 را نصیحت می‌كنند، در جواب می‌گوید: «تندروي نكن و سختگير نباش»

س: کسی که هر‌گاه او را نصیحت می‌کنند که امور خلاف شریعت را انجام ندهد، بی درنگ می‌گوید: تندرو و متعصب نباش! میانه روباش، حكمش چیست؟ لطفاً معنای میانه‌روي را توضیح دهید.

ج: هر کس مرتکب حرام می‌شود و یا یکی از واجبات را ترک می‌کند، بايد او را نصیحت کنند. اگر اين شخص چنین حرفی بزند اشتباه می‌کند، بلکه بجاي پاسخِ نصیحت کننده، بايد از او تشکر کند و به کارهای خود فکر کند. اگر نصیحت به حق بود باید از عملش باز آید و به وظایف شرعی خود عمل کند. اما این که می‌گوید: تندرو و سخت‌گیر نباش در حقیقت ملاک تعیین کننده‌ي سخت‌گیری و آسان‌گیری و میانه روی  شریعت است؛ بنابراین هر چه با دستورات  شریعت موافق باشد میانه‌روی است و هر چه افزون بر این باشد تند روی و هر چه کم‌تر باشد، سهل انگاری است. لذا ملاک در همه‌ي این‌ امور شریعت است. اعتدال و میانه روی آن است که با شریعت موافق باشد. پس هر چه با شریعت موافق باشد، میانه روی است.  

  فتوای با امضاي- شیخ ابن عثیمین [113] كسي كه به منظور معالجه ي بيماري، از اداره مرخصي مي گيرد و قبل از پايان مرخصي معالجه اش تمام مي شود... حكمش چيست؟

س: چنانچه بنده ده روز مرخصي گرفته ام تا بيماري خود را معالجه كنم و پس از هفت روز دوره ي درمانم به پايان رسيد، آيا سه روز آخر را مي توانم به عنوان مرخصي استفاده كنم؟

ج: شما بايد به محل كار خود برگرديد؛ چنانچه اداره ي مربوطه موافقت كرد، شما مرخصي داريد و اگر موافقت نكرد بايد سر كارتان حاضر شويد. 

 شيخ ابن عثيمين- فتاوي للموظفين و العمال، ص (60)[114] حكم پارتي بازي

س: پارتي بازي چه حكمي دارد؟ آيا حرام است؟ به عنوان مثال آيا با پارتي بازي مي توانم در يكي از ادارات و يا در يكي از مدارس استخدام شوم؟

ج: اولاً: چنانچه با پارتي بازي حقي از ديگري ضايع مي شود كه توان علمي و قدرت اجراييش از شما بالاتر است، در اين صورت پارتي بازي حرام است و اين كار در حق افراد واجد شرايط و مسئولين ظلم محسوبمي شود، زيرا شما با پارتي بازي ديگران را از حقوق قانوني، محروم نموده و از جايگاهي كه شايسته ي آن هستند باز داشته ايد؛ گذشته از اين موارد پارتي بازي جامعه را به فساد و تباهي مي كشاند و سرمنشأ بسياري از كدورت ها، حسادت ها و رنجش ها مي شود؛ چنانچه استفاده از موقعيت، وساطت و سفارش ديگران سبب تضييع حقوق ديگران نمي شود. نه تنها خوب است بلكه خيلي بجا و پسنديده است و شريعت آن را مورد تأييد و ترغيب قرار داده است. رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ مي فرمايد: ) اشْفَعُوا، تُؤْجَرُوا، وَيَقْضِى اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ ( [1] « (در حق ديگران) سفارش كنيد تا در اجر، شريك شويد، خداوند بر زبان پيامبرش آن چه را كه بخواهد، جاري مي كند».

ثانياً: مدارس، مراكز علمي و دانشگاه ها محل استفاده، براي عموم هستند تا آن چه را كه متعلق به دين و دنيايشان است بياموزند، همه به طور يكسان مي توانند از امكانات موجود در دانشگاه ها و مدارس استفاده كنند.

