‌ حق‌ و صواب‌ به‌ بي‌راهه‌ رفته‌ و راه‌ ميانه‌ و هموار را گم‌ كرده‌ است‌.
آيه‌ كريمه‌ بر نهي‌ قطعي‌ و همه‌جانبه‌ از موالات‌ و دوستي‌ با كفار دلالت‌ مي‌كند.
 
[1] جايي‌ است‌ ميان‌ مكه‌ و مدينه‌ در فاصله‌ دوازده‌ مايلي‌ مدينه‌.سوره ممتحنة آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ إِن يَثْقَفُوكُمْ يَكُونُوا لَكُمْ أَعْدَاء وَيَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَأَلْسِنَتَهُم بِالسُّوءِ وَوَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اگر شما را بيابند، برايتان‌ دشمن‌ باشند» يعني: اگر كفار با شما روبرو گردند، آنچه‌ را كه‌ در دلهاي‌ خود از دشمني‌ نسبت‌ به‌ شما نهان‌ مي‌دارند، آشكار مي‌كنند «و دستها و زبانهاي‌ خود را به‌ بدي‌ به‌سوي‌ شما بگشايند» با لت‌وكوب‌، قتل‌ و دست‌درازي‌ و با دشنام‌ و مانند آن‌ «و دوست‌ دارند كه‌ كافر شويد» در اين‌ آرزو به‌سر مي‌برند كه‌ مرتد شويد و به‌سوي‌ كفر باز گرديد. پس‌ مادام‌ كه‌ كار چنين ‌است‌، قطعا دوستي‌ با امثال‌ آنان‌ اشتباهي‌ است‌ بزرگ‌.
 
	سوره كهف آيه  91
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ وَقَدْ أَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْراً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«چنين‌ بود» داستان‌ شكوه‌ و قدرت‌ ذوالقرنين‌ «و قطعا به‌ خبري‌ كه‌ پيش‌ او بود احاطه‌ داشتيم‌» يعني‌: آن‌گاه‌ كه‌ به‌ وي‌ پادشاهي‌ و جهانگشايي‌ بخشيديم‌، صلاحيت‌ وي‌ را در اين‌ امر مي‌دانستيم‌. يا ما بر آنچه‌ كه‌ نزد ذوالقرنين‌ از اسباب‌ وآلات‌ و لشكر و غيره‌ بود، آگاهي‌ داشتيم‌. مراد اين‌ است‌ كه‌: كثرت‌ ابزار و آلات ‌و لشكر و سپاه‌ او به‌جايي‌ رسيده‌ بود كه‌ جز علم‌ خداي‌ دقيق‌سنج‌ آگاه‌، علم ‌هيچ ‌كس‌ ديگر به‌ آن‌ احاطه‌ نداشت‌.
 
	 سوره أنبياء آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ لَا تَرْكُضُوا وَارْجِعُوا إِلَى مَا أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَمَسَاكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْأَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«نگريزيد و به‌سوي‌ آنچه‌ در آن‌ متنعم‌ بوديد» يعني: به‌سوي‌ ناز و نعمت‌هايتان‌ كه ‌سبب‌ سركشي‌ و كفرتان‌ بود «و به‌سوي‌ خانه‌هايتان‌ باز گرديد» كه‌ مهد ناز و نعمتتان ‌بود؛ در آنها مي‌نشستيد و بدانها افتخار مي‌كرديد «باشد كه‌ شما مورد پرسش‌ قرار گيريد» يعني: براي‌ سؤال‌ و مشاوره‌ و پرداختن‌ به‌ امور مهم‌ ديگر، مورد مراجعه‌ قرار گيريد!! فرشتگان‌ اين‌ سخن‌ را به‌ شيوه‌ استهزا و توبيخ‌ به‌ آنها گفتند.
 
