ال علیه الصلوة والسلام: «أَفَلَا يَغْدُو أَحَدُكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ فَيَعْلَمُ أَوْ يَقْرَأُ آيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَيْرٌ لَهُ مِنْ نَاقَتَيْنِ وَثَلَاثٌ خَيْرٌ لَهُ مِنْ ثَلَاثٍ وَأَرْبَعٌ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَرْبَعٍ وَمِنْ أَعْدَادِهِنَّ مِنْ الْإِبِلِ»([2])
« آیا فردی از شما دوست دارد که به بُطحان(دره ای در مدینه) برود و دو ماده شتر بزرگ بیاورد بدون آن که مرتکب گناه یا قطع پیوند خویشاوندی شده باشد؟» آنها گفتند: ای رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ همه ما این را دوست داریم. پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود: «اگر فردی از شما صبح به مسجد برود و دو آیه از کتاب الله تعالی یاد بگیرد برایش از دو ماده شتر بزرگ بهتر است، و سه آیه برایش از سه شتر و چهار آیه برایش از چهار شتر و... بهتر است» 
این حدیث فضیلت فراگرفتن قرآن را برای ما بیان می دارد. پس تو ای برادر عزیز! باید قرآن خواندن را از برادرانی که قرآن خواندن خوب بلدند یاد بگیری تا این گونه استفاده ببری و قرآن را درست بخوانی.
 امّا این که حفظ می کنی و فراموش می نمایی اشکالی ندارد، چون هر انسانی دچار فراموشی می شود. چنان که پبامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ می فرماید:« إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ»([3]) 
«من مانند شما یک انسان هستم و فراموش می کنم آن گونه که شما فراموش می کنید».
 رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از قاری قرآنی شنید که قرآن می خواند، آن گاه فرمود:«رَحِمَهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً أَسْقَطْتُهُنَّ مِنْ سُورَةِ كَذَا وَكَذَا أُنْسِيتُهَا»([4])
« رحمتِ الله تعالی بر او باد. فلان و فلان آیه را به یاد من آورد که من از فلان سوره آن را انداخته بودم و آن را از یاد برده بودم». 
منظور این که انسان بعضی از آیات را فراموش می کند سپس آن را به خاطر می آورد یا کسی دیگر به او یادآوری می کند، بهتر این است که بگوید: از یادم رفته اند، چون پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود:« لَا يَقُلْ أَحَدُكُمْ نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ بَلْ هُوَ نُسِّيَ»([5]):
« نگویید فلان آیه را از یاد برده ام بلکه آن از یاد برده شده است» یعنی شیطان آن را از یاد شما برده است.
 اما این حدیث که«وَمَنْ حَفِظَ الْقُرْآنَ ثُمَّ نَسِيَهُ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ أَجْذَمُ »([6])
«هر کسی قرآن را حفظ کرد سپس آن را فراموش نمود در حالی با الله تعالی روبرو می شود در حالی که أجذم است»
 از دیدگاه علما حدیث ضعیفی است.
فراموش کردن در اختیار انسان نیست و نمی تواند خود را از آن در امان بدارد. هدف این است که شما مقداری از قرآن را که برایتان میسّر است حفظ کنید و همواره آن را مجدداً بخوانید و نزد کسی که قرآن خوب بلد است قرآن بخوانید تا اشتباهات شما را تصحیح نماید. الله تعالی به شما توفیق دهد.

شیخ ابن باز، مجله البحوث، ش 38 ص(133- 135)
-----------------------------------------------
([1])      بخاری 5027
([2])      مسلم 803
([3])      بخاری401 و مسلم 572
([4])      بخاری2655 و مسلم 788 حافظ در فتح البار ی11/138 می گوید:نظر جمهور علما این است که ممکن است پیامبر بعد از رساندن قرآن چیزی از آن را فراموش کرده باشد. امّا اين مورد قطعاَ براي ايشان يادآوری می شود و بر حالت فراموشی نمی ماند؛ به دلیل آیه  «سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسَى (٦)إِلا مَا شَاءَ اللَّهُ » [الاعلی:6-7] برای پیامبر در مواردی که مربوط به تبلیغ دین نیست به ایشان فراموشی دست دهد. 
([5])      بخاری5032 و مسلم790
([6])      احمد(5/327،323،285،284)، و ابوداود1474 و دارمی 2/529(3340) و ابن ابی شیبه در مصنف 6/124(29995) ودیگران این را روایت کرده اند.اما این حدیث ضعیف است. و بعضی آن را حسن قرار داده اند. ن ک :مجمع الزوائد(7/167)، و فیض القدیر 5/473،472) و(التیسیربشرح جامع الصغیر)2/358 و أجذم یعنی دستش قطع شده یا اینکه دلیلی ندارد، ویا اینکه خیر و پاداشی همراه او نیست.[3] روش حفظ کردن قرآن کریم 

