 به افسون گفته می شود، و نوعی از آن در بدن و دلها تأثیر می گذارد و فرد را مریض می کند، و نوعی از سحر زن و مرد را از همدیگر جدا می کند؛

 الله تعالی می فرماید: «فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ» [البقره -102]«از ایشان چیزهائی آموختند که با آن میان مرد و همسرش جدائی می افکندند و حال آنکه با چنین جادی خویش نمی توانند به کسی زیان برسانند مگر اینکه با اجازه و خواست خدا باشد»

اما چشم زدن حقیقت دارد، همان طور که در حدیث صحیح آمده که پیامبر فرمود:« الْعَيْنُ حَقٌّ؛ وَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ، وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فَاغْسِلُوا»[1]« چشم زخم حق است، و اگر چیزی بود که از تقدیر پیشی بگیرد چشم زخم از آن پیشی می گرفت، و هر گاه از شما خواسته شد (برای شفای کسی که چشم زخم خورده) غسل کنید (تا آب غسل شمار ا به منظور شفا و بهبودی بر روی خود بریزد ) این کار را انجام دهید» 

چشم زدن مانند سحر و جادو حرام است. علاج چشم زننده این است که هرگاه چیزی دید که مورد تعجب و شگفتی او قرار گرفت باید نام خدا را ذکر کند و بگوید: خداوند برکت دهد، چنان در حدیث آمده است: « هَلَّا إِذَا رَأَيْتَ مَا يُعْجِبُكَ بَرَّكْتَ»[2] «چرا وقتی چیزی دیدیکه مورد پسند شما قرار گرفت و اعجاب شما را بر انگیخت نگفتی خداوند برکت دهد» پس چشم زننده باید بگوید: ما شاء الله لا قوة إلا بالله، و برای آن فرد دعای برکت نماید. کسی که چشم زده می شود باید خودش را با ایمان و توکل به خداوند و خواندن آیات قرآن و دعاهای مأثور مورد حفاظت قرار دهد. و اگر کسی که دیگری را چشم زده، مشخص بود از او بخواهند که دستها و صورت و عورتش را در ظرفی بشوید و آنگاه فردی که چشم خورده با آن آب خود را بشوید؛ چون پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: « وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فَاغْسِلُوا» «هر گاه از شما خواسته شد که غسل کنید، این کار را انجام دهید». 

و صلی الله علی نبینا محمد و آله و صحبه و سلم.

اللجنة الدائمة، فتاوی العلاج بالقرآن و السنة – الرقی و ما یتعلق بها. ص (58 ،59 )
--------------------------------------------------------------------------------
[1] تخریج در فتوای سابق گذشت، در فتوای76
[2] تخریج در فتوای سابق گذشت فتوای 75[80 ] سزای کسی که دیگران را چشم زخم می زند و معالجه ی این کار

س: اگر فردی که دچار بیماری حسادت است چیزی را چشم بزند و آنرا از بین ببرد یا زیانی به آن وارد نماید، آیا براو جریمه ای لازم می شود، و اگر از روی قصد و حسادت چنین نکند آیا باز هم مجازاتی دارد؟ آیا چشم زخم علاج شرعی دارد که اثر آن را کم کند یا به طور کلی از بین ببرد؟

ج: چشم زدن واقعیت دارد چنان که در حدیث آمده است، و این از شگفتی های الهی است که در چشم بعضی از افراد چنان خاصیتی قرار می دهد که برهر چیزی بیفتد به آن ضرر می رساند، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم می فرماید: «العَيْنُ حَقٌّ»[1] «چشم زدن حقیقت دارد»

علاج شرعی برای چشم زننده این است که اگر می ترسید که چشم او به آنچه برآن می افتد زیان وارد می کند باید چشم زننده برای آن دعای خیر کند و بگوید: اللَّهم بارِک علیه. بارالها: برای آن خیر و برکت بیاور! چنان که وقتی عامربن ربیعه، سهل بن حنیف را چشم زد پیامبر به عامر گفت: «أَلَا بَرَّکْتَ؟»[2] چرا نگفتی خدایا به او برکت بده. 

