سْرِ بِعِبَادِي لَيْلاً إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( از سوي خدا بدو دستور داده شد : حال كه چنين است ) پس بندگان مرا شبانه كوچ بده ( تا فرعون و فرعونيان دستشان به شما نرسد ) چرا كه تعقيب مي‌گرديد ( و فرعون و لشكريانش دنبالتان مي‌نمايند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَسْرِ بِعِبَادِي‌ » : بندگانم را در شب كوچ حركت بده .  ( نگا : هود / 81 ، حجر / 65 ، طه‌ / 77 ، شعراء / 52 ) . « لَيْلاً » : ذكر اين واژه براي تأكيد است . « مُتَّبَعُونَ » : تعقيب‌شوندگان .‏
 
سوره دخان آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ وَاتْرُكْ الْبَحْرَ رَهْواً إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و دريا را ( بعد از عبور از آن ) گشوده واگذار .  ( تا آنان بدان وارد شوند ) . ايشان گروهي هستند كه قطعاً غرق مي‌گردند ( و هلاك مي‌شوند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« رَهْواً » : مصدر است و در معني اسم فاعل ، ساكن و آرام . گشاده . جدا شده . « أُتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً » : دريا را باز و گشاده به حال خود بگذار . از دريا با آرامش خاطر عبور كن و بدون دغدغه آن را به حال خود رها ساز ( نگا : معجم الفاظ القرآن الكريم ) . دريا را آرام بگذار و مجدّدا بدان عصا مزن و فرمان متّصل شدن مده .  ( رَهْواً ) حال ( الْبَحْرَ ) يا حال ضمير مستتر در ( أُتْرُكْ ) است .‏
 
سوره دخان آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏چه باغها و چشمه‌سارهاي زيادي از خود به جاي گذاشتند !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَمْ » : چه زياد ! بسيار فراوان .‏
 
سوره دخان آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و كشتزارها و اقامتگاههاي جالب و گرانبهائي را .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَقَامٍ » : اقامتگاه . جايگاه . مراد كاخها و قصرها و ويلاها و منزلها است . « كَرِيمٍ » : پرارزش و گرانبها .‏
 
سوره دخان آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و نعمتهاي فراوان ( ديگري ) كه در آن شادان و با ناز و نعمت زندگي مي‌كردند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« فَاكِهينَ » : در ناز و نعمت بسربرندگان . متنعّمان ( نگا : يس‌ / 55 ) .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:499.txt">آيه  122</a><a class="text" href="w:text:500.txt"> آيه  123</a><a class="text" href="w:text:501.txt">آيه  124</a><a class="text" href="w:text:502.txt"> آيه  125</a><a class="text" href="w:text:503.txt">آيه  126</a><a class="text" href="w:text:504.txt"> آيه  127</a><a class="text" href="w:text:505.txt"> آيه  128</a><a class="text" href="w:text:506.txt"> آيه  129</a><a class="text" href="w:text:507.txt">آيه  130</a><a class="text" href="w:text:508.txt">آيه  131</a><a class="text" href="w:text:509.txt"> آيه  132</a></body></html>سوره دخان آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْماً آخَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين چنين بود ( ماجراي آنان ) و ما همه اين نعمتها را به قوم ديگري داديم ( بدون دردسر و خون جگر ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَوْرَثْنَاهَا » :  ( نگا : شعراء / 59 ) . « قَوْماً ءَاخَرِينَ » : گروه ديگري . مراد بني‌اسرائيل است ( نگا : مرجع سابق ) .‏
 
سوره دخان آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏نه آسمان بر آنان گريست و نه زمين ، و نه بديشان مهلتي داده شد ( تا چند صباحي بمانند و توبه كنند و به جبران گذشته‌ها بپردازند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمْ . . . » : عربها هنگامي كه مي‌خواهند اهمّيّت مقام مرده‌اي را نشان دهند ، مي‌گويند : آسمان و زمين بر او گريه كردند . خورشيد كسوف كرد و ماه خسوف . آذرخش آسمان و باد وزان بر او گريستند و . . . يا اين كه در اينجا مضاف محذوف است كه ( اهل ) است . يعني : به سبب حقارت فرعون و فرعونيان ، در آسمان و زمين كسي براي ايشان دلسوزي نكرد و قطره اشكي نريخت . « مُنظَرِينَ » : مهلت داده‌شدگان ( نگا : اعراف‌ / 15 ، حجر / 8 و 37 ) .‏
 
