 سلم. 

فتاوي اللجنة الدائمة للبحوث العلمية و الإفتاء(17/236) [101] حكم كار كردن زن در هتل يا به عنوان مهماندار هواپيما

س: آيا زن مسلمان مي تواند مهماندار هواپيما باشد يا در هتل كار كند؟ 

ج: اشتغال زنان در خطوط هوايي به عنوان مهماندار مستلزم آن است كه او بدون محرم و بدون شوهر سفر كند، شرايط كاري در هواپيما، زن را در معرض برخورد با مردان بيگانه قرار مي دهد، مردان نامحرم او را تماشا مي كنند كه همه اين امور حرام است. 

دوم: كار كردن زن در هتل ها فتنه انگيز است و سبب اختلاط مي شود و باعث مي شود تا بيگانگان با او به خلوت بنشينند كه باعث شر و فساد در جامعه مي شود.

بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.

فتاوي اللجنة الدائمة للبحوث العلمية و الإفتاء(17/238)[102] اگر زني در رشته پزشكي درس خوانده است... بايد چه كار كند؟ 

س: من به عنوان يك پزشك احساس مسؤليت بزرگي مي كنم كه اين مسؤليت بر دوشم سنگيني مي نمايد، آيا مي توانم واقعاً ملتزم باشم و از همه گناهان پرهيز كنم، هر روز خودم را محاسبه مي كنم و هميشه مي بينم كه خطايي كرده ام و مي ترسم اگر پزشكي را كاملاً رها كنم و در خانه بنشينم پروردگارم مرا از دانش پزشكي ام بپرسد كه با آن چه كرده ام؟ به خصوص سالهايي كه درس خوانده ام براي خانواده و كشورم هزينه هاي هنگفتي داشته است.

 دوم اينكه بعضي مي گويند: كار كردن زنها به عنوان پزشك، فرض كفايه به شمار مي آيد، بعضي مي گويند: با توجه به اينكه زن در محيط كارش در معرض فتنه قرار مي گيرد پس نيازي به پزشكان زن نيست و مردها از باب ضرورت جاي آنها را پر مي كنند... نظر جناب عالي چيست؟

ج: اول اينكه شما بايد به اندازه توان خود تقواي الهي را رعايت كني و نهايت تلاش خود را براي خدمت به بيماران مبذول داري، نماز و ديگر واجبات را انجام دهي و امور حرام را ترك كني، شما بيش از توان خود مسؤل نيستيد؛ زيرا خداوند مي فرمايد: «لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا»[البقرة-286] «خداوند هيچ كس را جز [به اندازه ] توانش مكلّف نمى سازد. » 

 الله تعالي مي فرمايد: « فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ» [التغابن-16] «پس تا [حدّى ] كه مى توانيد از خداوند پروا بداريد»

دوم اينكه: زن مي تواند در طبابت زنان كار كند، زن اجازه ندارد در محل کار با مردان اختلاط داشته باشد.

بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم.

فتاوي اللجنة الدائمة للبحوث العلمية و الإفتاء(15/70)[103] حکم سوار شدن چند زن در ماشين با يك راننده نامحرم

س: ما خانوادهء بزرگي هستيم و راننده اي داريم كه ما را به مدرسه و بازار و به خانه خويشاوندان مي رساند، حكم سوار شدن ما با او در ماشین در داخل يا خارج شهر چيست؟ نا گفته نماند كه مرد ديگري با ما در ماشين همراه نيست؟

ج: اگر زنان دو نفر يا بيشتر باشند اشكالي ندارد، و اشكالي ندارد كه شما با او به مدرسه يا جايي ديگر برويد اما به صورتي كه شك و ترديدي ايجاد نشود. چنانچه اگر مردي همراه باشد بهتر است، اما واجب نيست؛ بلكه فقط تنهايي و خلوت نباشد، يعني تنها يك زن همراه او نباشد بلكه دو يا بيشتر باشند، يا مردي ديگر غير از راننده همراه باشد، چون هميشه همراهي محرم ميسّر نيست.