 س: مرا راهنمایی کنید که چگونه قرآن را حفظ کنم؟

 ج: توصیه ما به شما این است که به حفظ توجه کنید و به آن روی بیاورید، و اوقاتی که برای حفظ مناسب هستند مثل آخر شب یا بعد از نماز صبح یا نیمه های شب و دیگر اوقاتی که در آن راحت هستید، برای حفظ قرآن انتخاب کنید تا بتوانی حفظ نمایی و به شما توصیه می کنیم که دوست خوبی انتخاب کنی تا تو را در حفظ و دوره کردن قرآن یاری نماید. اضافه براین باید از الله تعالی بخواهی که به شما توفیق دهد و یاریتان نماید و به درگاه او تضرع نمایی که شما را کمک کند و از اسباب باز ماندن پناهتان دهد. هر کس صادقانه ازالله تعالی یاری بجوید الله تعالی او را یاری می نماید و کارش را آسان می گرداند.

 شیخ ابن باز، مجلة البحوث، شماره 38ص (133 )[4] حکم گرفتن مزد در برابر تعلیم و یاد دادن قرآن 

س: پیشنماز روستای ما استاد حفظ قرآن است و کودکان پیش او قرآن حفظ می نمایند و وی برای این کار مزد و حقوق می گیرد،حکم مزد گرفتن برای این کار چیست؟

ج: مزد گرفتن در برابر یاد دادن قرآن و آموزش علم اشکالی ندارد، چون مردم به آموزش نیاز دارند و پرداختن به امور تعلیم و آموزش معلّم را از کسب و کار باز می دارد. اگر مزد دریافت نکند کار تعلیم برایش سخت خواهد شد، پس اگر در برابر تعلیم قرآن و علم مزد بگیرد اشکالی ندارد. روایت است که گروهی از صحابه در محل بعضی از عربها رحل اقامت افکندند. رئیس قبیله آنها را مار یا عقربی گزید. مردم آنجا با هر چیزی او را مداوا کردند اما سودمند واقع نگردید و آنگاه از صحابه خواستند که او را با خواندن قرآن دم کنند،آن وقت یکی از صحابه جلو رفت و سوره فاتحه را خواند و بر او دم کرد؛ آنگاه الله تعالی آن فرد را شفا داد و صحابه با آنها شرط گذاشته بودند که اگر بیمارشان بهبودی یافت گَلَه ای از گوسفندان را به آنها بدهند و مردم آن قبیله به شرط و قول خود وفا کردند. صحابه، آن گوسفندان را میان خود تقسیم نکردند تا این که از پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ پرسیدند؛ پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود: «أَصَبْتُمْ اقْسِمُوا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ سَهْمًا»([1])

«کار درستی کرده اید، تقسیم کنید و به من هم سهمیه ای بدهید»

 پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  به کار آنان اعتراضی نکرد و فرمود«أَحَقُّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ»([2]) :« از همه چیزهایی که برای آن مزد می گیرید کتاب خدا اولویت بیشتری دارد» 

پس این حدیث دلالت می نماید که مزد گرفتن در برابر یاد دادن و تعلیم اشکالی ندارد.

شیخ ابن باز، مجلة البحوث، شماره42ص150،151
--------------------------------------------------------------------------------
([1]) بخاری2276 و مسلم2201
([2]) بخاری5737[5] حکم فراموش کردن قرآن کریم 

س:کسی که قرآن را حفظ کرده سپس آن را فراموش کرده حکمش چیست آیا