و همچنین مستحب است که چشم زننده بگوید: ما شاء الله لا قوة إلا بالله.چون هشام بن عروه از پدرش روایت می کند که او هرگاه چیزی را می دید که مورد پسندش واقع می شد و یا وارد باغی از باغهایش می شد می گفت: ما شاء الله لا قوة الا بالله.

پس هرگاه چشم زننده به این ذکر پایبند باشد، ضرر چشم او دفع خواهد شد. اما اگر قصداً فردی را چشم بزند، گناهکار می شود. حتی فقها گفته اند: اگر قصداً بخواهد فردی را با چشم زدن بکشد و به این اقرار نماید از او قصاص گرفته می شود، چون این کار عمد محسوب می شود.[3]

و اما کسی که چشم خورده رقیه و دعایی را استفاده کند که جبرئیل با آن پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم را دم می کرد و آن این است: « بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ اللَّهُ يَشْفِيكَ بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ»[4]. « به نام الله تو را دم می کنم از شرّ هر چیزی که تو را آزار می دهد و از شرّ هر کس، یا چشم حسادت کننده ای خداوند تو را شفا بدهد، به نام الله تو را دم می کنم»

این دعا را خودش بخواند یا کسی دیگر بخواند و بر او دم کند. این از دعاهایی است که به سبب آن اثر چشم زدگی به حکم الله تعالی رفع می گردد. والله اعلم

و همچنین چشم زدگی با طلب غسل نمودن معالجه می شود به این صورت که چشم زننده با آبی غسل کند و اعضای بدنش از جمله عورتش را بشوید و سپس این آب روی کسی که چشم خورده ریخته شود؛ چنان که پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم به همین کار ارشاد فرمود.

الشیخ الفوزان – المنتقی (1/ 157 )
--------------------------------------------------------------------------------
[1] تخریج در فتوای سابق گذشت
[2] تخریج در فتوای سابق
[3] انظر: «الإنصاف» للمرداوي (9/441 )، و «کشف القناع» للبهوتي (5/509 )
[4] مسلم (2186). [81 ] جواز احتیاط از چشم خوردن و کیفیت آن

س: آیا با وجود نبوت چشم زدگی در احادیث، مسلمان باید از چشم خوردن احتیاط؟ آیا احتیاط از این امر با توکل بر خداوند مخالف است؟

ج: در حدیث آمده است: « الْعَيْنُ حَقٌّ، وَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرَسَبَقَتْهُ الْعَيْنُ، وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فَاغْسِلُوا»[1]« چشم زخم حق است، و اگر چیزی بود که از تقدیر پیشی بگیرد چشم زخم از آن پیشی می گرفت، و هر گاه از شما خواسته شد (برای شفای کسی که چشم زخم خورده) غسل کنید (تا آب غسل شمار ا به منظور شفا و بهبودی بر روی خود بریزد ) این کار را انجام دهید».

 و چشم یعنی اصابت نظر انسان به اشیاء و تلف شدنش به سبب آن، اما باید دانست چشم اثر نمی کند مگر به حکم و تقدیر الهی. کیفیت چشم زخم این است که بعضی از مردم شرّ هستند و از نگاهشان و درونشان مواد سمیّ و مضّری به دیگران اصابت می کندف و به حکم خداوندی به آنها آسیب می رساند. شما می توانید از چشم خوردن احتیاط کنیدو از اسبابی استفاده کنید که شما را از شرّ چشم بد حفاظت می کند. از جمله ی این اسباب، استعاذه و خود را در پناه الله تعالی قرار دادن است. 

پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم حسن و حسین را در پناه خداوند قرار می داد.[2] پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم از جن ها و چشم انسان به خدا پناه می برد.[3] 

جبرئیل پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم را برای مصونیت از چشم بد دم می کرد و می گفت: « بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ؛ مِنْ شَرِّ كُلِّ نَفْسٍ أَوْ عَيْنِ حَاسِدٍ اللَّهُ يَشْفِيكَ‌، بِاسْمِ اللَّهِ أَرْقِيكَ»[4]. 

« به نام الله تو را دم می کنم از شرّ هر چیزی که تو را آزا