ترین نعمتی است – که خداوند جهت آماده ساختن نیروی جسمانی که خستگی آنرا فرسوده ساخته است – بر ما ارزانی داشته است، و خداوند آنرا از نشانه‌های عظمت خویش ذکر نموده است، و می‌فرماید :
وَ مِنْ ایتِهِ مَنامُکُمْ بِالّلیل وَ النَّهارِ وَ ابتِغاؤکُم مِنْ فَضْلِهِ إنَّ فی ذلِکَ لآیتٍ یِقومٍ یَسْمَعُون 	(روم : 23)
«و از نشانه‌های خداوند خواب شما در شب و روز است و تلاش و کوششتان برای بهره‌مندی از فضل خدا، قطعاً در این [امور] دلائلی است برای کسانی که گوش شنوا داشته باشند».
جدیدترین تحقیقات دربارة خواب می‌گوید : هر گاه انسان بیدار شود، و کار را آغاز کند ماده‌ای یا مقدار کمی مواد شیمیایی در خون او ترشح می‌کند، و هر آنچه زمان بگذرد این مقدار بالاتر رود و چون به مرور زمان و با فعالیت به حد معینی رسید، پیامی به سوی مغز رساند، و مغز هم به نوبة خود پیام را به مراکز خواب در مولکولهای عصبی رسانده، یا اینکه مولکولهای عصبی از هم دور شوند و ماده روان قطع گردد و این همان خواب [موصوف] است و یا اینکه رگ‌های عصبی به هم نزدیک شوند و ماده جاری عصبی جریان یابد، لذا ابزار خواب ماده‌ای شیمیایی، یا مجموعه موادی است که در آغاز روز به مقدار ناچیزی ترشح می‌نماید و هر اندازه وقت بگذرد مقدار این ماده افزایش یابد، تا اینکه به میزان مشخصی برسد، جسم از طریق عصب برای نزدیکی حالت خواب به مغز پیام می‌فرستد، به طوری که مغز به مراکز خواب دستور کار و عمل می‌دهد و مولکول‌های عصب از یکدیگر فاصله می‌گیرند و خواب به وجود می‌آید، این تدبیر کیست؟ تنظیم کیست؟ آفریده کیست؟ ابداع کیست؟ زندگی ما بدون خواب چگونه می‌بود؟ چنانچه انسان دو شب پیاپی بیدار باشد، ساختارش مختل می‌گردد، و تعادل خود را از دست می‌دهد، پس اگر از خواب تحریم شود چگونه خواهد بود؟
و خداوند می‌فرماید :
وَ مِنْ ایتِهِ مَنامُکُمْ بِالّلیل وَ النَّهارِ وَ ابتِغاؤکُم مِنْ فَضْلِهِ إنَّ فی ذلِکَ لآیتٍ یِقومٍ یَسْمَعُون 	(روم : 23)
در کالبد مراکزی جهت خواب سبک و مراکزی نیز برای خواب عمیق وجود دارد، شما هشت ساعت بر روی رختخواب دراز می‌کشید، یک یا دو ساعت از آن خواب عمیق می‌نمائید، و بقیه ساعت‌ها خواب سبک می‌نمایید، یعنی شما به گونه‌ای از آنچه پیرامونتان می‌گذرد – چه کسی سخن می‌گوید، وارد می‌شود و یا درب را می‌زند – اطلاع دارید، ولی در خواب عمیق هیچ‌کدام از موارد مذکور را احساس نمی‌کنید، پس چه کسی در جسم شما مرکزی را برای خواب عمیق و خواب سبک و مرکزی را برای بیداری قرار داده است؟
کودک ساعات فراوانی در طول بیست و چهار ساعت می‌خوابد تا اینکه جسم وی رشد نماید، کودکی که عمر وی به سن پنج سالگی برسد دوازده ساعت می‌خوابد، و نوجوان نه ساعت می‌خوابد، و فرد بالغ هفت الی هشت ساعت می‌خوابد.
چه کسی خواب و مدت و نوعیت آن را تنظیم نموده است، و لحظه راحت و آرامش را برای ماهیچه‌ها و دستگاه‌ها قرار داده است؟ خداوند می‌فرماید :
وَ مِنْ ایتِهِ مَنامُکُمْ بِالّلیل وَ النَّهارِ وَ ابتِغاؤکُم مِنْ فَضْلِهِ إنَّ فی ذلِکَ لآیتٍ یِقومٍ یَسْمَعُون 	(روم : 23)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:5.txt">اعجاز</a><a class="text" href="w:text:6.txt">علم</a><a class="folder" href="w:html:7.xml">اعجاز در قرآن و سنت</a><a class="text" href="w:text:14.txt">داستان این کتاب</a></body></html>زمانی که انسان به رختخواب می‌رود و دقت نماید که چگونه بخوابد، برخی بر روی شکم و برخی بر پشت و یا بر سمت چپ و راست می‌خوابند، آنانی که بر روی شکم می‌خوابند احساس نفس تنگی می‌نمایند، چون سنگینی پشت و اندام استخوانی بر روی شش‌ها واقع می‌گردد، علاوه بر آن، این نوع خواب نامناسب است.
