ زير از نظر اعراب‌، لفظ و حكم‌، از دشوارترين‌ آيات‌ قرآني ‌است‌:
«اي‌ مؤمنان‌! نصاب‌ شهادت‌ در ميان‌ شما» شهادت‌ در اينجا: عبارت‌ از گواهي‌اي‌ است‌ كه‌ از سوي‌ شهود ارائه‌ مي‌شود. آري‌! نصاب‌ شهادت‌ در ميان ‌شما «هنگامي‌ كه‌ مرگ‌ يكي‌ از شما حاضر آيد» حضور مرگ‌: حضور علائم‌ و نشانه‌هاي‌ آن‌ است‌ «اين‌ است‌ كه‌ در موقع‌ وصيت‌ بايد از ميان‌ خود دو تن‌ را» يعني‌: دو تن‌ از مردان‌ مسلمان‌ را «به‌ گواهي‌ در ميان‌ خود فراخوانيد كه‌ عادل‌ باشند» يعني‌: اين‌ دو تن‌ شاهد مسلمان‌ بايد عادل‌ باشند «يا دو تن‌ از غيرتان‌ را» يعني‌: از كفار را «به‌ گواهي‌ فراخوانيد، اگر در زمين‌ سفر كرده‌ باشيد» و گواه‌ مسلماني‌ موجود نبود «ومصيبت‌ مرگ‌ شما را فرارسيد» يعني‌: نشانه‌هاي‌ مرگتان‌ در رسيد. پس‌ در چنين‌شرايطي‌ مي‌توانيد دو تن‌ كافر را به‌ گواهي‌ فراخوانيد كه‌ بعد از مرگتان‌ حامل ‌وصيت‌تان‌ به‌سوي‌ ورثه‌تان‌ گردند و نيز حامل‌ مال‌ بجامانده‌ از شما به‌سوي‌ آنان ‌باشند.
آيه‌ كريمه‌ دليل‌ جايز بودن‌ گواهي‌ اهل‌ ذمه‌ بر مسلمانان‌ در سفر و در مورد وصايا مي‌باشد. يعني‌: جواز گواه ‌گرفتن‌ كافر، مقيد به‌ دو شرط ياد شده‌ است‌. واگر به‌ گواهان‌ كافر مشكوك‌ شده‌ و عليه‌ آنها ادعاي‌ خيانت‌ كرديد: «آنان ‌را» براي‌ اداي‌ سوگند «بعد از نماز» عصر، يا غيرآن‌ از نمازها «بازداريد». خاطرنشان‌ مي‌شود كه‌ اداي‌ سوگند و فيصله‌ قضايا بعد از نماز عصر در ميان‌ مسلمانان ‌مرسوم‌ بود. و حكمت‌ در سوگند دادن‌ بعد از نماز، تغليظ و به ‌تكان ‌واداشتن ‌وجدان‌ و ضمير سوگندخورنده‌ است‌ «پس‌ اگر در صداقت‌ آنان‌ شك‌ كرديد» و مردد بوديد «به‌ الله قسم‌ خورند» آن‌ دو تن‌ شاهد، به‌ اين‌ مضمون‌ «كه‌: ما اين‌ حق‌ را به‌ هيچ‌ قيمتي‌ نمي‌فروشيم» يعني‌: ما بهره‌مان‌ از سوي‌ خداوند(ج) را به‌ اين‌ متاع‌ ناچيز دنيا نمي‌فروشيم‌ تا به‌خاطر دستيابي‌ به‌ مال‌ دنيا، به‌نام‌ مقدس‌ او سوگند دروغ‌ يادكنيم‌! «هرچند كسي‌ كه‌ به‌نفع‌ او گواهي‌ مي‌دهيم‌، صاحب‌ قرابت‌ باشد» يعني‌: هرچندفرد (مشهودله‌) از نزديكان‌ ما باشد، ما قطعا حق‌ و راستي‌ را بر رضاي‌ وي‌ ترجيح‌مي‌دهيم‌ «و گواهي‌ الله را پنهان‌ نمي‌كنيم» يعني‌: گواهي‌اي‌ را كه‌ خداي‌ عزوجل‌ به ‌نگهداري‌ و بزرگداشت‌ آن‌ امر كرده‌، پنهان‌ نمي‌كنيم‌ «كه‌ در غير اين‌ صورت‌، از گناهكاران‌ خواهيم‌ بود» اين‌ جمله‌ نيز در حكم‌ قسم‌ داخل‌ است‌.
 
سوره مائدة آيه  107
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِنْ عُثِرَ عَلَى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرَانِ يِقُومَانُ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِن شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذاً لَّمِنَ الظَّالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر معلوم‌ شد كه‌ آن‌دو دستخوش‌ گناه‌ شده‌اند» يعني‌: اگر بعد از اجراي‌ مراسم ‌تحليف‌، آگاهي‌ حاصل‌ شد كه‌ آن‌ دو شاهد، يا آن‌ دو وصي‌، با دروغ ‌گفتن‌ درشهادت‌ يا در سوگند، يا با ظهور خيانتي‌ ديگر مرتكب‌ گناهي‌ گرديده‌اند؛ «پس‌ دوكس‌ ديگر بجاي‌ آنها بايستند كه‌ قرابت‌ نزديكتري‌ به‌ متوفي‌ داشته‌ باشند» يعني‌: دوتن‌ ديگر كه‌ از نزديكان‌ متوفي‌ باشند، بجاي‌ آن‌ دو، جهت‌ اداي‌ سوگند عليه‌ آنها بپا ايستند و بر آنچه‌ كه‌ حق‌ و حقيقت‌ است‌؛ شهادت‌ بدهند يا سوگند بخورند «از گروهي‌ كه‌ هر يك‌ از دو گواه‌ دروغ‌ به‌ زبردستي‌ بر آنان‌، مال‌ را حق‌ خود ساخت» يعني‌: اين‌ دو تن‌ شاهد نزديك‌ به‌ متوفي‌، از كساني‌ باشند كه‌ از سوي‌ آن‌ دو شاهد اول‌، بر آنان‌ جفا رفته‌ و ستم‌ شده‌ است‌ «پس‌ به‌ الله سوگند خورند كه‌ گواهي‌ ما درست‌تر ازگواهي‌ آن‌ دو است» يعني: عليه‌ دو شاهد كافر سوگند ياد كنند كه‌: شهادت‌ ما ازشهادت‌ آنها درست‌تر است‌ و آنها دروغگو و خائن‌ هستند و ما امانت‌دار وراستگو «و ما از حد تجاوز نكرده‌ايم» يعني‌: ما اين‌ سوگند را عليه‌ آنها به‌ دروغ‌ و بهتان‌ نخورده‌ايم‌ «و در غير اين‌ صورت‌ از ستمكاران‌ باشيم» اگر در كارمان‌ دروغ‌ و دغلي‌ وجود داشته‌ باشد.
 
	سوره مائدة آيه  108
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يَأْتُواْ بِالشَّهَادَةِ عَلَى وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُواْ أَن تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ وَاتَّقُوا اللّهَ وَاسْمَعُواْ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ ‏
 
‏ترجمه : 