َلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ می فرماید:« يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ: مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ؛ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ، وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ»[1]

« ای گروه جوانان! هر کس از شما توان ازدواج دارد، باید ازدواج کند. زیرا ازدواج بیشتر مایه ی حفظ نگاه و پاکدامنی شرمگاه می شود. هرکس توانایی ازدواج را ندارد باید روزه بگیرد، چون روزه، حفاظت كننده ي چشم و كنترل كننده ي شهوت است.»

 همچنین ازدواج مجدّد سبب افزايش نسل و جمعیت می شود. شریعت اسلامیبه افزایش نسل و جمعیت فرا می خواند.

 چنان که رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ می فرماید: «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الاُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»[2] 

« با زنان مهربان و آنان که فرزند می زایند ازدواج کنید؛ چون من در روز قیامت به زیاد بودن شما(امت) از دیگر امتها افتخار می کنم.»

 زن نباید مانع این کار شود. بایستی به شما اجازه دهد که ازدواج کنید. شما باید بکوشی تا در میان هر دو کاملاً با عدالت رفتار کنی و همه ی آنچه را که هر دو نیاز دارند فراهم کنی. همه ی اینها از باب همکاری در راستای نیکویی و پرهیزگاری است. الله تعالی می فرماید:« وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى »[مائده:2] 

« و یکدیگر را بر نیکوکاری و تقوا و پرهیزگاری یاری کنید»

 رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ می فرماید:« وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ»[3]

« الله تعالی بنده را یاری می کند تا زمانی که بنده، برادرش را یاری نماید»

 شما برادر دینی همسرتان هستید و او خواهر دینی شماست و باید یکدیگر را در کار خیر کمک کنید.

 در حدیث صحیح از ابن عمر رضي الله عنهما روایت است که رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود:« مَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللَّهُ فِي حَاجَتِهِ»[4] 

« هر کس در فکر نیاز برادرش باشد، الله تعالی نیازش را بر آورده می کند»

 اما رضایت زن در جایز بودن چند همسری شرط نیست. بلکه باید راضی باشد تا زندگی شما به بهترین صورت ادامه یابد. الله تعالی وضعيت همه را اصلاح نماید و همه ی خوبیها را نصیب شما نماید.

شیخ ابن باز – مجلة العربیة شماره 168.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  بخاری (5066،5065) و مسلم (1400) 
[2]  احمد (3/245،158) ابوداود (2050) و نسائی (3229) و ابن حبان (4057،4056،4028) و طبرانی در " الاوسط" (5099) و " الکبیر" 20/219(508) و حاکم 2/162(2685) حاكم آن را صحیح دانسته و ذهبی با او موافق است.
[3]  مسلم (2699)
[4]  بخاری (2442) و مسلم (2580)[115] شرح آیه ي تعدد زوجات و بیان حکمت آن

س: بعضی از مردم می گویند: ازدواج با بیش از یک زن فقط برای کسانی جایزاست که دختران یتیمرا سرپرستی می کنند و می ترسند که نتوانند بین آنها عدالت را رعايت کنند. چنین کسانی با مادرِ یتیمان یا با یکی از آن دختران ازدواج می کند ... از این آیه استدلال می کنند: «وَإِنْ خِفْتُمْ أَلا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاثَ وَرُبَاعَ » [نساء:3]

« اگر ترسیدیدکه در باره یتیماننتوانید عدالت کنید با زنان دیگری کهبرای شما حلال اندو دوست دارید با دو یا سه یا چها ر تا ازدواج کنید» 

لطفاً حقیقت را در این مورد بیان کنید. 

ج: این سخن باطلی است و معنی آیه کریمه این استکه اگر دختر یتیمی تحت سرپرستی شما بود و می ترسید که اگر با او ازدواج کنيد مهریه اش را ندهيد باید به سراغ زنان دیگری برويد که زیادند و الله تعالی او را مجبور نکرده که حتماً با همان یتیم ازدواج کند. آیه دلالت می نماید که ازدواج با دو یا سه یا چهار زن جایز است؛ زیرا این کار بهتر سبب رعایت پاکدامنی می شود و بیشتر موجب حفظنگاه می گردد. همچنین سبب افزایش نسل و جمعیت می شود و سبب می شود تا بسیاری از زنان، پاکدامن بمانند و با آنها احسان و نيكي شود و نیازشان تأمین گردد.

تردیدی نیست زنی که نصف مردی یا یک سوم یا یک چهارم آن به عنوان همسر به او تعلق بگیرد، بهتر است از آن که بدون شوهر باشد. امّا به شرطی که فرد توانایی داشته باشد و بین زنها به عدالت رفتار نماید. اگر کسی ترسید که عدالت را نمی تواند برقرار نماید به یکی اکتفا کند به اضافه ي کنیزانی که دارد. عمل رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بر این دلالت می کند. ایشان صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در حالی وفات یافت که نُه زن داشت. 

الله تعالی می فرماید:« لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ »[احزاب:21]

 « رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَبرای شما بهترین الگو ونمونه است» . 

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ برای امت بیان نموده که برای هیچ کسی از امت جایز نیست که با بیش از چهار زن ازدواج کند. پس باید در ازدواج با چهار زن و کمتر از آن از ایشان صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ الگو برداری کرد. ازدواج با بیش از چهار زن از خصوصیات پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بوده است.

شیخ ابن باز – مجلة العربیة شماره 83 [116] معنای عدالت در آیات تعدد زوجات

س: در قرآن کریم در زمینه ي چند همسری آیه ی کریمه ای آمده که می گوید:« فَإِنْ خِفْتُمْ أَلا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً » [نساء:3]

«اگر هم می ترسید که نتوانید میان زنان عدالت کنید به یک زن اکتفا کنید »

 و در جای دیگری آمده است« وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ » [نساء:129] « شما نمی توانید میان زنان عدالت کنید هرچند همه ي کوشش و توان خود را بکار برید.»

 در آیه ی اول دادگری را برای ازدواج با بیش از یک زن شرط قرار داده است و در آیه ی دوم توضیح می دهد که برقراری عدالت بین زنها ممکن نیست، آیا آیه ی دوم آیه ی اول را منسوخ می کند؟ و ازدواج با بیش از یک زن جایز نیست؛ چون شرط عدالت امکان ندارد؟ لطفاً مرا راهنمایی کنید. 

ج: بین این دو آیه تعارض و تضادی نیست. همچنین یکی دیگری را منسوخ نمی کند، و عدالتي که به آن امر شده یعنی تا آنجا که می توانید عدالت کنید یا در نفقه و نوبت عدالت کنید. اما در محبت و توابع آن از قبیل همخوابی و مانند آن دادگری در توان کسی نیست.

 منظور از آیه ي « وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ » [نساء:129] . شما نمی توانید میان زنان (از نظر محبت قلبی) عدالت کنید، همین است.

 بنابراین عائشه رضي الله عنهااز پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روایت می کند که «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  يَقْسِمُ فَيَعْدِلُ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ هَذَا قَسْمِي فِيمَا أَمْلِكُ 