در  حال  راه  رفتن  نمازش  را  بخواند،  حتی  اگر  در  جهت  غیر  قبله راه  برود.  و کسی‌ که مورد  تعقیب  دشمن  قرار  گرفته‌،  نیز  حکم  تعقیب ‌کننده  را  دارد  و  به  هر کیفیت که  ممکن  باشد،  نمازش  را  می‌خواند.  و  همچنین ‌کسی‌ که  دشمن  مانع  رکوع  و  سجود  او  شود،  یا  جان  یا  خانواده  یا مال  او  در معرض  تهدید  دشمن  یا  دزد  یا  حیوان  درنده‌ای  باشد،  در اینصورت  نیز با  اشاره  و  به  هر  جهتی ‌که  ممکن  باشد  نماز  خود  را  می‌خواند،  و حکم  تعقیب ‌کننده (‌طالب‌)  و  تعقیب  شونده  (‌مطلوب‌)  را  دارد.  عراقی‌ گفته  است‌:  در  هر  فراری ‌که  مباح  باشد،  از  جمله  فرار  از  سیل  و  حریق  و  امثال  آن  اگر  چاره  از آن  نباشد  و  فرار  بدهکار ناتوان  از  پرداخت  بدهی‌ که  نتواند،  دلایل  بی‌چیزی  خود  را،  اقامه ‌کند،  در  صورتیکه اگر  طلبکار  به  وی  دسترسی  داشته  باشد  او  را  زندانی ‌کند  و  سخن  او  را  باور  نداشته  باشد  و  همچنین  فرار  از  ترس  قصاص  در صورتیکه  امیدوار باشد، ‌که  اگر مدتی  غیبت  کند،  خشم  قصاص‌ کننده  فروکش  می‌نماید  و  مورد  عفو  قرار  می‌گیرد،  در  همه  این  احوال‌،  به  هر کیفیت ‌که  ممکن  باشد  می‌تواند  نماز  خود  را  بخواند.

از  عبدالله  بن  انیس  روایت  شده  است ‌که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  مرا  به  نزد  خالد  بن  سفیان هذلی  فرستاد که  در  سمت  عرفات  بود،  و  به  من  دستور  داد که "‌بـرو،  او  را  بکش‌“  وقتی ‌که  او  را  دیدم‌،  وقت  نماز عصر،  فرا  رسیده  بود.  پیش  خود گفتم‌:  شاید  آنچه ‌که  در  بین  من  و  او  می‌گذرد،  موجب  تاخیر نماز  باشد،  من  به  سوی  او  روان  شدم  و  با  اشاره  نماز  می‌خواندم‌،  چون  به  وی  نزدیک  شدم‌، ‌گفت‌:  تو گیستی‌؟ ‌گفتم‌:  مردی  از  عربها،  شنیده‌ام ‌که  بر علیه  این  مرد  (‌پیامبر صلی الله علیه و سلم‌)  مردم  را  تجهیز می‌کنی‌،  بدین  منظور  پیش  تو  آمده‌ام‌.  او گفت‌:  من  در  صدد  این ‌کار هستم‌.  من  مدتی  با  او  راه  رفتم  تا  اینکه  فرصت  بدست  آوردم  و با  شمشیر خود  بر وی  جهیدم  و او را کشتم‌“‌.  به  روایت  احمد  و  ابوداود.  و  حافظ  اسناد  آن  را  نیکو  دانسته  است‌.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] -‌خواه  خوف  از  دشمن  یا  از  حریق  یا  امثال  آن  و  خواه  در  سفر  یا  حضر  باشد.صلاة السفر (=  نماز در سفر =  نماز شکسته‌)  

نماز  طالب  و  نماز مطلوب
1-‌کوتاه کردن  نمازهای  چهار رکعتی‌:
خداوند  می‌فرماید:" وإذا ضربتم  في الارض فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة إن خفتم أن يفتنكم الذين كفروا  [‌هرگاه  به  سفر  رفتید،  بر  شما گناهی  نیست ‌که  نمازهای  چهار رکعتی  را کوتاه ‌کنید  (‌آنها  را  دو  رکعتی  بخوانید)  اگر  خوف  داشتید، ‌که  کافران  شما  را  با کشتن  یا  زخم‌ کردن  و  امثال  آن‌،  اذیت  و  آزار کنند]"‌.  برای‌ کوتاه ‌کردن نماز  و  شکسته  خواندن  آن  در  “‌خوف‌“  بودن  شرط  نیست  پس  بدون  خوف  نیز  نمازهای  چهار  رکعتی  شکسته  خوانده  می‌شوند.  از ‌یعلی  بن  امیه  روایت  شده  است که ‌گفته  است‌:  من  به  عمر  بن  الخطاب ‌گفتم‌:  نظرت  در‌باره ‌کوتاه ‌کردن  نمازهای  چهار  رکعتی  چیست  و  حال  آنکه  می‌فرماید: إن خفتم أن يقتنكم الذين كفروا  ،  و  امروز  این خوف  از بین  رفته  است‌؟  حضرت  عمر فرمود:  من  نیز همچون  شما  از این ‌کار تعجب  می‌کردم  و  آن  را  با  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  میان  می‌نهادم‌.  فرمود:" صدقة تصدق الله بها عليكم فاقبلوا صدقته  [این  تخفیف  دو  رکعتی  صدقه‌ای  است‌ که  خداوند  با  شما کرده  است‌،  آن  را  بپذیرید]"‌.  به  روایت ‌گروه  محدثین‌.

