 دست بزند؛ يا با او خلوت كند؛ و يا با او صحبتي طولاني داشته باشد.

آنچه در سؤال آمده است از نظر شرع ناجايز است،بايد از اين امور فاصله گرفت و خانواده ها را از آن برحذر داشت. اما پس از عقد بين زوجين، اين دو نفر، باهم زن و شوهر هستند و مي توانند همديگر را دست بزنند، باهم خلوت كنند و هدايا را مستقيماً به همديگر تقديم كنند.

 فتوا با امضاي شيخ ابن عثيمين[44]حكم شرعي در مورد تقديم هدايايي از طرف داماد به عروس و بردن آن به خانه عروس، بدون اين كه بين زنان و مردان اختلاط باشد. 

س: حكم شرعي در اين مورد چيست که: خانواده هاي عروس و داماد بعد از عشا در منزل عروس خانم جمع مي شوند و هدايايي را كه زوج براي زوجه تدارك ديده است؛ مادر زوج اين هدايا را به عروس خانم تقديم مي كند و لباس مخصوص را به او مي پوشاند.

حكم شرعي در اين مورد چيست؟ آيا اين كارها اصلي در شريعت دارند؟

ج: اين امور جزء عادات و رسوم جاري در ميان مردم هستند، و از امور شرعينيستند؛ آنچه شريعت در اين مورد بر آن تأ كيد مي دارد، وليمه ي عروسي است كه زوج، قبل از زفاف و يا بعد از آن مردم را دعوتمي كند تا آن را صرف نمايند. اما بقيه ي مراسم، اصلي در شريعت ندارند و سنت بحساب نمي آيند و الزام اين امور جايز نيست؛ و توبيخ و سرزنش نمودن كساني كه آن را انجام نمي دهند، روا نمي باشد اعم از خانواده ي داماد يا عروس.

 در مورد آنچه در سؤال مطرح شده است بايد گفت: عادت كردن به اين امور از جمله آنچه در سؤال مطرح شده است، امر پسنديده اي نيست؛ تقديم كردن لباس مخصوص به نامزد و پوشانيدن آن به ايشان توسط مادر خواستگار، رسم جديدي است كه در گذشته مرسوم نبوده است. و اصلي شرعي و ديني هم ندارد. تقديم كردن زيور آلات از قبيل: گوشواره، دست بند، انگشتر و گردن بند در حد معمول – البته در صورت توان خواستگار – كفايت مي كند. دختر، خودش مي تواند لباس دلخواه و زيور آلات مورد علاقه اش را از پولي كه از خواستگار دريافت مي كند، تهيه نمايد. اما بايد توجه داشت كه اسراف و زياده روي و رقابت و فخر فروشی و آن را به رخ ديگران کشیدن، اصلاً كار جالبي نيست و خلاف شرع است. والله اعلم، و صلي الله علي محمد وآله وصحبه وسلم.

شيخ ابن جبرين- گفتار و املا و امضاي ايشان [45] حكم مراسم ( المِلكة)

س: بر پايي جشن (المِلكة) كه مردان و زنان در منزل عروس جمع مي شوند و در ضيافت شام شركت مي كنند و در پايان، عقد نكاح بين زوج و زوجه منعقد مي شود و در مواردي در اين مجلس دُف مي زنند حكمش چيست؟

ج: در فرهنگ عامه، مِلكَة و يا تمليك، عقد نكاح را گويند. نزد برخي از خانواده ها مرسوم است كه عقد نكاح را در منزل زوجه برگزار نمايند، و خانواده ي زوجه، ضيافت شامي را تدارك مي بينند و از مردم پذيرايي مي كنند.

 ايرادي در اين كار نيست تا مادامي كه آن را سنت و عمل ثوابي نپندارند؛ مانند: دادن وليمه كه سنت است. رسم بر اين است كه همراه زوج، پدر و برادر و شهود و برخي از افرادِ خاص در اين مجلس حاضر مي شوند، از بستگان زوجه، پدر و برادرش نيز شركت مي كنند و به همديگر تبريك مي گويند؛ بايد دانست كه زدن دف و يا اجراي موسيقي و ترانه در اين مراسم جايز نيست.

