ئتش از قرائت صاحب خانه خوب‌تر است آيا باز هم صاحب خانه امامت بدهد؟ يا اين‌كه بر او لازم است كه امامت را به فرد قاري‌تر بسپارد؟

ج: منظور از (سلطان) جاي مخصوص فرد است؛ مانند امام دايم و صاحب خانه. پس اينها حق دارتر هستند كه در مسجد و خانه‌ي خود امامت كنند؛ ليكن اگر خودشان به مهمان اجازه‌ي امامت دهند جايز است و اگر نه؛ نبايد كسي ديگر در جاي او امامت بدهد، ولي اگر شخصي كه قرائتش از قرائت او بهتر است موجود باشد بهتر است كه او را امام كند، به دليل عام بودن حديث پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ كه مي‌فرمايد: «يَؤُمُّ الَقوْمَ أقْرَأهُمْ لِكَتِابِ الله»[3]

«براي مردم كسي امامت كند كه قرائت قرآن وي از همه بهتر است».

 فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين مورخه: 2/9/1424
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مسلم (673)
[2]. مسند احمد (3/436)، (5/53)، ابوداود (596)، ترمذي (356)، ترمذي گفته است: «اين حديث حسن صحيح است».
[3]. مسلم (673)[30] حكم نماز خواندن پشت امامي كه قرائتش خوب نيست و حكم تصحيح قرائت او.

س1: آيا نماز خواندن پشت سر امامي كه قرائتش درست نيست جايز است؟

ج1: اگر اشتباه خواندن امام موجب تغيير معني نشود، نماز خواندن پشت سر او جايز است، ولي بايد روش صحيح خواندن را به او آموزش داد. چنانچه اشتباهش باعث ايجاد تغيير در معني مي‌شود نماز خواندن پشت سر او جايز نيست و نبايد به عنوان امام مسجد مقرر شود.

شيخ ابن عثيمين – مجموع فتاوی و رسايل (15/159)

س2: به حمد الهي چند جزء از كلام الله را به همراه تجويد حفظ كرده‌ام و احياناً در جمع مردماني قرار مي‌گيرم كه قرائتشان خوب نيست. وقت نماز نيز فرا مي‌رسد و بنده از ترس ريا از امامت طفره مي‌روم. از اين جهت شخص ديگري كه زياد اشتباه مي‌خواند امامت مي‌دهد. آيا به دليل عدم امامت گناهكار مي‌شوم؟

ج2: اگر اينها خودشان از شما درخواست امامت بكنند و در اين حال كه مي‌دانيد از لحاظ قرائت از تو پايين‌تراند و با اشتباه قرآن مي‌خوانند، بر تو لازم است كه پيش نمازي كني و جايز نيست كه عذر پيش نمايي. در حديثي روايت شده است: 

«أنّ القَوْمَ إذَا قَدَّمُوْا رَجُلاً وفِيهِمْ مَنْ هُوَ أفْضَلُ مِنْهُ لَمْ يَزالُوا فِي سَفَالٍ»[1]

«هرگاه مردم شخصي را پيش نماز كردند در حالي كه شخص بهتر از او در ميانشان وجود دارد، همواره در پستي خواهند بود».

شيخ ابن جبرين – از گفته‌ها و املاي ايشان

س3: هنگامي كه امام آيه‌اي را ترك مي‌كند يا دچار اشتباهي در قرائت مي‌شود كه مخل معني نيست، بعضي از مردم برخورد سخت‌گيرانه‌اي با او دارند، آيا چنين برخوردي با امام جايز است يا اين‌كه در مسئله، گنجايش وجود دارد، شما اين مردم را چگونه توجيه نموده و به امام چه نصيحتي داريد؟

ج3: نصيحت من اين است، كساني كه پشت سر امام قرار دارند بايد آرامش، وقار و حضور قلب خويش را در نماز حفظ كنند و در امام بر اين گونه موارد  سخت گيري نكنند؛ مثلاً در جايي كلمه‌اي از زبان امام ساقط مي‌شود يا چيزي را اشتباه مي‌خواند كه در معني اخلال به وجود نمي‌آيد. در صورتي كه كار را عمداً انجام نمي‌دهد، نبايد بر او سخت گيري كنند، چون در اين صورت تمركز امام از بين مي‌رود و چه بسا سرگردان مي‌شود و از ادامه‌ي قرائت باز مي‌ماند و بر مقتدي‌هاست كه سكوت وگوش دادن را بر خود لازم بگيرند و از قرائت امام استفاده نمايند و در اشتباهات ناچيز، امام را معذور بدانند، زيرا چنين اشتباهاتي طبيعي است و امام نيز تا مي‌تواند در جهت تقويت قرائت و تصيح حروف قرآن تلاش و كوشش كند. (والله اعلم)

