لَّهُ عَنْهُ : الطبراني في «الكبير» 20/54(94) و الدار القطني في «سننه» 4/150(3) و حسَّن الألباني حديث أبي هريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كما في «صحيح سنن ابن ماجه» (2190)
[5]  أحمد (6/441) و نيز در «مسند الشاميين» (1484) [3] مطلبی پیرامون کتاب (هذه وصیتی الشرعیة) 

س: رساله کوچکی تحت عنوان (هذه وصیتی الشرعیة) همراه متن سؤال خدمت شما ارسال می کنم، زیرا مردم در منطقه ما این کتاب را می خرند و معتقدند وصیت خود را با این متن تطبیق دهند، بعضی از افراد آن را می خرند و به دیگران هدیه می دهند و برخی آن را بصورت رایگان در مراکز حفظ قرآن توزیع می کنند تا دیگران به آن عمل کنند و یا از آن استفاده کنند. لطفاً در مورد توزیع و اهدا و عمل به متن اين وصیت نامه را توضیح دهید؟ 

ج: متن وصیت نامه مطالعه و مطلبی که خلاف شرع باشد در آن مشاهده نشد؛ اما باید یک مورد را تذکر دهیم و آن این که توزیع این متن بین مردم این مطلب را تداعی می کند که فکر می کنند که امری مستحب است که این متن وصیت نامه را بخرند و به وارثان خود بدهند که موارد آن را اجرا نمایند؛ در حالی که نیازی به این کار نيست. احکام و جنایز در کتب فقه مذکور هستند کسی که بخواهد می تواند به آن مراجعه کند، بدون این که نیازی به وصیت و توزیع آن باشد؛ و از طرفی به فضل الهی احکام و جنایز در مناطق ما مطابق با سنت انجام می گیرد. 

و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

فتاوی انجمن دایمی مباحث علمی و افتا(16/289،290) [4] وجوب تنفیذ وصیت 

س: پدرم یک سال قبل از مرگش سخت بیمار شد و زمین گیر شد، ما فرزندان را احضار نمود، نزدش رفتیم در حضور ما به یک چهارم مالش وصیت نمود؛ این وصیت نامه را در حضور شهود کتباً نوشت. الله تعالی پدرم را از بیماری شفا داد، بعد از گذشت یک سال پدرم به طور ناگهانی وفات نمود و فرصت وصیت پیدا نکرد. وصیت نامه قبلی گم شده است؛ اما شهود در حیات هستند و متن وصیت نامه را به یاد دارند، آیا اجرای وصیت نامه بر ما لازم است؟

ج: اگر از نظر شرعی وصیت پدر شما به اثبات برسد؛ و در زمان حیات خودش از این وصیت رجوع ننموده، تنفیذ وصیت پدر بر فرزندان واجب است؛ البته قبل از اجرای وصیت نامه و تقسیم تركه، دیونی که بر عهده میت است پرداخت شود.

و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

 فتاوی انجمن دایمی مباحث علمی و افتا (16/262،263)[5] کیفیت تعیین وصی

س: اگر بخواهم در حال حیاتم به یک سوم مالم وصیت کنم که یکی از فرزندانم بعد از مرگم آن را تنفیذ کند؛ آیا وصیت شفاهی کافی است یا باید وصیت در حضور قاضی دادگاه باشد، آیا وصیت نامه به اسم فرزند بزرگ باشد یا کوچکتر و یا فرزند وسطی، یا جمعی از آنان؟ 

ج: بهتر آن است که مسلمان وصیت خود را در حضور قاضی دادگاه بنویسد؛ یا از یکی از دانشجویان علوم شرعی که فردی معتمد و یا سرشناس است که خط و کتابتش مورد اعتماد باشد؛ بخواهد وصیت نامه ي او را بنویسد تا وصیت نامه مطابق با قواعد شرعی اجرا شود؛ وصیت نامه را باید به دست فردی امانت دار و اهل خیر سپرد که توان اجرای آن را بر فرزندان پسر و دختر میت داشته باشد.

و بالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله و صحبه وسلم

فتاوی انجمن دایمی مباحث علمی و افتا (16/266)[6] فلسفه منع وصیت برای وارثان 

س: چرا دین اسلام از وصیت کردن برای وارث منع نموده است؟

ج: دین اسلام از وصیت کردن برای وارث منع کرده است؛ زیرا این کار تعدی از حدود و قوانین الهی است؛ زیرا الله تعالی سهم هرکدام از وارثان را معین و مشخص نموده است؛ الله تعالی در این مورد فرموده است:« تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (13) وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ (14) » [نساء : 13-14] 

[اینها مقررات الهی است ، و هرکه از الله و رسولش اطاعت کند، او را داخل بهشت هايی می کند که از پای درختانش نهرها جاری است که در آن جاودانه اند و این همان کامیابی بزرگ است. و هر که از الله و رسول او را نافرمانی کند و از حدود او تجاوز نماید، وی را به آتشی درآورد که همواره در آن بماند و برای او عذاب خفّت باری خواهد بود.]

در قالب یک مثال، این مسئله را توضیح می دهیم، چنانچه شخص دو وارث داشته باشد، یک دختر و یک خواهر تنی، میراث دختر بعنوان سهم الارث نصف ما ترک پدر است، باقیمانده میراث به عنوان عصبه به خواهر می رسد، چنانچه پدر برای دخترش یک سوم مالش را وصیت نماید. در مجموع دختر صاحب دو سهم خواهد شد و خواهر صاحب یک سوم، این کار به منزله تعدی و تجاوز از حدود و قوانینی است که الله تعالی نارل فرموده است.

 به مثالی دیگر توجه کنید: پدر فوت می کند و فقط دوپسر از خود بر جای گذاشته است؛ میراث پدر بین آن دو به صورت مساوی تقسیم می شود چنانچه پدر برای یکی از آن دو یک سوم مالش را وصیت کند ؛ نتیجه این خواهد شد که یک پسر دو سوم مال را می برد و دیگری که برای او وصیت نشده است یک سوم را می برد، و این یعنی تجاوز و تعدی از قوانین و فرمانهاي الهی که حرام است ؛ زیرا اگر وصیت برای وارث جایز باشد، مشخص نمودن سهم وارثان بی معنی خواهد شد. این تجویز، دست آویزی خواهد شد برای مردم، که قوانین میراث را بازیچه قرار می دادند و هرکس به هر میزان که بخواهد مي تواند سهم یکی از وارثان را بیشتر نمايد و هر کس را که بخواهد سهم میراث او را ناقص می نمايد.

شیخ ابن عثیمین – فتاوی نور علی الدرب (2/558)[7] حکم تعیین مقدار وصیت به یک سوم 

س: چرا وصیت به بیشتر از یک سوم مال جایز نیست؟ 

ج: زیرا حق وارثان متعلّق به ما ترک میت است؛ چنانچه وصیت به بیشتر از یک سوم جایز می بود حق وارثان ضایع می شد، بر همین اساس وقتی که سعد بن ابی وقاص رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ اجازه خواست تا نصف مالش را وصیت نماید، پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَاجازه نداد، سعد رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ اجازه خواست تا یک سوم مالش را وصیت کند، پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ اجازه داد و فرمود:[ الثُّلُثُ والثُّلُثُ كَثيرٌ. إنَّكَ أَنْ تَذَرْ وَرَثَتَكَ أغنِيَاءَ خيرٌ مِنْ أنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يتكفَّفُونَ النَّاسَ] «می توانی یک سوم را وصیت نمایی ، در حالی که یک سوم زیاد است ؛ اگر تو ورثه خود را در حالی وداع نمایی که اغنیا باشند بهتر از آن است که آنها را در حالی ترك نمايي که فقیر و بینوا باشند و بر اثر فقر و بینوایی به سوی مردم دست دراز نموده و سؤال کنند»[1] 

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَدر این حدیث مبارک، حکمت منع وصیت به بیشتر از یک سوم مال را بیان فرموده است؛ چنانچه اگر میت از یک سوم بیشتر وصیت نمود و وارثان اجازه دادند، اشکال