م آنها نمی شوند. مثلاً فردی می خواهد یک دلار را كه قیمتش چهار ریال است، آن را کمتر یا بیشتر از این نرخ بخرد، این کار به شرط تقابض(گرفتن پول ودریافت جنس) در مجلس عقد بدون اشکال است.  

 شیخ ابن عثیمین- مجموعه فتاوي و رسائل (18/173)- ف (98). [36] حکم خریدن اجناس با پول زکات و توزیع آن بین ناداران.

س: جناب شیخ! دوست داریم جناب عالی توضیح بدهند که صرف مبالغی از پول زکات برای خرید انواع مواد غذایی و اجناس چون پوشاک و صرف آن در امور اسلامی برخی کشورهای فقیر چون سودان، آفریقا و مجاهدین افغانستان چه حکمی دارد؟ خصوصاً در اوضاعی که مواد غذایی در این کشورها با قیمت مناسب فروخته نمی شود یا به طور کلی از بین رفته است. اگر چنانچه موادی وجود داشته باشد، با چندین برابر قیمت به دست مردم می رسد. بنابراین اگر با همین پول زکات مواد غذایی و سایر اجناس بخریم و به مردم این کشورها ارسال کنیم چطور است؟ الله به شما پاداش نیکو بدهد.

ج: اگر قضیه چنین است که شما ذکر کردید، به خاطر رعایت مصالح مردم چنین کاری اشکالی ندارد.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

  فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا(9/433) .[37] جواز پرداخت مال زکات به صورت مواد خوراکی، پوشاک و غیره

س: آیا پرداخت مال زکات به صورت های دیگری مانند خوراک، پوشاک و... که خریداری می شود و به مستحقان زکات داده می شود، جایز است؟ و آیا جایز است که بخشی از مال زکات را به نزدیکان خود اختصاص دهیم؟ لطفاً مراتب قرابت و نزدیکی را بیان کنید.

ج: بهتر است که زکات هر جنسی را از خود همان جنس پرداخت کرد، مگر اموال تجاری که از این قاعده مستثنا هستند و بایستی زکات قیمتشان به صورت نقدی پرداخت شود. لیکن اگر زکات دهنده احساس کرد که فقیری نیاز مبرم به لباس، نفقه و کالای دیگری دارد، در این صورت چنین کاری جواز دارد.

زکات به کسانی داده می شود که الله تعالی آنها را در قرآن بیان کرده است، هرچند که از خویشاوندان و نزدیکان زکات دهنده باشد، چه بسا دادن مال زکات به نزدیکان در صورت پرهیز از پارتی بازی و حمایت بی جهت افضل است. امّا پرداخت زکات به کسانی که می توانند از زکات دهنده ارث ببرند و نیز به اصول و فروع جایز نیست؛ مانند: پدر، پدر بزرگ، فرزندان و فرزندِ فرزندان و ...

  شیخ ابن جبرین- فتاوای زکات- جمع و ترتیب: محمد المسند. ص(66)[38] حکم پرداخت مال زکات به صورت اجناس

س: آیا جایز است که مال زکات را به صورت کالای مصرفی و پوشاک پرداخت کنیم؟ آن هم هنگامی که می دانیم برای بعضی از خانواده های نادار خریدن اشیای مذکور اصلح و بهتر است، با توجه به این که امکان دارد که اگر پول نقد به آنان داده شود، آن را به گونه ای مصرف می کنند که بی فایده می شود.

ج: این مسئله بسیار مهم است و مردم به فهمیدن آن نیازمند اند: اگر به خانواده ی فقیری پول زکات بدهیم و آنها این پول را با خرید وسایل تجملاتی و اشیای بی فایده مصرف کنند، آیا جایز است که نیازهای ضروری را خریداری نموه و به آنان تحویل دهیم؟ این مسئله نزد علما مشهور به عدم جواز است؛ یعنی می گویند: انسان اجازه ندارد که با مال زکات اجناس بخرد و به جای پول به مستمندان و ناداران بدهد. می گویند: چون پول برای فقیر مفید تر است و او می تواند به شکل دلخواه در آن تصرف نماید، برخلاف اجناس که چه بسا اصلاً بدان نیازی ندارد، و مجبور می شود که آن را با قیمت نازل بفروشد.

