ست؟

ج: در وجوب زکات در زیور آلات زن که به حد نصاب برسد و برای تجارت هم نباشد بین علما اختلاف وجود دارد. فتوای صحیح این است که اگر نصابش کامل شود زکات در آن واجب است، گرچه برای پوشیدن و آرایش باشد.

نصاب طلا 20 مثقال است که مقدار آن یازده و سه هفتم جنیه سعودی می باشد. چنانچه زیور آلات کمتر از این مقدار باشد زکات در آن واجب نیست.

 امّا نصاب نقره 140 مثقال است که مقدار آن از درهم 56 ریال می باشد. بنابراین اگر زیور آلات نقره ای کمتر از نصاب مذکور باشد، زکات در آن واجب نمی شود. ولی اگر طلا یا نقره برای تجارت باشد بدون هیچ اختلافی زکات در آن واجب است اگر قیمت آن به حد نصاب طلا و نقره برسد[1].

دلیل وجوب زکات در زیور آلاتی که برای آرایش و استفاده ی زن تهیه می شود، عموم قول  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَاست که فرموده است:« مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ وَلَا فِضَّةٍ لَا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلَّا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحُ مِنْ نَارٍ فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَجَبِينُهُ وَظَهْرُهُ»[2] 

« هرکسی که مالک نصابی از طلا و یا نقره باشد و زکات آن را پرداخت نکند، در روز قیامت سکه هایی از آتش برایش ضرب می شود که با آنها پهلو، پیشانی و پشت او را داغ می کنند.»

 عبدالله بن عمرو بن عاصرَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روایت کرده است: «أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  وَمَعَهَا ابْنَةٌ لَهَا وَفِي يَدِ ابْنَتِهَا مَسَكَتَانِ غَلِيظَتَانِ مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ لَهَا: أَتُعْطِينَ زَكَاةَ هَذَا؟ قَالَتْ: لَا قَالَ: أَيَسُرُّكِ أَنْ يُسَوِّرَكِ اللَّهُ بِهِمَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ سِوَارَيْنِ مِنْ نَارٍ؟! قَالَ فَخَلَعَتْهُمَا فَأَلْقَتْهُمَا إِلَى النَّبِيِّصَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَوَقَالَتْ: هُمَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلِرَسُولِهِ»[3]

«زنی به همراه دخترش نزد  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَآمد، دختر دو النگوی کلفت طلایی به دست داشت.  پیامبر صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  به او گفت:آیا زکات این دست بندها را ادا می کنی؟ گفت: نه  پیامبر صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  فرمود: آیا دوست داری که الله، روز قیامت به تو دو النگوی آتشین بپوشاند؟! (عبدالله بن عمرو) می گوید: دختر، النگوها را در آورد و به  پیامبر صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  تقدیم نمود و گفت: اینها از آنِ الله و رسولش است.»

 امّ سلمه رضی الله عنها گفته است:« كُنْتُ أَلْبَسُ أَوْضَاحًا مِنْ ذَهَبٍ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَنْزٌ هُوَ؟ فَقَالَ: مَا بَلَغَ أَنْ تُؤَدَّى زَكَاتُهُ فَزُكِّيَ فَلَيْسَ بِكَنْزٍ»

« زیور آلاتی طلایی(خلخال) می پوشیدم؛ از  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَپرسیدم: آیا اینها در حکم گنج (مال اندوخته) است؟  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَفرمود: هر آنچه که به حد نصاب برسد و زکات آن پرداخت شود در حکم گنج نیست»

ببینید در این جا  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَبه ام سلمه نفرمود که:« لَيْسَ فِي الْحُلِيِّ زَكَاةٌ»: «در زیور آلات زکات واجب نیست» و روایتی که بر سر زبانهاست و گفته می شود:« لَيْسَ فِي الْحُلِيِّ زَكَاةٌ»[4]: «در زیور آلات زکات واجب نیست» حدیثی ضعیف است که نمی تواند با اصل وجوب زکات و احادیث صحیح مقابله کند.