ابن  جریر  از  ابومنیب  الجرشی  نقل‌ کرده  است‌ که‌:  از  ابن  عمر  سوال  شد  درباره‌:" وإذا ضربتم في الارض  . ..  الایه"‌،  چه  می‌گویید؟  حالا که  ما  در  حال  ایمنی  هستیم  آیا  می‌توانیم  نماز  شکسته  بخوانیم‌؟  گفت‌:" لقد كان لكم في رسول الله أسوة حسنة [‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  برای  شما  بهترین  اسوه  و  مقتدا  بود]"‌.

از  عایشه  روایت  است‌ که ‌گفته‌:“‌نماز  در  ابتدا  در  مکه  بصورت  دو  رکعتی  واجب  شد،  چون  پیامبر صلی الله و سلم  به  مدینه  آمد  نمازهای  دو  رکعتی  چهار رکعتی  شد  جز در  نماز  مغرب ‌که  نماز ‌“‌وتر“  (‌تاک‌)  روز  است  (‌که  سه  رکعت  است‌)  و  جز نماز صبح ‌که  چون  قرائت  در آن  طولانی  بود  (‌بصورت  دو  رکعتی  باقی  ماند)‌،  پیامبر صلی الله و سلم  چون  به  سفر  می‌رفت  بهمانگونه ‌که  در  مکه  واجب  شده  بود  نماز می‌خواند  (‌بصورت  دو رکعتی  و  شکسته‌)“‌.  به  روایت  احمد  و بیهقی  و ابن  حبان  و  ابن  خزیمه‌.  رجال  سند  این  حدیث موثوق  به  است‌.  

ابن  القیم ‌گفته  است‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  نمازهای  چهار  رکعتی  را  کوتاه ‌کرده  است  (‌شکسته  می‌خواند)  و  آنها  را  دو  رکعتی  می‌خواند،  از  وقتی ‌که  برای  مسافرت  بیرون می‌رفت  تا  به  مدینه  برمی‌گشت  (‌نمازها  را  شکسته  می‌خواند)‌.  و  بطور قطعی  الثبوت از  پیامبر صلی الله علیه و سلم  روایت  نشده  است‌ که  در  مسافرت  نمازهای  چهار  رکعتی  را  بطور کامل  (‌غیر  شکسته‌)  خوانده  باشد.  و  هیچیک  از  پیشوایان  فقه  در  آن  اختلاف  ندارند، اگر چه  در  حکم  قصر  و کوتاه‌ کردن  نماز  اختلاف  دارند.  عمر  بن  خطاب  و  علی  بن  ابی‌طالب  و  ابن  مسعود  و  ابن  عباس  و  ابن  عمر  و  جابر  به  قصر  و کوتاه ‌کردن  نماز  حکم ‌کرده‌اند  و  مذهب  حنفیه  نیز  چنین  است‌ [1]‌.

مالکیه ‌گفته‌اند:  قصر  و  شکسته  خواندن  نمازهای  چهار  رکعتی  در  مسافرت  سنت  موکده  است  و  تاکید  بر آن  بیش  از  به  جماعت  خواندن  است‌،  اگر مسافری  را  نیافت  که  به  وی  اقتدا کند،  نماز  خود  را  منفردا  بصورت  شکسته  بخواند  و  اقتدای  وی  به  شخص  مقیم  (‌غیر مسافر)  مکروه  است‌.  حنبلی‌ها  شکسته  خواندن  نماز  را  جایز  و آن  را  از  اتمام  (‌چهار  رکعتی  خواندن‌)  بهتر  می‌دانند  و  به  نزد  شافعیه  نیز  چنین  است  مشروط  بر  آنکه  مسافت  قصر  را  مراعات ‌کند.

2-‌مسافت قصر =  مسافتی ‌که  برای  شکسته  خواندن  نماز  شرط  است‌:
آنچه ‌که  از  آیه  استنباط  می‌شود  آنست ‌که  در  هر  سفری  خواه  طولانی  یا کوتاه باشد،  نمازهای  چهار  رکعتی‌ کوتاه  (‌شکسته‌)  و  جمع  می‌شوند  (‌قصر  و  جمع  صورت می‌گیرد)‌.  و  خوردن  روزه  مباح  است‌،  و  در  سنت  نبوی  چیزی  نیامده  است‌ که  این  مطلق  را  مقید کرده  باشد.  ابن  المنذر  در این  باره  بیش  از  بیست  قول  نقل‌ کرده  است  که  ما  در اینجا  صحیحترین  آنها  را  ذکر می‌کنیم‌:

احمد  و  مسلم  و  ابوداود  و  بیهقی  از یحیی  بن  یزید  روایت ‌کرده‌اند که‌:  من  از انس  بن  مالک  درباره  شکسته  خواندن  نماز سوال ‌کردم‌،  او گفت‌:  “‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  هرگاه  مسافت  سه  میل  یا  سه  فرسخ  (‌از شهر)  بیرون  می‌رفت  بجای  چهار  رکعت  دو  رکعت  می‌خواند‌“‌.  حافظ  ابن  حجر  در “‌الف