تواي مشابهي دارد.[39] حكم اقتدا به شخص منفرد

س: آيا اقتدا كردن به شخصي كه تنها نماز مي‌خواند جايز است؟

ج: آري! اين كار جايز است، به دليل حديثي كه از ابن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثابت شده است: «بِتُّ عِنْدَ خَالَتِيْ فَقَامَ الّنبّيُ صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ يُصَلَّي مِنَ الّليْلِ فَقُمْتُ أُصَلِّي مَعَهُ؛ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِرَأسِيْ فَأقَامَنِيْ عَنْ يَمِيِنهِ»[1]

«شبي نزد خاله‌ام (ميمونه) بودم، پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ براي خواندن نماز شب بلند شد، من هم در سمت چپ ايشان ايستاده و به ايشان اقتدا كردم، رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ سرم را گرفت و مرا به سمت راستش قرار داد».

اصل اين است كه در همچنين مواقعي بين فرض و نفل فرقي وجود ندارد.

  انجمن دائمي فتاوي اسلامية – (1/178)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (699)، و مسلم (763).[40] حكم اطاله‌ي ركوع توسط امام تا افراد متأخر به ركوع برسند

س: امام در حال ركوع است و در اثناي ركوع صداي دويدن برخي افراد را مي‌شنود كه مي‌خواهند به ركوع برسند، آيا بر او لازم است كه ركوع را طولاني بكند تا اين افراد به ركوع برسند و يا تشهد اخير را طولاني كند.

ج: افضل عدم عجله است و امام به گونه‌اي طمأنينه به خرج بدهد كه بر مقتديان سخت تمام نشود، زيرا مراعات حال مقتديان اولي مهم‌تر است، بنابراين مناسب است كه امام رعايت حال آنها را بكند، مع‌الوصف اگر امام اندكي درنگ بكند تا افراد به ركوع يا سجود و يا تشهد برسند اين كار براي امام بهتر و شايسته‌تر است.

  شيخ ابن باز- فتاواي اسلامي (1/218) [41] حكم قصد مساجدي كه داراي ائمه‌ي خوش‌آواز هستند

س: رفتن به دنبال پيش نمازاني كه داراي آواز خوش هستند چيست؟

ج: از نظر من اشكالي ندارد، ليكن بهتر آن‌ است كه انسان در مسجدهاي محله‌ي خودش نماز بخواند، زيرا فلسفه‌ي نماز جماعت اين است كه مردم در كنار خود و مسجد خودشان جمع شوند و تا مساجد از مردم خالي نشوند و مسجدي كه امام آن خوش‌آواز است زياد شلوغ نشود، زيرا ازدحام در يك مسجد ممكن است ايجاد مشكوكيت كند و در آن امور ناپسند رخ دهد و چه بسا افرادي براي ربودن زني مي‌آيند كه از مسجد خارج مي‌شود كه زنان بي‌شماري در آن شركت مي‌كنند. بنابراين از نظر ما هر كس در مسجد محله‌ي خودش باقي بماند، و بدين صورت از مسجد خودش حمايت نموده و جماعت را در آن‌جا اقامه كند.

شيخ ابن عثيمين- كتاب الدعوة (5) (2/200)[42] حكم سفر به نيت نماز خواندن پشت سر امام پرهيزگار و باخشوع

س: در شهر ما قاريِ خوبي وجود دارد كه در نمازش خشوع و خضوع به خرج مي‌دهد؛ مردم از شهرهاي دور مانند رياض و منطقه‌ي شرقي و... براي نماز خواندن پشت سر او به شهر ما مي‌آيند. بفرمائيد كه حكم سفر اينها چيست؟

آيا اينها مشمول نهيِ وارده در حديث پيامبر مي‌شوند در آنجا كه مي‌فرمايد: «لاَ تُشَدُّ الرِّحَالُ إلاّ إلي ثَلاَثةِ مَسَاجِدَ: مَسْجِدِ الحَرامِ وَ مَسْجِدِ الأقصَي وَ مَسْجِدِي»[1]

«(به سوي هيچ مكاني) قصد مسافرت نمي‌شود جز به سوي سه مسجد: مسجدالحرام، مسجدالاقصي و مسجد من (مسجد پيامبر در مدينه)»

لطفاً افاده و توجيه بفرمائيد، الله تعالي به شما پاداش نيك بدهد!

