الی که زنده اند می کَنند یا آن را در آب خیلی داغ فرو می برند. برای دور کردن پرهایش به آن در حالی که زنده است بخار می دهند. می گویند که این گونه ذبح آن راحت تر است.

 این کارها به دستور شریعت اسلامی که باید با حیوانات به خوبی رفتار شود مخالف است. هر عملی که مخالف شریعت باشد تعدّی و ستم محسوب می شود و انجام دهنده آن مورد بازخواست قرار می گیرد. چنان که در حدیث صحیح آمده:« إِنَّ اللهَ لَيَقتَصُّ لِلشَّاةِ الْجَلْحَاءِ مِنْ الشَّاةِ الْقَرْنَاءِ»[14]

«الله تعالی قصاص گوسفند بی شاخ را از گوسفند شاخدار می گیرد.» 

 پس کسی که ظلم را می داند و از نتایج بد آن آگاه است و سپس به آن دست می زند چگونه خواهد بود؟

 براساس نصوص شرعی و مقتضیات آن فقهای قانون گذاری اسلامی در خصوص حیوان به طور کلی ابوابی از قبیل واجب، مستحب و حرام یا مکروه مقرر داشته اند. آنچه مربوط به حیوانات حلال گوشت است، به تفصیل ذکر کرده اند. ما بخشی از آنچه فقها در مورد ذبح حیوان گفته اند را بیان می کنیم.

از آن جمله امور ذیل مستحب است:

1- حیوانی که قرار است ذبح شود باید آب داده شود؛ به دلیل حدیث سابق که«إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ »[15]« الله تعالی احسان را بر هر چیزی مقرر کرده است»

2- وسیله ای که حیوان با آن ذبح می شود باید تیز و برّنده باشد. ذبح کننده باید با قدرت و سرعت بر محل ذبح بمالد و محل ذبح لبّه(بالاتر از سینه) در شتر و در گوسفند و غیره حلق است.

3- شتر باید دست چپ آن بسته شود و در حالت ایستاده ذبح شود. اگر میسّر است رو به قبله باشد.

4-  غیر از شتر دیگر حیوانات باید بر پهلوی چپ رو به قبله خوابانده شوند. ذبح کننده پایش را بر گردن حیوان گذاشته و دست و پایش را نبندد. همچنین دست و پای آن را نپیچانند و قبل از جان دادنش دست و پای آن را نشکنند. نیز جدا کردن گردنش قبل از آن که حیوان آرام بگیرد، مکروه است. مکروه است که حیوانی در مقابل چشم حیوان دیگر ذبح شود.

امور مذکور به هنگام ذبح حیوان مستحب هستند، تا این گونه با حیوانات به نیکی و مهربانی رفتار شود و خلاف آنچه گفته شد مکروه است. گرفتن پای حیوان و کشاندن آن مکروه است. عبدالرزاق از ابن عمررَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما روایت می کند که او مردی را دید که پای بزی را گرفته و می کشاند تا آن را ذبح کند. ابن عمررَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما به او گفت: « وَيلَك .. قُدهَا إلى الموت قَوداً جميلاً»[16] 

« وای بر تو... آن را به سوی مرگ به خوبی ببر».

همچنین مکروه است که کارد جلوی چشمان حیوان تیز شود، چون در مسند امام احمد از ابن عمررَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما روایت است که « أَنَّ رَسُولَ الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  أَمَرَ بِحَدِّ الشِّفَارِ وَأَنْ تُوَارَى عَنْ الْبَهَائِمِ »[17]« پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به تیز کردن کاردها و به این که باید از دید چارپایان پنهان شوند امر کرده است» 

در معجم طبرانی(کبیر) و (اوسط) از عبدالله بن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما روایت است که پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از کنار مردی گذشت که پایش را روی بزی گذاشته بود و کاردش را تیز می کرد و بز با چشمانش به او نگاه می کرد.پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود: « أفلا قَبل هذا؟ أتريدُ أن تُميتَها مَوتَتَين »[18] «آیا نمی شد که قبل از ذبح(کارد را تیز کنی) آیا می خواهی دوبار او را بمیرانی»

 شکارهای وحشی و یا حیوانی که چون حیوان وحشی ذبح آن مقدور نیست. یا شتری که فرار می کند وگرفتن آن مقدور نیست می توان بعد از بسم الله گقتن آن را با تیر زد، به شرط آن که تیر استخوان یا ناخن نباشد. اگر بر اثر اصابت تیر بمیرد خوردن آن جایز است؛ چون کشتن آن به منزله ذبح آن است، وقتی که جز با تیر ذبح آن ممکن نباشد. 