 اما اگر اين مسير مسافت سفر به شمار مي آيد، سفر بدون محرم جايز نيست، چون پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  مي فرمايد: «لَا تُسَافِرُ الْمَرْأَةُ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ» [1]«زن به سفر نرود مگر با محرم خود» حجاب بايد رعايت شود و از اسباب فتنه دوري شود تا شرّي ايجاد نشود. 

الشيخ ابن باز- مجموع فتاوي و مقالات متنوعة(5/78)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] تخریج حدیث در فتوای 68 این باب ذکر شد. [104] حرمت سفر زن بدون محرم و دلايل آن

الحمد لله و الصلوة و السلام علي رسوله و آله و صحبه ...و بعد: 

كميته دائم پژوهش هاي علمي و افتا نامه اي از طرف رئيس امور دانشجويان در دانشگاه رياض از دكتر محيي الدين خليل رئيس بخش فرهنگ اسلامي دريافت كرد كه به رئيس كل داده شده و در طي نامه شماره (2554/2/د) تاريخ 7/8/99هـ به كميته محول گرديد، و در آن سؤال زير مطرح گرديده است:

 س: دختران دانشجو كه خارج از شهر رياض در خوابگاه«ام المؤمنين» سكونت دارند، و در تعطيلات رسمي يا در تعطيلات آخر هفته به شهر هاي خود سفر مي كنند، اغلب آنها با هواپيما به شهر جده يا شهر ظهران مسافرت مي كنند. مديريت امور دانشجويان شرط گذاشته كه بايد با هر دختر دانشجويي محرم او همراه باشد، اين همراهي محرم براي همه دختران دانشجو و در همه اوقات ميسّر نيست، گاهي به خاطر شرايط اضطراري دختر دانشجو مجبور است به سفر برود. بعضي از دانشجويان از اين قانون شكايت دارند و مي گويند با توجه به شرايطي كه ما داريم شريعت سفر بدون محرم را جايز مي داند، چون سفر از چند ساعت بيشتر طولاني نمي شود و استناد مي كنند كه پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  مي فرمايد: «لایحل لامرأة تومن بالله والیوم الآخر أن تسافر سفراً یکون ثلاثة فصاعداً إلا و معها أبوها أو أخوها أو زوجها أو ابنها أو ذو حرمة منها» «زني كه به خدا و روز قيامت ايمان دارد برايش جايز نيست كه سفري بيش از سه روز برود مگر آنكه پدر يا برادر يا شوهر يا پسر يا محرمش همراه او باشد» 

ابو هريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ از پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روايت مي كند: «لا تسافر امرأة مسیرة یوم و لیلة إلا و معها محرم» «هيچ زني بدون محرم به مسافت يك شب و يك روز سفر نكند» 

 همچنين از ابو هريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت است كه پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود: «لا یحل لامرأة مسلمة تسافر مسیرة لیلة إلا و معها رجل ذو حرمة منها» «براي هيچ زن مسلماني جايز نيست كه مسافت يك شب را بدون محرم سفر كند»

 لطفاً توضيح دهيد آيا از لحاظ شرعي جايز است كه دختر دانشجو از رياض به جده يا ظهران بدون محرم با هواپيما مسافرت كند.

پاسخ: 

ج: شريعت اسلامي بر اساس جلب منافع و دفع مفاسد استوار است، يكي از مقاصد ضروري شريعت: حفظ نسب و آبروست، در قرآن و سنت دلايل روشني هست كه بر اين امر دلالت دارد. از اموري كه منجر به اختلاط نسب و هتك حيثيت مردم مي شود بايد از آنها جلوگيري شود مانند تنها بودن زن، با نامحرم، يكي از مواردي كه احتمال مي رود منجر به زشتي شود و سبب اختلاط نسب شود، مسافرت زن بدون محرم است، از اين رو سفر زن بدون محرم حرام است؛ چون ابن عمر از پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  روايت مي كند: «لَا تُسَافِرُ الْمَرْأَةُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ»[1] «زن به مسافت سه روز بدون محرم سفر نكند» 

از ابو هريره روايت است كه پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود: «لا تُسَافِرِ المرأةُ بَرِیداً إلا و مَعَهَا مَحرَمٌ یَحرُمُ عَلَیها»[2] «زن حق ندا