از گفتار و املاي شيخ ابن جبرين 
-------------------------------------------------------------------------------
[1]. طبراني در «الاوسط» (4582) از حديث ابن عمر رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما هيثمي در «المجمع»(2/64) گفته است: «در سند اين حديث فردي بنام هيثم بن عقاب وجود دارد كه ازدي درمورد وي گفته است: اين فرد قابل شناخت نيست. مي‌گويم ابن حبان او را در زمره‌ي ثقات برشمرده است».[31] خوب خواندن قرائت توسط امام چه تعريفي دارد و ميزان خوب خواندن چقدر است؟

س: نماز خواندن پشت سر امامي كه قرائتش خوب نيست چه حكمي دارد؟ و آيا نماز خواندن به صورت انفرادي بهتر است يا پشت سر امامي كه نمي‌تواند به خوبي قرائت بخواند؟

ج: هرگاه خواستي نماز بخواني، دقت كن پشت سر امامي نماز بخوان كه قرائتش خوب است و اگر اطلاع داشتي كه قرائت فلان امام درست نيست، به اين معنا كه در قرائت سوره‌ي فاتحه چنان اشتباهاتي مي‌كند كه بجاي (انعمتَ) (انعمتُ) بخواند كه معني عوض مي‌شود در اين صورت نماز خواندن پشت سر او جايز نيست. لازم است كه او را به اشتباهش آگاه ساخت، اگر پاسخ مثبت داد و قرائتش را اصلاح كرد پس چه بهتر و اگر نه، پس لازم است براي امامي بهتر اقدام كرد تا جايگزين اين امام شود.

 وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (7/348) [32] حكم نمازخواندن پشت صاحب بدعت

س: نماز خواندن پشت سر امام بدعتي چه حكمي دارد؟

ج: اگر به امام غير بدعتي دسترسي داري پشت سرش نماز بخوان و از نماز خواندن پشت سر امام بدعتي خودداري كن. اگر امامي جز امام بدعتي نيافتي او را نصيحت كن، اگر قبول نمود نماز پشت سرش جايز مي‌شود و اگر نصيحت شما را قبول نكرد و بدعتش از نوع كفر آميز باشد – مانند كسي كه از غير الله كمك طلب مي‌كند، يا غير از الله ديگري را به فرياد بخواند و يا براي غير الله حيوان ذبح مي‌كند، پس اين شرك اكبر است و- نماز خواندن پشت سر چنين امامي جايز نيست و اصلاً انتصاب او به عنوان امام مسجد جايز نيست. چنانچه بدعتش كفرآميز نباشد مي‌توان پشت سرش نماز خواند: بدعتي مانند تلفظ و تكرار نيت به زبان (نيت كردم بگذارم...)

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي دايمي مباحث علمي و افتا (7/364)[33] حكم امامت فاسق

س: امامت كردن افراد دودي (سيگاري و معتاد)، ريش تراش و سفيه و كم عقل در جمعه و جماعات چه حكمي دارد؟

ج: امام جمعه اگر آلوده به اعتياد، ريش تراشي و يا مرتكب معاصي ديگر بشود واجب است كه او را نصيحت كرده و با او برخورد كنيم. چنانچه نصيحت را قبول نكند، اگر اخراجش ميسر باشد و موجب ايجاد فتنه نگردد بايد از سمت امامت اخراج شود. و اگر اخراجش موجب تنش و ايجاد فتنه مي‌شود لازم است كه مقتدي‌ها به خاطر توبيخ او به مسجد ديگري بروند و اگر اين كار ممكن نباشد آنگاه به خاطر دفع فتنه و مصلحت جامعه مي‌توان پشت سرش نماز خواند، همان گونه كه ابن عمر رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما و اسلاف ديگري پشت سر حجاج بن يوسف بخاطر اتحاد كلمه و دفع فتنه، نماز خواندند در حالي كه حجاج از ظالم‌ترين مردم بود.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (7/372-373)[34] ضابطه‌ي مسنون براي طول و اختصار نماز

س: برخي از مقتديان شكايت كردند كه من بعد از برخاستن از