احدي بر ديگري مقدم نيست مگر از طريق مجاري قانوني و مواردي كه قانون پيش بيني نموده است نه از طريق پارتي بازي. مادامي كه شخصي براي ديگري وساطت و شفارش مي كند بايد مطمئن باشد، كه حق ديگري در اين وسط ضايع نشود، كه از شايستگي، صلاحيت و سابقه ي بهتر و بالاتري برخوردار است، در چنين شرايطي وساطت و سفارش حرام است زيرا اين ظلم در حق ديگري است، شما با استفاده از پارتي بازي در مدرسه استخدام مي شويد در حالي كه ديگري- يا محروم مي شود- و يا در موقعيت پايين تري قرار گيرد كه- تا زنده است- به شما حسادت مي ورزد و در پي فرصتي براي انتقام و ضربه زدن به شماست و از اين طريق جامعه دچار فساد و تباهي مي شود.

 فتاوي للموظفين و العمال، انجمن دايمي ص(11، 12)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . بخاري (1432)، و مسلم (2627)[115] حكم استفاده از اوقات فراقت در محل كار

س: اگر كارمندي پس از اتمام كارش در اداره فرصتي پيدا كرد و مشغول خواندن قرآن يا روزنامه و كتابي شد، يا اين كه مشغول چرت زدن شد تا كمي رفع خستگي كند؛ حكمش چيست؟

ج: مادامي كه كارمند وظايف اداري خويش را انجام مي دهد و از اوقات فراقت استفاده ي شخصي مي كند اشكالي ندارد، اما چنانچه كم كاري مي كند اين كار حرام و ناجايز است. مطلب آخر اين كه چرت زدن جهت رفع خستگي، كار درستي نيست؛ زيرا احتمال خواب عميق مي رود، در نتيجه در كارش اخلال ايجاد مي شود.

 شيخ ابن عثيمين- فتاوي للموظفين و العمال، ص، (54، 55)[116] حكم پرداختن به عبادت و ذكر در وقت اداري

س: آيا در وقت اداري مي توانم نماز ضحي بخوانم، با توجه به اين كه خواندن آن خللي در برنامه ها و فعاليت هاي اداري ايجاد نمي كند؟

ج: نماز ضحي سنت و داراي فضيلت است، چنانچه خواندنش در وظايف شما خللي ايجاد نمي كند اشكالي ندارد، ولي اگر كار اداره به گونه اي است كه با خواندن سنت ضحي در امور اداري، خللي ايجاد مي شود خواندنش جايز نيست؛ زيرا انجام امور اداري بر شما واجب و جزو وظايف اصلي شماست.

الشيخ الفوزان- المنتقي من فتاواه (5/40)[117] حكم پرداختن به كارهاي جانبي در ساعات اداري

س: بعضي از كارمندان به بهانه هاي مختلفي از رئيس اداره مرخصي مي گيرند، در صورتي كه رئيس اداره از اصل موضوع اطلاع دارد، باز هم با تقاضاي مرخصي آنان موافقت مي كند آيا گناهكار است؟

ج: رئيس اداره يا معاون او موظف هستند پس از دريافت تقاضاي مرخصي از طرف كارمند، موضوع را پيگيري نمايند كه آيا موردي كه عنوان شده است واقعيت دارد يا خير؟ در صورتي كه تقاضاي مرخصي بنا به ضرورت و نياز بود و در كار اداره خلل ايجاد نمي كرد با مرخصي موافقت شود. در صورتي كه موضوع حقيقت نداشت مدير اجازه ندارد با مرخصي موافقت كند؛ زيرا اين كار برخلاف تعهدات اداري بوده و خيانت محسوب مي شود.

 رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده اند: ) كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ( [1] «هر كدام از شما مسئول است، و از هر يك از شما در مورد زير دستانش سؤال خواهد شد».

 بايد توجه نمود كه رئيس اداره در حكم امانت داري است كه امانتي به او سپرده شده است بنابراين بايد دقت لازم را داشته باشد. 

الله تعالي مي فرمايد:[ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا] (نساء/58) «همانا الله به شما فرمان مي دهد كه سپرده ها را به صاحبانش پس دهي».

الله تعالي در وصف مؤمنين مي فرمايد:[ وَالَّذِينَ هُمْ لأمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ (٨)](مؤمنون/8، معارج/32) 

«و آنان كه امانت ها و پيمان خود را رعايت مي كنند».

 الله تعالي مي فرمايد: [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُ