مَتْ أَيْدِيكُمْ ) است . « بِمَا » : به سبب آنچه . « قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ » : دستهايتان تقديم داشته است . تعبير كلّ با جزء است و مراد : خودتان كرده‌ايد و پيشاپيش فرستاده‌ايد . « لَيْسَ بِظَلاّمٍ » : كمترين ستمي روا نمي‌دارد ( نگا : نساء / 40 ) . ستم‌پيشه نيست . واژه ( ظَلاّم ) صيغه مبالغه در كميّت است‌ ؛ نه كيفيّت ، يا صيغه نسبت است و به معني ( ظالم ) ، همچون نجّار منسوب به نجّارة ، و حَدّاد منسوب به حِدادَة ، و عَطّار منسوب به عِطْر .‏

 

سوره حديد آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏روزي مردان منافق و زنان منافق به مؤمنان مي‌گويند :  ( با شتاب به سوي بهشت حركت نكنيد و ) منتظرمان بمانيد تا از نور شما فروغ و پرتوي ( به ما بتابد و از آن ) استفاده كنيم ! بديشان گفته مي‌شود : به عقب برگرديد ( و مجدّداً به دنيا برويد ) و نوري به دست بياوريد ! در اين حال ناگهان ديواري ميان آنان زده مي‌شود كه دري دارد . داخل آن ( كه به طرف مؤمنان است ) رو به رحمت است ( كه بهشت و نعمت سرمدي است ) و خارج آن ( كه به طرف منافقان است ) رو به عذاب است ( كه دوزخ و نقمت ابدي است ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أُنظُرُونَا » : منتظر ما بمانيد و شتاب مكنيد . به ما بنگريد تا از نور صورت شما بهره‌مند شويم و راه خود را پيدا كنيم ( نگا : قاسمي ) . نظر لطف و محبتي به ما بيفكنيد و سهمي از نور خود را به ما بدهيد . « نَقْتَبِسْ » : شعله و پرتوي برگيريم ( نگا : طه‌ / 10 ) . « إِرْجِعُوا وَرَآءَكُمْ » : به عقب برگرديد . مراد برگشتن به دنيا است . « قِيلَ » : گويندگان آن مؤمنان يا فرشتگانند . « سُورٍ » : ديوار بلند . باره . بارو . « بابٌ » : در . دروازه . چه بسا مراد اين باشد كه چنين ديواري دروازه‌اي دارد كه مؤمنان از آنجا وارد طرف بهشت مي‌گردند و پس از ورود همه آنان ، به روي منافقان بسته مي‌شود . « بَاطِنُهُ » : داخل آن . قسمتي كه مؤمنان در آنجا هستند . « ظَاهِرُهُ » : پشت ديوار . خارج ديوار . قسمتي كه منافقان در آنجا هستند .‏
 
سوره حديد آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّى جَاء أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏منافقان ، مؤمنان را فرياد مي‌دارند ، مگر ما ( در دنيا ) با شما نبوديم‌ ؟ مي‌گويند : بلي ! وليكن ( با نفاق ) خويشتن را گرفتار بلا كرديد ، و چشم به راه ( مرگ پيغمبر ، و نابودي مسلمانان ، و برچيده شدن اسلام ) مانديد و ( درباره حقانيت دعوت پيغمبر و قرآن و وجود معاد و رستاخيز ) شك و ترديد ورزيديد ، و آرزوها و پندارها شما را گول زد ، تا اين كه فرمان خدا ( دائر بر مرگتان ) در رسيد و اهريمن ( بدكاره و نفس امّاره ) فريبكار ، شما را درباره خدا فريب داد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« فَتَنتُمْ » : در فتنه و بلا انداخته‌ايد . « تَرَبَّصْتُمْ » : درنگ كرده‌ايد . منتظر مانده‌ايد . « إِرْتَبْتُمْ » : شك و ترديد نموده‌ايد . دودلي ورزيده‌ايد . « غَرَّتْكُمْ » :  ( نگا : جاثيه‌ / 35 ، انعام‌ / 70 و 130 ، اعراف‌ / 51 ) . « الْغَرُورُ » :  ( نگا : لقمان‌ / 33 ، فاطر / 5 ) .‏
 