ج: در اين كار اشكالي نمي‌بينم؛ حتي اين كار از سفرهاي علمي، تفقه در قرآن و استماع آواز خوب محسوب مي‌شود و ممنوعيتي كه در حديث وارد شده شامل اين نوع مسافرت‌ها نمي‌شود، زيرا موسي علیه السلام در مجمع‌البحرين براي جستجوي علم و دانش به سوي خضر علیه السلام كوچ كرد و همواره علماي صحابه و ديگران از اقليمي به اقليمي و از شهري به شهري براي كسب علم مسافرت مي‌كردند.

 رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است: «مَنْ سَلَكَ طَريقاً يَلْتَمِسُ فِيْهِ عِلْمِاً سَهَّل اللهُ لهَ به طرِيقاً إليَ الجَنّةِ»[2]

 «هر كس راهي را براي جستجوي علم اختيار كند الله راه رسيدن به جنت را برايش آسان مي‌گرداند».

 شيخ ابن باز- مجلة‌ البحوث، شماره‌ي (42) ص (138،137)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (1197).
[2]. مسلم (2699).[43] هنگامي‌كه امام نماز را قطع مي‌كند و شخص مسبوقي را براي ادامه‌ي نماز در جاي خود قرار مي‌دهد حكم اين مسئله چيست؟

س: اگر امام در ركعت چهارم بي وضو بشود و كسي را بجاي خود بگمارد كه در ركعت سوم به نماز رسيده است، پس حكم نماز كساني كه در ركعت اول و دوم با امام اول به نماز رسيده اند چيست؟ آيا مي‌توانند قبل از سلام دادن امام دوم سلام بدهند؟ يا اين‌كه به خاطر اقتدا به امام ركعت‌هاي بيشتري بخوانند و به همراه امام سلام بدهند؟ يا اين‌كه بنشينند و در انتظار امام بمانند تا چهار ركعت را كامل كند و به همراه او در ركعت چهارم بدون ركعت اضافي سلام بدهند؟ اصلاً نماز همه‌ي اين افراد در چنين حالتي چه حكمي دارد؟

اميدوارم با ذكر دليل جواب را مرقوم بفرمائيد. الله تعالي در دو جهان به شما پاداش نيكو بدهد!

ج: اگر همچنين واقعه‌اي بر نمازگزارن پيش بيايد، بر كساني كه ركعت اول و دوم را با امام درك نموده‌اند واجب است كه به ‌همراه امام دوم هنگامي‌كه براي اتمام نمازش بر‌مي‌خيزد بلند نشوند، بلكه سرجاي خودشان بنشينند چون آن ها چهار ركعت را خواند‌ه‌اند و فرض آنها همين مقدار است و اجازه ندارند كه قبل از امام سلام بدهند؛ زيرا از رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ روايت شده كه فرموده‌اند: «إنَّماَ جُعِلَ الإمامُ لِيُوْتَمَّ بِهِ»[1]

 «امام براي اين قرار داده شده كه به او اقتدا شود».

رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ همچنين فرموده است: 

«إنِّي إمَامُكُمْ فَلاَ تَسْبِقُوني بِالرُّكُوعِ وَ لاَ بِالسّجُودِ و لاَ بِاِلْقِيَامِ وَ لاَ بِالإنْصِرَافِ» [2]

«من امام شما هستم، بنابراين هنگام ركوع، سجود، قيام و انصراف (از نماز) از من سبقت نگيريد»

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (7/397)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (688،378) و أطرافه فيهما و مسلم (417،412،11).
[2] أحمد (3/290،245،154،102) مسلم 426 و غيرهما[44] مسافري كه دو ركعت را پشت سر امام مقيم مي‌رسد، آيا به همين دو ركعت بسنده كند؟

س: هنگامي‌كه به سوي مكه‌ي مكرمه مسافر مي‌شوم احياناً در يكي از شهرها توقف مي‌كنم و در حالي كه براي نماز عصر اذان گفته شده به مسجد مي‌روم، ‌مي‌بينم كه امام مسجد دو ركعت را با مردم خوانده است و من دو ركعت آخر را به او اقتدا مي‌كنم و آنها را با او مي‌خوانم... آيا هنگامي‌كه امام سلام مي‌دهد من نيز با توجه به اين‌كه مسافرم سلام بدهم (چون مسافر چهار ركعتي‌ها را دو ركعت مي‌خواند)‌يا اين‌كه دو ركعت ديگر را نيز اقتدا كرد كه براي امام اتمام لازم است پس مسا