اما آنانی که بر پشت می‌خوابند یکی از دقیق‌ترین دستگاه‌ها – دستگاه تصفیه و گرمایی – را تعطیل می‌نمایند، در بینی لایه‌های داخلی با رگ‌های ماهیچه‌ای وجود دارند، که هرگاه ماهیچه‌ها توسعه یابند با جاری شدن خون فراوانی [از بینی] همراه می‌گردند، و چون هوا در این لایه‌های میانی حلزونی شکل وارد گردد، و با خون – که به وسیله عضله شریان‌ها جاری است - تماس پیدا نماید، و به محض وصول آن به اولین سوراخ (لایه) گرچه قبل از ورود به بینی در دمای صفر درجه بوده باشد به دمای 38 درجه می‌رسد، علاوه بر آن این لایه دارای ماده‌ای چسبناک می‌باشند، تا از ورود گرد و غبار و سایر مواد جلوگیری نماید، و چنانچه مواد دیگری به هر دلیل با ماده چسبان تماسی پیدا نکنند و به بینی وارد شوند، خداوند در بینی موهایی آفریده است تا اینکه مواد ناآشنا و اشیاء آویزان در هوا را صید نمایند، بی‌گمان لایه‌های بینی بهترین و عالی‌ترین دستگاه گرمایی و تصفیه برای وصول هوای پاک و تصفیه شده به ذات‌الریه می‌باشند. 
و هرگاه انسان بر پشت بخوابد و از طریق دهان تنفس نماید، گویا که این دستگاه‌های بسیار پیچیده را تعطیل نموده است، و لذا بینی فرد هنگام سرمای شدید سرخ عقابی می‌شود، و اگر انسان از دهان تنفس می‌نمود چه روی می‌داد؟ بیش از هر چیز دیگر در معرض زکام و سرماخوردگی قرار می‌گرفت، و لثه وی خشک می‌گردید، و به بیماری (شایع لب شکری) مبتلا می‌شد و علاوه بر این خر و پُف‌های غیرقابل تحمل، نیز ناشی از تنفس از طریق دهان می‌باشد، همانطور که گفته شد خوابیدن بر پشت و شکم تندرستی به بار نمی‌آورد، اما خوابیدن بر سمت چپ باعث می‌شود که – هضم غذا که در حالت طبیعی در مدت دو الی چهار ساعت انجام گیرد – هضم غذا پنج تا هشت ساعت به طول بیانجامد، زیرا شش راست - که بزرگ‌تر است - بر قلب فشار می‌آورد و کبد – که بزرگترین اعضاء می‌باشد – حالت معلق به خود می‌گیرد، اما هرگاه انسان بر سمت راست بخوابد، و شش چپ کوچک‌تر و سبک‌تر است، و کبد هم در جسم بر جهت زمین استقرار می‌یابد و هضم با سرعت انجام می‌گیرد.
از ابوهریره روایت است که گفته است : پیامبر مردی را با حالت درازکش بر روی شکم دید، فرمود : «این درازکشی است که خداوند آن را دوست نمی‌دارد».(1)
عده‌ای هم [از اهل حکمت و نکته‌سنج] گفته‌اند – بر پشت خوابیدن خواب فرمانروایان است، و خوابیدن بر شکم، خواب شیاطین است، و خوابیدن بر سمت چپ، خواب ثروتمندان است، زیرا آنان به علت پرخوریشان بر سمت چپ می‌خوابند تا استراحت نمایند، اما خوابیدن بر سمت راست خواب دانشمندان و آگاهان می‌باشد.
--------------------------------------------------------------------
1) ترمذی (2768)، احمد (8028).امروزه تحقیقات علم پزشکی به اثبات رسانده است، فردی ساعتهایی توالی به یک حالت واحد بخوابد، احتمال دچار شدن وی به بیماری‌های قلبی بیشتر است، و چربی‌ها به مقدار فراوانی بر رگ‌ها و قلب او رسوب ‌نموده و باعث تضعیف و نابودی رگ رها می‌شود، و رگ‌ها توانایی لازم تغذیه عضلات را از دست می‌دهند، و با رسوب چربی بر دیوارة رگ‌ها، شریان و رگ‌ها که هر کدام در جاری شدن خون به قلب کمک می‌رسانند و همچون پلاستیک ح