ْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و دانه‌هاي‌ پوست‌ دار و گياهان‌ ريحان‌» مراد از حب: تمام‌ حبوباتي‌ است‌ كه‌ به‌عنوان‌ مواد غذايي‌ مورد استفاده‌ قرار مي‌گيرند؛ چون‌ گندم‌، جو، ذرت‌ و مانند آنها. عصف: علف‌ كشتزار و اولين‌ چيزي‌ است‌ كه‌ از دانه‌ها مي‌رويد. حسن ‌مي‌گويد: «عصف‌، كاه‌ است‌ و ريحان‌ برگ‌». يا ريحان‌، همان‌ گياه‌ معروفي ‌است‌ كه‌ بوي‌ خوشي‌ دارد.
	سوره رحمن آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ كدام‌يك‌ از نعمتهاي‌ پروردگارتان‌ را دروغ‌ مي‌شماريد؟» خطاب‌ براي‌ جن‌ وانس‌ است‌، به‌ دليل‌ آيات‌ (10، 31، 33) از همين‌ سوره‌ كه‌ به‌ اين‌ معني ‌مي‌پردازند. آلاء: نعمت‌ها است‌. پس‌ خداوند متعال‌ در اين‌ سوره‌ نعمتهايش‌ را براي‌ خلقش‌ برشمرده‌ و آنها را به‌ يادشان‌ آورده‌ است‌، سپس‌ برشمردن‌ نعمت‌ها وبيان‌ خصلت‌ها را با اين‌ آيه‌ دنبال‌ نموده‌ و آن‌ را در ميان‌ هر دو نعمت‌ فاصله‌ قرار داده‌ است‌ تا بندگان‌ را به‌ نعمت‌هاي‌ خود متوجه‌ و متنبه‌ و بدين‌ نعمت‌ها مقر ومعترف‌ گرداند، هم‌ از اين‌ روي‌، اين‌ آيه‌ را در اين‌ سوره‌ مباركه‌ سي‌ويك‌ بار تكرار كرده‌ است‌.
البته‌ اين‌ شيوه‌ بياني‌، در ادبيات‌ عرب‌ شناخته‌ شده‌ است‌. مثلا به‌ كسي‌ كه‌ او را با احسانهاي‌ پي‌درپي‌ خود نواخته‌اند ولي‌ او آن‌ را ناسپاسي‌ مي‌كند؛ مي‌گويند: آيا فقير نبودي‌ و بي‌نيازت‌ ساختم‌؟ آيا اين‌ نعمت‌ من‌ را انكار مي‌كني‌؟ آيا پياده‌ نبودي‌ و سوارت‌ كردم‌؟ آيا اين‌ نعمت‌ من‌ را انكار مي‌كني‌؟... كه‌ تكرار اين ‌ترجيع‌بند در همچو اموري‌ بسيار نيكو و معني‌دار مي‌باشد. چنان‌كه‌ مهلهل‌ در رثاي‌ كليب‌ مي‌گويد:
علي‌ أن‌ ليس‌ عدلا من‌ كليب ‌إذا ما ضيم‌ جيران‌ المجير
علي‌ أن‌ ليس‌ عدلا من‌ كليب إذا رجف‌ العضاة من‌ الدبور
علي‌ أن‌ ليس‌ عدلا من‌ كليب إذا خرجت‌ مخبأة الخدور
تا به‌ آخر اين‌ قصيده‌.
 
	سوره رحمن آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«انسان‌ را از گل‌ خشكيده‌ سفال‌ مانند آفريد» اصل‌ انسان‌، همان‌ آدم‌(ع) است‌. صلصال: گل‌ است‌ آن‌گاه‌ كه‌ خشك‌ شده‌ و براي‌ آن‌ صلصله‌ و صدايي‌ شنيده ‌شود. فخار: سفالي‌ است‌ كه‌ با آتش‌ پخته‌ شود. البته‌ عبارات‌ قرآن‌ در بيان ‌آفرينش‌ انسان‌ به‌ اعتبار مراتب‌ آن‌ متنوع‌ است‌، چون: «آفريد انسان‌ را از خاك‌»، «از گل‌ متغير و گنديده‌»، «از گل‌ چسبنده‌»، «از گل‌ خشك‌». اين‌ تنوع ‌خود به‌ اين‌ حقيقت‌ اشاره‌ دارد كه‌ آدم‌(ع) اولا از خاك‌ آفريده‌ شد، سپس‌ در دومين‌ مرحله‌ از آفرينش‌ خود، به‌ گل‌ متطور گرديد آن‌گاه‌ به‌ گل‌ متغير و بوي‌دار تبديل‌ شد، سپس‌ به‌ گل‌ چسبنده‌، سپس‌ به‌ گل‌ خشك‌... پس‌ گويي‌ انسان‌ هم‌ از اين‌، هم‌ از آن‌ و هم‌ از آن‌ ديگري‌ آفريده‌ شده‌ است‌.
 