	سوره ممتحنة آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ لَن تَنفَعَكُمْ أَرْحَامُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرگز خويشاوندان‌ و فرزندان‌ شما به‌ شما سود نمي‌رسانند» يعني: بي‌گمان‌ فرزندان‌ و نزديكان‌ شما در روز قيامت‌ به‌ شما سودي‌ نمي‌رسانند تا شما به‌ خاطر آنان‌ با كفار دوستي‌ و مهرباني‌ ورزيد ـ چنان‌كه‌ حاطب ‌بن ‌ابي ‌بلتعه‌ چنين‌ كرد بلكه ‌آنچه‌ كه‌ به‌ شما سود مي‌رساند، امتثال‌ اوامر الهي‌ است‌؛ كه‌ از آن‌ جمله‌ است دشمني‌ با كفار و فروگذاشتن‌ دوستي‌ و موالات‌ با آنان‌ «روز قيامت‌ خدا در ميان ‌شما فيصله‌ مي‌كند» يعني: در ميان‌ شما جدايي‌ مي‌افگند پس‌ اهل‌ طاعت‌ خود را به‌بهشت‌ و اهل‌ معصيت‌ خود را به‌ دوزخ‌ داخل‌ مي‌كند «و خداوند به‌ آنچه‌ مي‌كنيد بيناست» بنابراين‌، شما را در برابر اعمالتان‌ جزا مي‌دهد. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت ‌انس‌(رض) آمده‌ است: «مردي‌ از رسول‌ اكرم‌ ص پرسيد: يا رسول‌ الله! پدرم‌ در كجاست‌؟ فرمودند: در دوزخ‌. پس‌ چون‌ پشت‌ گردانيد، آن‌ حضرت‌ ص او را فراخواندند و فرمودند: إن‌ أبي‌ وأباك‌ في‌النار: پدر من‌ و پدر تو هر دو در دوزخ‌اند».
علما به‌ مناسبت‌ داستان‌ حاطب‌، به‌ بيان‌ حكم‌ جاسوسي‌ براي‌ كفار پرداخته‌اند:
مالكي‌ها بر آنند كه‌ جاسوس‌ مسلمان‌ كشته‌ مي‌شود اما جمهور فقها برآنند كه‌ او كشته‌ نمي‌شود بلكه‌ امام‌ او را بر حسب‌ آنچه‌ كه‌ مصلحت‌ بداند، تعزير كند؛ از قبيل‌ زدن‌، به‌ زندان‌ افگندن‌ و مانند اين‌. و هر دو گروه‌ به‌ داستان‌ حاطب‌ استدلال ‌كرده‌اند زيرا مالكي‌ها گفته‌اند: اگر حاطب‌ از اهل‌ بدر نبود، پيامبر ص او را مي‌كشت‌. گروه‌ دوم‌ مي‌گويند: رسول‌ خدا ص حاطب‌ را به‌ اين‌ دليل‌ نكشتند كه‌ او مسلمان‌ بود. همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ علي‌(رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: شخصي‌ به‌نام‌ فرات‌بن‌حيان‌ را كه‌ براي‌ مشركان‌ جاسوسي‌ كرده‌ بود، نزد رسول‌ اكرم‌ ص آوردند ايشان‌ دستور دادند كه‌ او كشته‌ شود. پس‌ فرياد كشيد: اي ‌گروه‌ انصار! آيا من‌ كشته‌ مي‌شوم‌ درحالي‌كه‌ گواهي‌ مي‌دهم‌ به‌ اين‌كه‌ خدايي‌ جز معبود يگانه‌ نيست‌ و اين‌كه‌ محمد رسول‌ خداست‌؟ آن‌ گاه‌ دستور دادند كه‌ آزادش‌ كنند، سپس‌ فرمودند: «إن‌ منكم‌ من‌ أوكله‌ إلي‌ إيمانه‌، منهم‌ فرات‌ بن‌حيان: همانا از شما كساني‌ هستند كه‌ من‌ آنان‌ را به‌ ايمانشان‌ وامي‌گذارم‌، كه‌ از آن‌ جمله‌ است‌ فرات‌ بن‌ حيان‌».
ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ در آيه‌ كريمه‌ براي‌ تحريم‌ موالات‌ با كفار پنج‌ سبب‌ ذكر شده‌ است:
1 ـ كفرشان‌ به‌ خداي‌ سبحان‌ و رسول‌ وي‌.
2 ـ بيرون‌ راندن‌ رسول‌ اكرم‌ص و مؤمنان‌ از ديار و اموالشان‌ در مكه‌.
3 ـ دشمني‌ و ستيز آنها با مؤمنان‌.
4 ـ كشتن‌ مؤمنان‌ و زدن‌ و دشنام‌ دادن‌ آنها.
5 ـ حرص‌ آنان‌ بر كفر به‌ محمد ص.
 
سوره ممتحنة آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَاء مِنكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاء أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن شَيْءٍ رَّبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ براي‌ شما در ابراهيم‌ و كساني‌ كه‌ همراه‌ او بودند، اسوه‌ حسنه‌اي‌ است» يعني: خصلتي‌ ستوده‌ و سرمشق‌ نيكويي‌ است‌ پس‌ به‌ ايشان‌ اقتدا كنيد. گويي ‌مي‌فرمايد: اي‌ حاطب‌! آيا به‌ ابراهيم‌ اقتدا و تأسي‌ نكردي‌ تا از فاميل‌ و خانواده‌ات ‌بيزاري‌ بجويي‌ چنان‌كه‌ ابراهيم‌(ع) و پيروانش‌ از پدران‌ و قومشان‌ برائت‌ جستند؛ «آن‌ گاه‌ كه‌ به‌ قومشان‌ گفتند: هرآينه‌ ما از شما بري‌ و بركناريم» نه‌ ما از شماييم‌ و نه‌ شما از ما؛ به‌ سبب‌ كفرتان‌ به‌ خداوند متعال‌ «و» نيز بيزاريم‌ «از آنچه‌ كه‌ بجز خداوند مي‌پرستيد» كه‌ بتانند «