لیکن در این مسئله روش دیگری وجود دارد که اگر آن را به کار بندیم، عمل مذکور جایز می شود و آن این که: هرگاه ترسیدی که فلان خانواده ی فقیر مال زکات را در غیر ضروریات خود مصرف می کند، باید به سرپرست خانواده- پدر، مادر، برادر،عمو- گوشزد کن که: می خواهم زکات توزیع کنم، لذا چیزهایی که بدان نیاز دارید به من بگویید تا آن را برای تان بخرم. هر کس این روش را انتخاب کند عمل مذکور برایش جایز می شود، و زکات در جای خود به مصرف رسیده است.

شیخ ابن عثیمین- مجموعه فتاوي و رسائل (18/481)ف (346) [39] حکم زکات ترکه (میراث) قبل از توزیع آن 

  س: شخصی فوت کرده و ثروتی را برجای نهاده که هنوز سال بر آن ثروت نگذشته است و این ثروت مدت زمانی بدون آن که بین ورثه تقسیم شود باقی می ماند؛ آیا هنگامی که سالی از آن بگذرد زکاتِ آن ادا کرده می شود؟

ج: نسبت به میت که پیش از اتمام سال بر ثروتش فوت کرده زکات بر او واجب نیست، چون او قبل از وجوب زکات از دنیا رفته است؛ بنابر این از طرف او زکات داده نمی شود. ولی هر وارثی که سهمش به حد نصاب برسد، پس از گذشت یک سال از مرگ مورث، زکات بر او واجب می شود. امّا وارثی که سهمش به حد نصاب نرسد و خودش نیز ثروتی ندارد که باعث تکمیل حد نصاب شود، بر او زکاتی واجب نیست.

شیخ ابن عثیمین- مجموعه فتاوي (18/22) – ف (8)[40] حکم تأخیر و یا تقدیم زکات از موعد

س: به تأخیر انداختن ادای زکات تا رمضان چه حکمی دارد؟ 

ج: ادای زکات مانند دیگر اعمال خیر در وقت با فضيلت[1] بهتر است. لیکن هرگاه زکات واجب گردید و سال بر آن تمام شد، بر انسان واجب است که حق آن را ادا کند و نباید آن را تا ماه رمضان به تأخیر انداخت. همچنین سالِ زکات در محرّم تمام شد نباید بر ادای آن تا رمضان صبر کرد. ولی اگر سالِ زکات در ماه رمضان تمام می شود، باید ادای آن در رمضان باشد. چنانچه اگر فقر و گرسنگی بر مسلمانان پیش آید می توان قبل از اتمام سال، مال زکات را پرداخت نمود.

شیخ ابن عثیمین – مجموعه فتاوي و رسائل (18/295) – ف (209)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مانند ماه مبارک رمضان و عید فطر و عيد قربان[51] استفسار از کتاب های مفید

س: دیدگاه شما در موردکتاب (منهاج السنة)و کتاب (شرح حدیث النزول) از تألیفات ابن تیميه چیست؟

ج: این دوکتاب از بهترین کتابهای علمی هستند که باسبکی زیبا و بسیارقوی همراه با استدلال، نظریات مخالفین و اهل باطل را مورد نقد و بررسی قرارداده اند و از عقیده ی صحیح دفاع نموده اند تا جایی که ما می دانیم تاکنون کتابی در نقد عقیده ی روافض مانند ((منهاج السنة))تألیف نشده است و کتابی بهتر از کتاب ((شرح حدیث النزول ))در این موضوع نگارش نیافته است.

 و بالله التوفیق ...وصلی الله علی نبینا محمد وآله و صحبه وسلم

 انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا (2/175)[41] حکم تأخیر ادای زکات بنا بر عذری

 س1: حکم کسی که بخشی از زکات ثروتش را به دلیل زیاد بودن آن به تأخیر می اندازد، چیست؟

ج: بر انسان واجب است که به ادای زکات مال خودش زود اقدام کند، چون زکات مانند وام است. مشخص است که تعلل و کوتاهی در ادای زکات ظلم است. انسان نمی داند که چه وقت مرگ به سراغش می آید، شاید بمیرد و این وام بر گردن او باقی خواهد ماند. پس بر او واجب است که به ادای زکات مبادرت بورزد و آن را به تأخیر نیندازد. ولی اگر بنا بر عذری آن را به تأخیر انداخت، گناهی متوجه او نمی شود.

 شیخ ابن عثیمین – مجموعه فتاوي و رسائل (18/295) – ف (210)

س2: به اطلاع شما می رسانم که بنده – الحمد لله – فردی ثروتمند هستم و در 