	سوره رحمن آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ وَخَلَقَ الْجَانَّ مِن مَّارِجٍ مِّن نَّارٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و جن‌ را از زبانه‌ آتش‌ آفريد» مارج: شعله‌ برآمده‌ از آتش‌ است‌ كه‌ داراي‌ زبانه‌ شديدي‌ است‌ و اصل‌ جن‌ همانا ابليس‌ عليه‌اللعنه‌ است‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت ‌عائشه‌ رضي‌الله عنها آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص فرمودند: «فرشتگان‌ از نور آفريده‌ شده‌اند، جن‌ از زبانه‌ آتش‌ و آدم‌ از آنچه‌ كه‌ به‌ شما توصيف‌ شده‌ است‌».
سوره رحمن آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌» اي‌ گروه‌هاي‌ انس‌ و جن‌ «كدام‌ يك‌ از نعمت‌هاي‌ پروردگارتان‌ را دروغ‌ مي‌شماريد» و شكر نمي‌گزاريد؛ به‌ اين‌كه‌ او را عبادت‌ كرده‌ و از او پروا داريد؟.
	سوره طه آيه  128
‏متن آيه : ‏
‏ أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّأُوْلِي النُّهَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا برايشان‌» يعني‌: براي‌ اهل‌ مكه‌ «روشن‌ نشده‌ است‌ كه‌ چه‌ بسيار نسلهايي‌ را پيش‌ از آنان‌ نابود كرديم‌ كه‌ اينك‌ آنان‌ در سراهاي‌ ايشان‌ رفت‌ وآمد مي‌كنند» يعني‌ از منازلشان‌ بهره‌مند مي‌شوند. يا در ديار آن‌ هلاك‌شدگان‌ رفت‌وآمد مي‌كنند و اين‌رفت‌وآمد به‌ هنگام‌ بيرون‌شدنشان‌ براي‌ تجارت‌ و طلب‌ معيشت‌ و كسب‌ و كار است‌ كه‌ آنها در اين‌ آمدورفت‌ها، سرزمين‌ها و شهرهاي‌ امتهاي‌ گذشته‌ ـ چون ‌اصحاب‌ حجر و ثمود و قريه‌هاي‌ قوم‌ لوط ـ را خراب‌ و خالي‌ مي‌بينند پس‌ اگر بينديشند، بي‌گمان‌ اين‌ مشاهدات‌ از جمله‌ امور سخت‌ عبرت‌انگيز است‌ لذا آنان ‌بايد از سرنوشت‌ آن‌ امتها درس‌ عبرت‌ بگيرند تا آنچه‌ بر آنان‌ فرود آمد، بر اينان ‌فرود نيايد «بي‌گمان‌ در اين‌ امر براي‌ خردمندان‌» كه‌ خردشان‌ آنها را از كارهاي ‌زشت‌ و ناروا بازمي‌دارد «نشانه‌هايي‌ است‌» عبرت‌انگيز و هشدار دهنده‌.
 
﴿ سوره‌ رحمن ﴾
مكي‌ است‌ و داراي‌ (78)‌ آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ بدان‌ جهت‌ «رحمن‌» ناميده‌ شد كه‌ با اسم‌ رحمن‌ كه‌ از اسماي‌ حسناي‌ الهي‌ است‌ افتتاح‌ شده‌ است‌. رحمن‌ مفيد مبالغه‌ در رحمت ‌حق‌ تعالي‌ مي‌باشد، يعني‌ او نهايت‌ مهربان‌ است‌. همچنين‌ اين‌ سوره‌ به‌نام‌ «عروس‌القرآن‌» نيز ناميده‌ شده‌ زيرا در حديث‌ شريف‌ مرفوع‌ به‌ روايت‌ علي(رض) است‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص فرمودند: «لكل‌ شي‌ عروس‌ وعروس‌ القرآن‌ سورة‌الرحمن: براي‌ هر چيز عروسي‌ است‌ و عروس‌ قرآن‌ سوره‌ رحمن‌ مي‌باشد».
و هرچند در اكثر مصاحف‌ نوشته‌ شده‌ كه‌ اين‌ سوره‌ تماما مدني‌ است‌ ولي ‌چنان‌كه‌ قرطبي‌، ابن‌كثير و جمهور مفسران‌ مي‌گويند: صحيح‌تر آن‌ است‌ كه‌ اين ‌سوره‌ تماما مكي‌ است‌، به‌ استثناي‌ آيه: (‏ يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ..) كه‌ ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: اين‌ آيه‌ مدني‌ است‌.
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ترمذي‌ از جابر (رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: رسول‌ خدا ص نزد اصحاب‌ خود آمدند و سوره‌ «رحمن‌» را از اول‌ تا آخر برايشان‌ خواندند و اصحاب‌ ساكت‌ بودند پس‌ آن‌ حضرت‌ ص فرمودند: «وقتي‌ در شب‌ ديدار با جن‌ اين‌ سوره‌ را بر آنان‌ خواندم‌، آنان‌ در واكنش‌ خود از شما بهتر بودند زيرا چنان‌ بود كه‌ هرگاه‌ من‌ به‌ آيه:(‏ فَبِأَيِّ آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ‏)  مي‌رسيدم‌؛آنها مي‌گفتند: لابشيء من‌ نعمة‌ ربنا نكذب‌، فلك‌ الحمد: نه‌! ما چيزي‌ از نعمت ‌پروردگارمان‌ را تكذيب‌ نمي‌كنيم‌ پس‌ خدايا! حم