3] بخاري (1330) مسلم(529)  [223] طرق صوفيه و اوراد آن‌ها

س: حكم طرق صوفيه و اورادي كه براي قبل از نماز صبح و بعد از نماز مغرب تنظيم كرده‌اند و مي‌خوانند، چيست؟

و حكم كسي كه گمان مي‌كند؛ پيامبر صلی الله علیه وسلم را در خواب ديده و بدين صورت وي را سلام كرده است: «السلام عليك يا عين العيون و روح الارواح»: (سلام بر تو اي اصل اصل‌ها و جان جان‌ها) چيست؟

الحمد لله وحده، و الصلاه و السلام علي رسوله و آله و صحبه... و بعد:

ج: اوراد و طرقي را كه يادآوري كردي، طرق و اوراد نوپيدا و بدعت است. از جمله اين طرق، طريقه‌ي تيجانيه و كتانيه هستند و از اوراد آن‌ها هيچ يك شرعي نيست. مگر آن چه موافق قرآن و سنت صحيح پيامبر صلی الله علیه وسلم باشد.

اما آنچه در سؤال خود ذكر نموده ايد كه يك نفر عضو گروه كتانيه شده است و پيامبر صلی الله علیه وسلم را در حالت بيداري كنار خود ديده، گفته است: «السلام عليك يا عين العيون»: (سلام بر تو اي چشمه چشمه‌ها) اين باطل است و اصلي ندارد. پيامبر صلی الله علیه وسلم بعد از وفاتش در بيداري ديده نمي‌شود و تا روز قيامت از قبرش خارج نخواهد شد.

الله تعالي مي‌فرمايد:« ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ لَمَيِّتُونَ (١٥)ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ (١٦) »

 (سپس شما بعد از آن مي‌ميريد؛ سپس در روز قيامت برانگيخته مي‌شويد!). «مؤمنون/15-16»

پيامبر صلی الله علیه وسلم مي‌فرمايد: « أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَنْشَقُّ عَنْهُ الْقَبْرُ »:

 (من سردار فرزندان آدم در روز قيامت هستم، و اولين كسي هستم كه قبر از او شق مي‌شود).[1]

وبالله التوفيق و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

 انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا(2/184)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم( 2278) به مانند آن[224‌] حكم گذاشتن عکس قبر پيامبر صلی الله علیه وسلم در مسجد

الحمد لله و الصلاه و السلام علي رسوله وآله و بعد:

انجمن دايمي مباحث‌ علمي و افتا از نامه‌ي وزير محترم دادگستري كه از بايگاني عمومي به هيئت علماي عالي رتبه به شماره [1437] در تاريخ [17/8/1392] تحويل شد، مطلع گرديد. در اين نامه رئيس مؤسسه‌ي فرهنگي سيلان از آن چه نمازگذاران در مسجد جامع حنفي در كلمبيا انجام مي‌دهند، استفتا كرده است، آن‌ها در قسمت راست مسجد مي‌ايستند و در حالي ‌كه در جلوي آن‌ها عكس قبر پيامبر صلی الله علیه وسلم قرار دارد، و بر پيامبر صلی الله علیه وسلم درود مي‌فرستند. رئيس مؤسسه‌ي فرهنگي آن جا درخواست نموده است، كه حكم شرعي اين استفتا و حكم آن را برايش بنويسيم.

 اين مركز پس از بررسي چنين جواب داد:

گذاشتن عكس قبر پيامبر صلی الله علیه وسلم در هر مسجدي يا حك كردن آن روي ديوار مسجد و ايستادن در برابر آن بدعت است، افراط و زياده روي در محبت صالحين تا جايي بين مردم رواج يافته كه به تعظيم پيامبران نيز پرداخته‌اند، حال آن كه پيامبر صلی الله علیه وسلم از افراط در دين ما را نهي كرده است و ‌مي‌فرمايد: « إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ؛ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِالْغُلُوِّ فِي الدِّينِ »:

 (از زياده‌روي در دين بپرهيزيد همانا مردمان قبل از شما به علت زياده روي در دين هلاك شدند).[1]

 اين عمل از صحابه و پس از آنان از افراد خير القرون با وجود پراكندگي اسلام در شهرها و دوري مدينه منوره ثابت نيست، در حالي كه آن‌ها بيشتر از همه نسبت به رسول الله صلی الله علیه وسلم محبت و احترام قايل بودند، علاوه بر اين در انجام كارهاي خير بيشتر حريص بودند و از دستورات دين بيشتر پيروي مي‌كردند، اگر اين كار جايز مي‌بود، به طور قطع آن را ترك نمي‌كردند و نسبت به آن بي‌توجه نبودند، بلكه اين عمل وسيله‌اي براي شرك مي‌شود. «پناه بر الله!»