شیخ ابن باز- مجموعه فتاوي و مقالات متنوعة (14/100)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  یعنی بدون اختلاف علما و روش اخراج زکات این است که: زیور آلات طلا ونقره به  حد نصاب  یا بیشتربرسد (طبق محاسبه افراد خبره  وکاردان زرگری) و قیمت فعلی با ریال های مسکوک تعیین و سپس زکات آن اخراج می شود. مقدار آن 5/2% است با علم به این که نصاب طلا 85گرم و نصاب نقره 595گرم است- آن گونه که شیخ محمد عثیمین ذکر کرد.[رجوع شود به: مجموع فتاوای شیخ ابن عثیمین : 18/141]. 
[2] مسلم (987).
[3] ابوداود(1563) ترمذی(637) بنحوه، نسائی(2479)،دارقطنی(2/112)، بیهقی در "الکبری" (7340).بإسناد حسن. مراجعه شود به: "نصب الراية" از زیلعی (2/369). و"سبل السلام" (2/135) و "عون المعبود" (4/298)
[4]  ابوداود (1564)، دارقطنی (2/105) مانند آن، و حاکم (1/390)(1438) حاکم این حدیث را صحیح قرارداده است و ذهبی در این زمینه با او موافق است.[32] آیا در طلای زن که برای استفاده تهیه کرده است، زکات واجب است؟

 س: آیا بر زن واجب است طلایی را که می پوشد- اگر زیاد باشد- زکات آن را بپردازد؟

 ج: در مورد زکات زیور آلاتی که زن بر تن می کند، اختلاف زیادی وجود دارد. جمهور علما بر این باورند که چنین زیور آلاتی از طلا و نقره زکات ندارد، چون برای استعمال تهیه شده و رشد و نموّندارد. گفته شده که زکات آن، عاریت دادن است.

 ولی آنچه از روی دلیل ارجحیت دارد این است که در این زیور آلات زکات واجب است. بنابراین هر سال به قیمت روز قیمت گذاری می شود، اگر به حد نصاب برسد، زکات آن خارج کرده می شود. دلیل آن حدیث عبدالله بن عمرو بن عاص  رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ  در باره ی زنی که خدمت  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَآمد و دخترش دو دست بند طلایی به دست داشت؛  رسول الله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَبه او گفت:« أَتُعْطِينَ زَكَاةَ هَذَا؟ قَالَتْ: لَا قَالَ: أَيَسُرُّكِ أَنْ يُسَوِّرَكِ اللَّهُ بِهِمَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ سِوَارَيْنِ مِنْ نَارٍ؟!»[1]

« آیا زکات این دست بندها را ادا می کنی؟ گفت: نه،  پیامبر صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  فرمود: آیا دوست داری که الله، روز قیامت به تو دو النگوی آتشین بپوشاند؟! »

شیخ ابن جبرین- جریدة المسلمون- شماره(54)
-------------------------------------------------------------------------------
[1] تخریج این حدیث در فتوای سابق گذشت.[33] تفصیل اختلاف گفتار راجح در مسئله زکات زیور آلاتی که برای استعمال و آرایش زن است.

 س: در کتابهای حنبلی دیده ایم که زکات در زیور آلاتی که برای استعمال و آرایش می باشد، واجب نیست. لطفاً دلایل آن را بیان کنید. همچنین بفرمایید کسانی که زکات را در زیور آلات واجب می دانند چه دلایلی دارند؟ و چنانچه ثابت شود که در آن زکات واجب است، پس حکم سال هایی که گذشته و زکات آنها را نداده ایم چیست؟

 اگر در گذشته زیور آلات داشته و سپس آنها را فروخته ام، آیا اکنون بر من واجب است که زکات آن سال ها را بپردازم؟ بفرمایید کسی که زکات زیور آلات را ندهد، حکمش چیست؟

ج: علما درباره ی وجوب زکات زیور آلات اختلاف نظر دارند: مذهب امام ابو حنیفه "رحمه الله" و روایتی از امام احمد"رحمه الله" این است که بر آن زکات واجب است و همین است مذهب بسیاری از علما که دلایل شرعی نیز بر آن دلالت دارند. ما به چند مورد از آن بسنده می کنیم:

-        عموم دلایل، دا