ين هر كس بخواهد به جده بيايد لابد از يكي از مكانهاي مذكور عبور مي‌كند؛ يا از طريق هوا و يا دريا به برابر آن مي‌رسد و همه مي‌دانيم كه گذر كردن بدون احرام از اين اماكن براي كساني كه قصد حج يا عمره را دارند جايز نيست، به دليل اين كه رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ هنگامي كه مواقيت احرام را تعيين كرد فرمود: «هُنَّ لهنَّ، وَ لَمِنْ أتَي عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أهْلِهِنَّ، مِمَّنْ يُرِيْدُ الحَجّ أَوِ الْعُمْرَةَ»[1] 

«ميقات‌هاي ياد شده هم براي ساكنين فوق‌الذكر و هم براي كساني كه از آن اطراف، براي حج و عمره عازم مي‌شوند معين شده است».

بنابراين حاجي و عمره كننده اجازه ندارد كه از ميقات‌هاي ياد شده تجاوز كند و بدون احرام به جده برود، چون جده، خودش داخل در مواقيت فوق‌الذكر است. از آنجا كه برخي علما سال‌ها پيش اقدام به نوشتن رساله‌هايي كرده و فتوا داده‌اند كه جده براي كساني كه به آنجا مي‌روند ميقات است، هيأت كبار علما بر آن شد تا بيانيه‌اي براي ابطال اين بيانيه صادر نمايد:

(پس از بررسي دلايل و بيانات علما درمورد مواقيت مكاني و مناقشه‌ي همه‌جانبه‌ي موضوع، «مجلس هيأت علمي علمای عالی رتبه» گزارشي تحت عنوان ذيل صادر كرد:

1-       فتوايي كه براي ميقات بودن جده براي مسافران هوايي و دريايي صادر شده است، فتوايي باطل و بي‌اصل و اساس است، زيرا آن فتوا بدون استناد از نص كتاب، سنت پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ و يا اجماع سلف امت صادر شده و سابقاً هيچ يكي از علماي معتبر بدان فتوا نداده است.

2-       براي هيچ كسي كه از طريق هوا يا دريا و يا خشكي از مواقيت ياد شده گذر مي‌كند جايز نيست كه بدون احرام اين اماكن را پشت سر بگذارد، همان طور كه ادله‌ي شرعي و فتواهاي علما مويد همين مطلب است. به خاطر وظيفه‌ي نصيحت، من و اعضاي انجمن، صدور اين گزارش را لازم مي‌دانيم تا هيچ كس فريب نوشته‌هاي اين رساله‌ها را نخورد. 

 و بالله التوفيق، وصلي الله وسلم علي نبينا محمد، وآله وصحبه وسلم

  انجمن دايمي- فتواي شماره‌ي (19210). تاريخ: 02/11/1417
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (1524). [29] ميقات كسي كه مقيم رياض است و والدينش در جده هستند چه مكاني است؟

س: شخصي در رياض ازدواج نموده با زن و فرزندانش در آنجا زندگي مي‌كند، ولي پدر و مادرش در جده بسر مي‌برند، بفرماييد كه اين شخص از كجا احرام ببندد؟

ج: اين شخص وقتي كه مي‌خواهد به جده برود مسافر محسوب مي‌شود و اگر اراده نمود كه در رياض به زيارت پدر و مادر و از آنجا به عمره مي‌رود بايد از ميقات احرام ببندد (و نبايد بدون احرام به محل سكونت والدين –جده- بيايد) چون وطن او رياض است. و اما جده وطن پدر و مادرش است. بنابراين، اگر در رمضان به جده بيايد مي‌تواند روزه‌اش را بخورد و پس از آن قضاي آن را به جاي بياورد، چون او به محل زندگي والدين خود مسافرت نموده و وطن خودش در رياض است.

شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل- (21/329) – س(395). [30] ميقات كسي كه در (شرقيه) كار مي‌كند و خانواده‌اش در جده است

س: شخصي در منطقه‌ي (شرقيه) كار مي‌كند و قصد دارد با كسب اجازه از كارفرما مدتي نزد خانواده‌اش به جده برود و در همين وقت مي‌خواهد به حج نيز برود، آيا اين شخص هنگامي كه به جده مي‌آيد احرام ببندد (چون به زودي به جده مي‌آيد)، يا اين كه از ميقات احرام ببندد؟

ج: شخص ياد شده اگر منطقه‌ي شرقيه را وطن اصلي خود قرار داده است بر او واجب است كه از ميقات احرام ببندد، ولي اگر منطقه‌ي شرقيه را صرفاً محل كار خود قرار داده و مي‌گويد در اين شهر جز براي تحصيل يا كار ماندگار نيستم و خانواده‌ام همان خانواده‌اي است كه در جده به سر مي‌برد و به زودي به آنها ملحق خواهم شد وقتي كه موسم حج بيايد از جده محرم مي‌شود، در اين صورت اشكالي ندارد كه از آن منطقه بيايد و در جده احرام ببندد. پس حكم انساني كه از شهر جده نقل مكان نموده و در شرقيه ساكن شده با انساني كه شرقيه را وطن خود نمي‌داند فرق مي‌كند. بنابراين كسي كه در شرقيه مقيم است نبايد بدون احرام از ميقات آن طرف‌تر برود. ولي كسي كه شرقيه را وطن خود قرار نداده و صرفاً براي كار به آنجا مي‌رود و هرگاه بخواهد به خانواده‌اش مراجعه مي‌كند چنين شخصي مي‌تواند در جده احرام ببندد.

  شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل (21/329)- س (396).[31] كسي كه در شرقيه درس مي‌خواند و خانواده‌اش در جده است ميقاتش كجاست؟

س: بنده در منطقه‌ي شرقيه دانشجو هستم و خانواده‌ام  در جده بسر مي‌برند و در عين حال بنده قصد حج دارم، بفرماييد كه از كجا احرام ببندم، از قرن المنازل يا جده؟

ج: شما با توجه به اين كه از ساكنان جده هستيد اختيار داريد، ولي اگر از قرن المنازل احرام بگيرد بهتر است و اگر نزد خانواده‌ات بروي و با آنها احرام بگيري باز هم اشكالي ندارد. و اولي به احتياط نزديك‌تر است.

شيخ ابن باز- مجموع فتاوي و مقالات متنوعة (17/54).[32] كسي كه به اشتباه از ميقات به آن طرف‌تر بگذرد حكمش چيست؟

س: به صورت گروهي عازم حج يا عمره هستيم، راننده اشتباه مي‌كند و ميقات را پشت سر مي‌گذارد و پس از صد كيلومتر متوجه مي‌شود كه ميقات رد شده است و از بازگشت به ميقات سرباز زده و به مسيرش ادامه مي‌دهد و به جده مي‌رسد. بفرماييد با توجه به وضعيت پيش آمده تكليف ما چه مي‌شود؟

ج: بر راننده واجب است كه بر ميقات توقف نمايد تا مردم احرام بگيرند و در صورت فراموشي و گذر از آن –همان گونه كه در سؤال قيد شده است- بر او لازم است كه به ميقات برگردد، چون او مي‌داند كه مردم قصد حج يا عمره را دارند، و در صورتي كه راننده به ميقات بر نگشت و مردم در همان جا احرام بستند، بر هر يكي از آنها فديه‌اي واجب مي‌شود كه بايد آن را در مكه ذبح نموده و گوشتش را در بين فقرا تقسيم كند، زيرا آنها واجبي از واجبات اين عبادت را ترك داده‌اند، برابر است كه اين اتفاق در حج پيش آمده باشد و يا در عمره. در اين وضعيت اگر مسافران از راننده شكايت كنند و او را به محاكمه بكشند امكان دارد كه ضامن فديه‌ي آنها بشود، چون او باعث اين فديه بوده است و البته اين موضوع به رأي و نظر قاضي بستگي دارد و او مي‌تواند راننده‌ي مذكور را جريمه نمايد. براي اين كه او در حق آنها كوتاهي كرده و سپس در عدم برگشت به ميقات حق آنها را پايمال نموده است.

شيخ ابن عثيمين- اللقاء الشهري، (16/25).[33] جواز احرام قبل از ميقات در هواپيما

س: انساني كه با هواپيما عازم حج يا عمره است آيا جايز است كه به خاطر احتياط اندكي قبل از ميقات احرام ببندد؟

ج: انسان بايد در هواپيما در امر احرام جنبه‌ي احتياط را در نظر بگيرد، و اين بدان خاطر است كه هواپيما خيلي زود از محل ميقات عبور مي‌كند و بدين سبب احتياطاً بايد دقايقي زودتر از رسيدن به ميقات به بستن احرام اقدام نمود.

شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل (21/387) - س(459).[63] حكم شيع