آن چه در این جا گفته شد همه مطالب در مورد حقوق حیوانات نیست، بلکه مطالب مختلفی بود که در پاسخ به نامه شما گفته شده است. اسلام دین رحمت و شریعت نیکوکاری است و روش تکامل یافته زندگی است و راهی است که انسان را به الله و بهشتمی رساند. پس باید به اسلام دعوت داد و برای داوری به آن مراجعه نمود. باید کوشید آن را به کسانی که نمی دانند معرفی کنید. به عوام مسلمین که احکام و مقاصد آن را نمی دانندبه خاطر رضای الله تعالی تذکر دهید. 

آموزه های شریعت اسلامی در نهایت دادگری و حکمت قرار دارند و هر حیوان مفید را چون بودایی ها حرام قرار نمی دهند و هر حیوان مضرّ را همچون کسانی که خوک و درندگان را می خورند حلال نکرده است. اسلام حرمت هر موجود زنده و مال و آبرو را محترم دانسته است.

الله تعالی را در برابر نعمتهایش که بزرگترین آن اسلام است سپاس می گذاریم و عاجزانه از او می خواهیم که دین خود را یاری کند و ما را به خاطر کوتاهی هایمان در معرض فتنه و عذاب ستمگران قرار ندهد.

 وصلی الله و سلم علی نبینا محمد و علی اله وصحبه و من اهتدی بهدیه الییوم الدین. والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته 

 شیخ ابن باز، مجلة الدعوة ش 910
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم 1955
[2] بخاری 6009،2466،2363  و مسلم 2244
[3] مسلم 2244
[4] بخاری 5515 و مسلم 1958
[5] بخاری 5513 و مسلم 1956
[6] مسلم 1958،1957
[7] احمد 1/332 و ابوداود5267 و ابن ماجه3244  بإسناد حسن. وانظر:«صحیح سنن أبی داود» 4387
[8] بخاری 3482 و مسلم 2242
[9] احمد 5/218 و ابوداود 2858 و ترمذی 1480 و ابن ماجه 3216 . و قال الترمذی:« حسن غریب» . و رواه الحاکم أیضاً 4/239،124 (7597،7152،7150). و صححه و وافقه الذهبی.
[10] ابوداود 5268،2675 . و أخرجه بنحوه بدون ذکر قریة النمل: أحمد 1/404، و الحاکم4/239(7599) و صححه و وافقه الذهبی. وانظر:«صحیح سنن أبی داود» للألبانی(2329)
[11] نسائی 4450،4354 و حاکم 4/223(7574) و صححه و وافقه الذهبی. و أخرجه أحمد(2/166) بنحوه، جمیعهم من حدیث عبدالله بن عمرو بن العاص رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
[12] مسلم 2117
[13] مسلم 2116
[14] مسلم 2582
[15] تخریج آن در ابتدای فتوی گذشت.
[16] مصنف عبدالرزاق 8605
[17] احمد 2/108 ، ابن ماجه 3172 و طبرانی 13144
[18] طبرانی در الکبیر 11916 و در الاوسط 3590[37] بیانیه هیئت علمای بلند پایه در مورد انجام آزمایشات وتجربه های علمی بر حیوانات 

فتوای ش 188 تاریخ 25/10/1418هـ

الحمد لله والصلوة والسلام علی رسوله و اله و صحبه ومن اهتدی بهداه امّا بعد:

مجلس هیئت علمای بلند پایه در چهل وهشتمین نشست خود که در شهر ریاض در تاریخ 17/10/1418هـآغاز به کار نمود. در این نشست، موضوع بیهوش کردن حیوانات و انجام آزمایشات پزشکی بر آنها تا در آینده از این تجربه ها در معالجه انسان استفاده شود، را مورد بررسی قرار داد. یکی از پزشکان در گارد ملی از رئیس مجلس هیئت علمای بلند پایه چنین استفتا نموده است که:

جناب عالی می دانید که حوادث، نتایج وخیمی دارند که در بسیاری موارد مصدومین در محل حادثه یا بعد از رسیدن به بیمارستان وفات می کنند. از این رو با توجه به کثرت حوادث، بیمارستانهای بزرگ جهان دوره های آموزشی پیشرفته ای برای ن