سوره حديد آيه  15
‏متن آيه : ‏
‏ فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پس امروز ، هم از شما ، و هم از كافران ، عوضي و غرامتي پذيرفته نمي‌شود . جايگاه شماها آتش دوزخ است . دوزخ سرپرستتان است ( و پناهگاهي جز آن نداريد ) و چه بد سرنوشتي و چه بد جايگاهي است !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« فِدْيَةٌ » : عوض . غرامت . در قيامت تنها وسيله نجات ايمان و عمل صالح است . در آن روز تمام اسباب و وسائل مادي كه در اين جهان براي رسيدن به مقاصد معمول است از كار مي‌افتد ، و پيوندها بريده مي‌شود ( نگا : بقره‌ / 48 و 254 ، دخان‌ / 41 ، طور / 46 ، مؤمنون‌ / 101 ، مدثر / 38 ) . « مَأْوَاكُمُ النَّارُ » :  ( نگا : عنكبوت‌ / 25 ، جاثيه‌ / 34 ) . « مَوْلي‌ » : سرپرست . سرور . يار و ياور . در اينجا واژه آقا و ياور ، جنبه ريشخند و تمسخر دارد . بدان مي‌ماند كه ستمگري به مهلكه بيفتد و طلب كمك كند و بدو گفته شود : يار و مددكار و ولي و سرپرست تو چوبه دار ، و پرت كردن به ميان آتش سوزان و قهار است . « بِئْسَ الْمَصِيرُ » :  ( نگا : بقره‌ / 126 ، آل‌عمران‌ / 162 ، انفال‌ / 16 ) .‏
 
سوره حديد آيه  16
‏متن آيه : ‏
‏ أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَكَثِيرٌ مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آيا وقت آن براي مؤمنان فرا نرسيده است كه دلهايشان به هنگام ياد خدا ، و در برابر حق و حقيقتي كه خدا فرو فرستاده است ، بلرزد و كرنش برد ؟ و آنان همچون كساني نشوند كه براي آنان قبلاً كتاب فرستاده شده است و سپس زمان طولاني بر آنان سپري گشته است ، و دلهايشان سخت شده است ، و بيشترشان فاسق و خارج ( از حدود دين خدا ) گشته‌اند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« أَلَمْ يَأْنِ . . . » : آيا نزديك نشده است‌ ؟ آيا وقت آن فرا نرسيده است‌ ؟ از ماده ( أَني ، يَأْني ، أَنْياً ) . « ذِكْرِ » : ياد . به خاطر آوردن . « لِذِكْرِ » : حرف ( ل ) به معني ( عِندَ ) است ( نگا : اسراء / 78 ) . « مَا نَزَلَ . . . » : مراد قرآن است . « الأمَدُ » : زمان . مدت . مراد فاصله زماني ايشان با پيغمبران است .‏
 
سوره حديد آيه  17
‏متن آيه : ‏
‏ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بدانيد كه خداوند زمين مرده را زنده مي‌كند . ما آيه‌ها را براي شما ( با ذكر مثالها ) روشن مي‌گردانيم و بيان مي‌داريم ، تا اين كه شما ( مطالب و مقاصد آنها را ) فهم كنيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يُحْيِ الأرْضَ . . . » :  ( نگا : روم‌ / 19 و 24 و 50 ) .‏
 
سوره حديد آيه  18
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَالْمُصَّدِّقَاتِ وَأَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضَاعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ أَجْرٌ كَرِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مردان بخشنده و زنان بخشنده‌اي كه ( با دادن صدقات و انجام خيرات و حسنات ) به خدا قرض نيكوئي مي‌دهند ( پاداش بخشش و وامشان ) براي ايشان چندين برابر مي‌شود ، و مزد بزرگ و قابل توجهي دارند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« الْمُصَّدِّقِينَ » : متصدّقين . صدقه‌دهندگان . انفاق‌كنندگان .  ( نگا : يوسف