 از گفتار و املاي شيخ ابن جبرين.[46] حكم عقد نكاح و اعلان آن در مسجد

س: جوانان منطقه ي ما خيلي سرگردان هستند كه آيا اعلان نكاح در مسجد سنت است يا بدعت؟ لطفاً در مورد صحت اين حديث تحقيق خود را ارائه دهيد:

«أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدّفِ»

لطفاً در مورد قسمت«اجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ» توضيح دهيد كه صحيح است يا خير؟

لطفاً منابع اين روايت را بيان داريد.

ترمذي در كتاب( فقه السنة) مي گويد: «انه حديث حسن،» خواهشمنديم در اين مورد خوب توضيح دهيد؛ زيرا بسياري از مردم عروسي را در مسجد بر گزار مي كنند و معتقدند كه اين كار سنت است.

ج: اولاً: ترمذي اين حديث را با سند خود چنين روايت مي كند:

حدثنا أحمد بن منيع، حدثنا يزيد بن هارون، أخبرنا عيسي بن ميمون الأنصاري، عن القاسم محمد، عن عائشة رضي الله عنه قالت: قال رسول اللهصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: «أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ، وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ، وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ»[1]«نکاح را علنی کنید و آن را در مساجد برگزار نمائید؛ در مراسم برگزاری نکاح، دف بزنید.» ترمذي مي گويد: هذا حديث غريب حسن في هذا الباب، و عيسي بن ميمون الانصاري يضعف في الحديث، و عيسي بن ميمون الذي يروي عن ابن أبي نجيح التفسير هوثقه»، بيهقي اين حديث را تخريج نموده است، و در سند آن خالد بن إلياس موجود است كه منكر الحديث است.

دوم: شريعت اسلام در مورد نكاح، دستور داده است تا نكاح را اعلان نمايند.

عقدِ نكاح در مسجد سنت نيست و به حديث مذكور نمي توان استدلال نمود، زيرا اين روايت ضعيف است؛ بخاطر عيسي بن ميمون الأنصاري وخالد بن إلياس. كه هر دو ضعيف هستند.

 وبالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم 

فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا (18/112)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  ترمذي( 1089) بيهقي در ( الكبري) (14476) برخي معتقدند اين روايت حسن است بخاطر وجود شواهد؛ ن،ك. ( المقاصد الحسنة) 1/125 (129) كشف الخفاء 1/162 (422)[47] آیا عقد نکاح تلفنی صحیح مي‌شود؟

س: اگر ارکان و شرایط نکاح کامل باشد، اما ولیّ زوج و زوجه، هر کدام در شهری باشند و تلفنی باهم صحبت کنند، آیا این عقد صحیح است؟

ج: با توجه به اين كه کلاهبرداري‌ها و زرنگ بازي‌هایی که در این دور و زمان به شدت زیاد شده است و خیلی از افراد در تقلید صدای دیگران مهارت دارند؛ حتی یک نفر مي‌تواند به تنهایی نقش یک جمع را بازی کند و در آنِ واحد صدای کودک، بزرگسال، مرد و زن را تقلید کند که شنونده فکر مي‌کند چندین نفر صحبت مي‌کنند، در حالی که صحبت کننده یک نفر است؛ و با توجه به اين كه شریعت اسلامی به حفظ ناموس مردم و احتیاطی که اسلام در عقد ازدواج نسبت به بقیه ي عقود بخرج داده است، بنا به موارد فوق «انجمن دائم پژوهش‌های علمی وافتا» پاسخ مي‌دهد که در مسئله‌ي عقد نکاح و ایجاب و قبول طرفین نمي‌توان به مکالمات تلفنی اعتماد نمود؛ زیرا بر پاداشتن مقاصد شریعت و حفظ عِرض و آبرو و نوامیس مسلمانان از اهم واجبات است تا افراد هواپرست و اهل خیانت نتوانند از این طریق سوء استفاده کنند. 

وبالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم 

فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا (18/90،91)[48] آیا خواستگار مي‌تواند سرپرستی عقد نکاح را برعهده بگیرد؟ 

س: اگر زوج، عقد نکاح را منعقد کند و خطبه ي نکاح را خودش بخواند و در حضور شهود زوجه را از ولیّ آن خواستگاری کند، آیا این کار جایز است بدون آن که شخص دومی عقد نکاح را اجرا کند و از طرفین بخواهد که الفاظ ایجاب و قبول را تلفظ کنند؟

ج: اگر واقعیت امر آن گونه باشد که ذکرشده و پدر زوجه ال