الله التوفيق، و صلي علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا(10/392)[71 ] حكم روزه گرفتنِ تنها روز عاشورا.

س1- روزه گرفتن تنها يك روز عاشورا چه حكمي دارد؟

ج: روزه گرفتنِِ تنها يك روز عاشورا جايز است، زيرا در اكثرِ احاديث روزه گرفتنِ روز عاشورا وارد شده است، مانند حديث ابوقتاده رضی الله عنه به روايت مسلم: [صَومُ يومِ عَاشُوراء يُكَفِّرُ السَّنَهَ التي قَبْلَهُ][1] «روزه ي روز عاشورا كفاره ي گناهان يك سال گذشته است.»

بهتر آن است كه: جهت مخالفت با يهود كه منظور اصلي پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نيز همين بوده است. يك روز قبل و يا بعد از عاشورا را به همراه آن روزه بگيرد.

س2- آيا لازم است روزه ي روز عاشورا- به يك روز ديگر- پياپي و بدون فاصله باشد؟ 

ج2- بله؛ كسي كه روز عاشورا- دهم محرم- را روزه مي گيرد بايد نهم و دهم- تاسوعا و عاشورا- را پشت سر هم روزه بگيرد يعني يا نهم و دهم محرم را پشت سر هم روزه بگيرد و يا دهم و يازدهم را با هم روزه بگيرد. به اين صورت جايز نيست كه نهم و يازدهم محرم را روزه بگيرد و در وسط دهم را روزه نگيرد. بجاي دهم- عاشورا- نمي تواند يك روز ديگر از ماه محرم را روزه بگيرد- يعني فضيلت روز عاشورا مربوط به خود آن روز- دهم- است يكي ديگر از روزهاي ماه محرم نمي تواند جايگزين آن باشد.

 فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين مورخه ي12/1/1423
-------------------------------------------------------------------------------
[1] . مسلم (1162)[58] ادعای انتقال روح یک فرد در دیگری و نقد نظریه ی پیدایش نسل اولیه ی انسان از میمون

س1: استاد فلسفه به ما گفته که روح از یک فرد به فردی دیگر منتقل می شود. آیا این نظریه صحیح است؛ در صورت صحت این گفته، با توجه به اين كه روح محاسبه  مي شود و عذاب می بيند، در صورت انتقال روح به دیگری، فرد دوم چگونه محاسبه مي شود و عذاب می بیند؟

ج1: نظریه ی استاد شما اشتباه است. اصل در این موضوع، فرموده ی الهی است:« وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ (١٧٢)» [الاعراف:172]

« آنگاه که پروردگار تو از بنی آدم، از پشت ایشان، نسل و نژاد آنها را  برگرفت(یعنی روز میثاق الله تعالی از آدم، اولاد او را پیدا کرد و از ایشان اولاد ایشان را به ترتیبی که در خارج محقق گشت) و آنها را بر خودشان گواه کرد که: آیا من، پروردگار شما نیستم؟ آنها گفتند: آری! گواهی دادیم. تا روز رستاخیز نگویید ما از آن غافل بودیم»

در تفسیر این آیه آمده که از عمربن خطاب رضی الله عنه در مورد اين آيه پرسيده شد؛ عمررضی الله عنه پاسخ داد که از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم  در این مورد سؤال شد، ایشان فرمودند:« إِنَّ اللَّهَ تعالی خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ فَاستخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً، فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ، ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ: خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ، وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ»[1]

« الله تعالی، آدم علیه السلام را آفرید و پشت او را با یمین خود مسح نمود و نسلي از آن بیرون آورد و فرمود: اینها را برای بهشت آفریدم و عمل بهشتیان انجام می دهند. دوباره پشت او را مسح نمود و ذریه ای از آن بیرون آورد و فرمود: اینها را برای جهنم آفریدم، و عمل جهنمیان را انجام می دهند»

ابن عبدالبر گوید: معنای این حدیث از چندین طریق از پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ثابت است. از حدیث عمر بن خطاب، عبدالله بن مسعود، علی بن ابی طالب، ابوهریره و دیگران رضی الله عنهم. اهل سنت بر این حدیث و مفهوم آن اجماع نموده و آن را ذکر کرده اند.

موضوع انتقال روح از یک فرد به فردي دیگر، سخن کسانی است که معتقد به تناسخ ارواح هستند. این گروه از بدترین کفار اند و دارای بدترین و فاسدترین عقیده می باشند.[2]

س2: گروهی معتقدند انسان در گذشته های دور میمون بوده و به مرور زمان به انسان تبدیل شده است. آیا اين نظريه بر مبنای دلیل است یا خیر؟

ج2: این گفتار نادرست است. الله تعالی در قرآن، مراحل آفرینش آدم را ذکر نموده و فرموده است:« إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (٥٩)»[آل عمران:59]

« حکایت عیسی علیه السلام نزد الله تعالی چون حکایت آدم علیه السلام است که او را از خاک آفرید؛ سپس به او گفت: باش، پس وجود یافت»

سپس اين خاك، مرطوب گشت تا اين كه به گلي چسبنده تبديل شد كه به دست مي چسبد.

  الله تعالي فرموده:« وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ (١٢) » [ مؤمنون: 12]« و همانا انسان را از عصاره ی گل آفریدیم» و فرموده:« إِنَّا خَلَقْنَاهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ (١١)» [صافات:11] « آنها را از گلی چسبنده آفریدیم»

در مرحله ي بعد اين گل چسبنده به گلي خشك و بدبو تبديل گرديد.

الله تعالی فرموده:« وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (٢٦)» [حجر: 26] 

 « همانا من آدمی را از گلِ خشکِ بوی گرفته آفریده ام»

اين گل پس از خشك شدن به گلِ خشكيده ي سفال مانند تبديل شد.

و فرموده:« خَلَقَ الإنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ (١٤)» [الرحمن:14] « انسان را از گلِ خشکیده ی سفال مانند آفرید»

الله تعالی، انسان را به شکلی که اراده فرمود، آفرید و در آن روح دمید.

 الله تعالی فرمود: « وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَرًا مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ (٢٨)فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ (٢٩)[الحجر:28-29]

 ( ویاد کن) هنگامی را که پروردگار تو به فرشتگان گفت: من برآنم بشری از گل خشکیده، از نوع گلِ سیاه بو گرفته بیافریدیم. پس چون راست کنمش و بدمم در وی از روح خود پس برای او به سجده در افتید»[3]

مراحل آفرینش آدم علیه السلام در پرتو آیات قرآن ذکر گردید. اما مراحل آفرینش نسل آدم علیه السلام به شرح ذیل است:

 الله تعالی می فرماید:« وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ (١٢)ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ (١٣)ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ (١٤) » [المؤمنون]

« و همانا انسان را از عصاره ای از گل آفریدیم، سپس او را به صورت نطفه ای در جایگاهی استوار قرار دادیم. آنگاه نطفه را لخته خونی کردیم، ولخته ی خون را به پاره گوشتی مبدل نمودیم، پس آن را استخ