 شب در دقیقه 38 برطرف خواهد شد. ماه از سایه ي زمین در ساعت یک و سی و هفت دقیقه صبح بیرون می آید. این خبر طبق اعلامیه ی مذکور رخ داد. شما در این زمینه چه توضیحی دارید.

ج: وقت خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی و همچنین کلی و جزئی بودن آن، گاهی از طریق محاسبات نجومي شناخته می شود. در این امر هیچ تعجبی وجود ندارد، زیرا شناخت آن نسبت به همه افراد از امور غیبی محسوب نمی شود، بلکه این امر تنها در مورد کسانی غیب به شمار می رود  که از علم نجوم و ستاره شناسي نا آشنا باشند. کسی که در علم نجوم و ستاره شناسي آگاهي داشته باشد، در حق او چنین تشخیصی علم غیب محسوب نمی شود؛ چون او به وسیله ي اسباب می تواند حدوث این اتفاق را پیش بینی بکند. این امر منافی این نيست که کسوف و خسوف از نشانه های الله تعالی هستند. ولی نباید كاملاً اين گزارشات را قطعي دانست و هميشه حرف آنها را تصدیق کرد، چون احیاناً به خطا  می روند.

آنچه در مورد کسوف و خسوف قابل اعتماد است حدیث رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است که می فرماید: [إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لَا يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ ولا لِحَيَاتِهِ، و لكن الله يرسلهما يُخَوِّفُ بهما عباده، فإذا رأيتم ذَلكَ فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ ][1] 

« بی گمان خورشید و ماه از نشانه های الله تعالي هستند كه به خاطر مرگ و یا زندگی هیچ کس گرفته نمی شود، لیکن الله خسوف و کسوف را برای ترساندن بنده هایش به وجود می آورد، پس هرگاه چنین حالت هایی را دیدید نماز بخوانید و دعا کنید تا آن حالت برطرف شود» 

 و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

 فتوای انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا (8/322)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] (1) بخاری (1040-1063) و مسلم (901-915) با الفاظ متقارب. [105] روش نمازهای خسوف و کسوف 

س: نماز خسوف چند رکعت است و قرائت هر رکعت چه مقدار است؟

ج: نماز خورشید گرفتگی و همچنین نماز ماه گرفتگی هر کدام دو رکعت است، قرائت آن به صورت جهری است. در هر ركعت دو رکوع و دو قرائت وجود دارد. رکوع  و قرائت دومی می بایستی از رکوع و قرائت اوّلی کوتاه تر باشند. بعد از تکبیر تحریمه، سوره ي فاتحه و سوره ي بزرگی خوانده می شود. پس از رکوع اول، فاتحه و سوره ي بزرگ دیگری خوانده می شود؛ لیکن از اولی باید کوتاه تر باشد. در هر رکعت دو سجده وجود دارد.

این روش صحیح ترین روشی است که در احادیث آمده است.

و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

 فتوای انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا (8/324).[106] روش نماز استسقاء ( طلب باران)

س: روش نماز استسقاء چگونه است؟ آیا نماز استسقاء تنها یک خطبه دارد؟ در نماز استسقاء نماز مقدم است یا خطبه؟

اگر کسی از نمازهای استسقاء یا عیدین باز بماند، آیا می تواند قضایی آنها را به جا آورد؟

گفتن کلمه (استقیموا ) به هنگام اقامه نماز كه از طرف برخی از ائمه گفته شود، چه حکمی دارد؟

 ج: این سؤال در زمان مناسبی مطرح شده است، چون همین امروز نماز استسقاء را برگزار کردیم. نماز استسقاء به معنی طلب باران است. طلب باران با شیوه های مختلفی انجام می گیرد:

شما گاهی در حالت سجده دعای طلب باران می کنید و این کار را در حالی که در میان دوستانت هستی، می توانی انجام بدهی. همچنین خطیب جمعه در حال ایراد خطبه اقدام به دعای طلب باران می کند. گاهی همراه با مردم به عیدگاه می رود و با آنان نماز طلب باران را می خواند.

- روش نماز باران مانند نماز عید است.

- اما خطبه اش مانند خطبه عید نیست چون عید دو خطبه دارد و نماز باران تنها یک خطبه خوانده می شود. گفته شده که عید یک خطبه دارد. 

دلايل صحیح حکایت مؤيد اين هستند که خطبه ي نماز عيد يكي است. لیکن رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ اول برای مردان خطبه ایراد می کرد و سپس از منبر پایین می آمد و به سوی جمعیت زنان شرکت کننده در نماز عید می رفت و آنها را وعظ و نصیحت می کرد.

اما استسقاء تنها یک خطبه دارد؛ حتی کسانی که برای عید دو خطبه قائل اند معتقدند که نماز استسقاء یک خطبه دارد.

اما این که خطبه، قبل از نماز باشد و یا بعد از نماز (در استسقاء) فرق نمی کند. هر دو امر جائز است. چنان چه امام از وقتی که به عیدگاه می آید و رو به قبله دعا را شروع می کند و مردم آمین بگویند جائز است. اگر خطبه را بعد از نماز موکول کند، این هم جائز است و كفايت مي كند. خلاصه این که در این موضوع گنجایش وجود دارد. این را گفتم تا مردم از پیش نمازانی که خطبه و دعا را پیش از نماز استسقاء انجام می دهند متنفر و بدبین نشوند چون این عمل از خود پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت است.[1] 

اما در مورد قضای نماز استسقاء، بنده حدیثی از پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در این زمینه ندیده ام، ولی اگر قضای آن را بجا آورد و خودش دعا نمود اشکالی ندارد.

لیکن نماز عید قضا ندارد، چون نماز عید با روشي معین و پشت سر يك امام ادا مي شود؛ پس هرگاه کسی با امام نرسید، نمی تواند آن را قضا به جا آورد.

همچنین نماز جمعه اگر فوت شود قضای آن بجا آورده نمی شود. باید بجای آن نماز ظهر را خواند چون ظهر بدل از جمعه است. اما برای نماز عید بدلی از سوی پیامبر اکرم صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بیان نشده است، لذا اگر کسی به همراه امام به آن نرسد قضای آن برایش جايز نیست.

 اما در مورد تکبیرات زوائد که بعد از تکبیر تحریمه قرار دارند، باید بگویم که هرگاه شما بعد از انتهای تکبیرات به نماز امام ملحق شدید تکبیرات را اعاده نکنید، چون این تکبیرات سنت هستند که محل آنها برای شما فوت شده، بنابراین در حق شما ساقط هستند.

درخواست ائمه از مردم برای برابر نمودن صفها در نماز عید و استسقاء همچون دیگر نمازهای مشروع است، زیرا اگر این موضوع به مردم یاد آوری نشود، ممکن از آن غفلت بورزند. بنابراين هر نمازی که با جماعت برگزار می شود بایستی امام مردم را آگاه کند وبه آنها بگوید:[اسْتَوُوا، اعْتَدِلُوا ][2]« صفهایتان را راست و برابر کنید»

اما گفتن لفظ (استقيموا) توسط برخی ائمه هیچ اصل و اساسی ندارد. در احادیث پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ وارد نشده است. بنده خودم در مورد آن تحقیق کردم و حتی به برادران نیز گفته ام که پیرامون اين موضوع تحقیق کنند، ولی برای آن هیچ اصلي از پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ نیافتیم. اصلاً گفتن (استقيموا) هیچ توجیهی ندارد، ولی برای این که منظور از (استقيموا) استقامت در دین است که زمان گفتن آن در حین برپایی نماز نیست، بلکه اینجا محل گفتن کلماتی است که به برابر کردن صفوف و راست ایستادن امر بکنند: مانند:[ أقيموا صفوفكم.. سووا صفوفكم ] صف ها را راست کنید و...
  شیخ ابن عثیمین- مجموعه فتاوا و رسائل (16/345)
-------------------------------------