لذا آن‌ها از اين كار حذر كردند و خود را از وقوع در آن حفظ نمودند.

بر ما مسلمانان لازم است كه از آنان پيروي كنيم و راه آنان را در پيش گيريم، چرا كه خير و صلاح همگان در پيروي از سلف صالح و پيشينيان نيكوكار است  و شر در چيزهاي تازه‌اي است كه آيندگان به وجود آورده‌اند.

در احاديث صحيح ثابت است كه پيامبر صلی الله علیه وسلم نسبت به مسجد قرار دادن قبرها هشدار داده‌اند و اين احاديث شامل ساختن بنا بر قبر، يا نماز خواندن در كنار آن و دفن مردگان زير گنبدها را نيز شامل مي‌شود چرا كه بيم آن مي رود كه در محبت صالحان افراط شود. در احترام‌شان تا جايي زياده روي شود كه منجر به صدا زدن آن‌ها و ياري خواستن از آن‌ها در مشكلات مي‌گردد. 

رسول الله صلی الله علیه وسلم دعا ‌مي‌كرد كه قبرش تبديل به بتي نشود كه مورد عبادت قرار گيرد. پيامبر صلی الله علیه وسلم يهود و نصارا را به خاطر مسجد قرار دادن قبور پيامبران و نيكان‌شان لعنت كرده است تا مسلمانان از چنين بدعت و بت‌پرستي اي بر حذر باشند.

به اين ترتيب گذاشتن عكس قبر افراد صالح در مسجد يا نصب آن بر ديوار مسجد در حكم دفن آن‌ها در مساجد يا ساختن بنا (گنبد و...) روي قبرهايشان از وسيله‌هاي بت‌پرستي دوران جاهليت و فراخوان به عبادت غير الله است. لذا بر مسلمانان واجب است كه جلوي وسيله‌هاي شر را بگيرند. (دروازه‌هاي شرّ را مسدود كنند تا از عقيده ي توحيد حمايت كرده باشند و از افتادن در سياه‌چال‌هاي گمراهي محفوظ بمانند.)

در روايت بخاري و مسلم آمده كه: ام‌سلمه و ام‌حبيبه پيامبر صلی الله علیه وسلم را در جريان كليسايي گذاشتند كه در سرزمين حبشه ديده بودند و يادآور شدند كه در آن كليسا عكس‌هايي را مشاهده كرده بودند، پيامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: « أُولَئِكَ إِذَا كَانَ فِيهِمْ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فَمَاتَ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ فَأُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ »:

 (آن‌ها كساني بودند كه هر گاه فرد صالحي از آن‌ها وفات مي‌كرد روي قبرش مسجدي بنا مي‌كردند و تصاوير آنها را نقاشي مي‌كردند، روز قيامت آن‌ها بدترين مخلوقات نزد الله هستند).[2]

و آن دو (بخاري و مسلم) از عايشه روايت كرده‌اند كه گفت:« لَمَّا نَزَلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَفِقَ يَطْرَحُ خَمِيصَةً عَلَى وَجْهِهِ فَإِذَا اغْتَمَّ كَشَفَهَا عَنْ وَجْهِهِ فَقَالَ وَهُوَ كَذَلِكَ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ يُحَذِّرُ مَا صَنَعُوا»

 (پيامبر صلی الله علیه وسلم در بيماري وفات چادر را بر چهره ي مبارك انداخت و هنگامي كه بيماري‌اش مقداري كمتر گرديد، آن‌ را برداشت و فرمود: [الله يهود و نصارا را لعنت كند كه قبور پيامبران‌شان را مسجد قرار دادند]).

 هدف پيامبر صلی الله علیه وسلم اين بود كه ما را از اين‌گونه اعمال بر حذر دارد.[3] اگر اين چنين نمي‌بود قطعا روي قبر پيامبر صلی الله علیه وسلم بن