سوره دخان آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما بني‌اسرائيل را از عذاب خواركننده رهائي بخشيديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْعَذَابِ الْمُهِينِ » :  ( نگا : بقره‌ / 90 ، آل‌عمران‌ / 178 ، نساء / 14 ) . اين عذاب ذلّت‌بار ، عبارت بود از : شكنجه‌هاي سخت و طاقت‌فرساي جسمي و روحي ، كشتن پسران ، و زنده نگاه داشتن دختران براي خدمتكاري و هوسراني ، بيگاري و كارهاي بسيار سنگين و . . .‏
 
سوره دخان آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِياً مِّنَ الْمُسْرِفِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( ايشان را نجات داديم ) از فرعون . كسي كه بر ديگران بزرگي مي‌فروخت و ستمگري مي‌نمود ، و از زمره تبهكاراني بود كه ظلم و فساد را از حدّ مي‌گذرانند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عَالِياً » : متكبّر . برتري جوي متجاوز ( نگا : يونس‌ / 83 ، مؤمنون‌ / 46 ، ص‌ / 75 ) .‏
 
سوره دخان آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما بني‌اسرائيل را آگاهانه ( و با شناختي كه از ايشان داشتيم ، در آن عصر و زمان ) برگزيديم و بر جهانيان برتري داديم ( و آنان را ملّت گزيده عصر خويش كرديم ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِخْتَرْنَاهُمْ » : ايشان را برگزيديم و امت منتخب كرديم . « عَلي عِلْمٍ » : آگاهانه . از روي شناخت . يعني خدا مي‌دانست كه بني‌اسرائيل مردمان مؤمني بودند و استحقاق گزينش داشتند ، و ديگران اغلب بت‌پرست و اهل فسق و فجور بودند . ولي بعدها راه خلاف و نزاع در پيش گرفتند و از صراط مستقيم منحرف شدند ( نگا : آل‌عمران‌ / 105 ، يونس‌ / 93 ، جاثيه‌ / 17 ) و خداوند براي هميشه كساني را بر ايشان گماشت كه آنان را شكنجه سخت و عذاب بد برساند ( نگا : اعراف‌ / 167 ) .‏
 
سوره دخان آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاء مُّبِينٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما معجزاتي را توسّط موسي بديشان ارائه نموديم كه در آنها آزمايش آشكاري بود ( براي ايشان ، تا به محكّ زده شوند و روشن گردد چه كساني عابد و شاكر ، و چه افرادي كافر و فاجر خواهند شد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الآيَاتِ » : معجزات . دلائل . « بَلآءٌ » : آزمايش .‏
 
سوره دخان آيه  34
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ هَؤُلَاء لَيَقُولُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اينان مي‌گويند :‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هؤُلآءِ » : مشركان و كفّار مكّه .‏
 
سوره دخان آيه  35
‏متن آيه : ‏
‏ إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مرگ ما جز مرگ اوّل نيست ( و بعد از آن ) ما هرگز زنده نخواهيم شد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« هِيَ » : مرجع اين ضمير مي‌تواند ( الْمَوْتَةُ ) باشد كه از سياق كلام استفاده مي‌شود . يعني : مَا الْمَوْتَةُ إِلاّ مَوْتَتُنَا الأُولي . يا ( عاقِبَة ) و يا ( نِهايَة ) باشد . يعني : مَا عَاقِبَةُ أَمْرِنَا إِلاَّ الْمَوْتَةُ الأُولي . « مَوْتَتُنَا الأولي‌ » : مرگ اوّل ما . مراد از واژه ( أَوّل ) يا مؤنّث آن ( أُولي ) ، يك بار است‌ ؛ نه اين كه مراد يكم است كه دوم و سوم و 