ارد که آنان [کورکورانه] از کنارشان می‌گذرند و از پذیرش آنها روی می‌گردانند».
همچنین خداوند می‌فرماید :
فلینظرالانسان إلی طعامه 	( عبس : 24)
«انسان باید به غذای خویش بنگرد و دربارة آن بیندیشد».
انسان در تابستان درخت را به صورت چوب خشکیده‌ای می‌بیند. اما در بهار این درخت جوانه می‌زند پس این جوانه‌ها از کجا آمده‌اند؟ پس از جوانه زدن درخت شکوفه می‌دهد. پس از مدتی برگها می‌رویند. این کارها را چه کسی انجام می‌دهد؟ و به دست چه کسی انجام می‌شود؟
هرگاه در بیابان گیاهی را دیدی که به تنهایی در حال رشد است، از او بپرسید چه کسی تو را رویانده است؟ بی‌تردید او خالق و آفریننده هر چیزی است. خداوند می‌فرماید : 
(انظروا إلی ثمره إذا أثمر و یَنْعِهِ إِنَّ فی ذلکم لآیاتٍ لقومٍ یؤمنون)(2)  	(انعام : 99)
«به میوة نارس و رسیدة یکایک آنها، آنگاه که میوه دارند، بنگرید. بی‌گمان در این [گوناگونی درونی و بیرونی و تغییر آغاز و انجام میوه‌ها] نشانه‌ها و دلایل [خداشناسی] برای کسانی وجود دارد که [حق را می‌پذیرند و بدان] ایمان می‌آورند». 
----------------------------------------------------------------------------
1) تخریج آن در صفحات پیشین گذشت.
2) قرطبی در جلد 7 صفحه 50 تفسیرش می‌نویسد : «خداوند به وسیله تغییر حالت گیاه و به وجود آمدن آن از نیستی انسان را به یکتایی و توانایی کامل خود آگاه می‌سازد و به او می‌فهماند که این گیاه خالق توانا و دانایی دارد. این امر بر امکان زنده شدن پس از مرگ به علت روییدن گیاه بعد از خشک شدن دلالت دارد. جوهری می‌گوید : ینع الثمر ینیع ینعاً ینیعا و ینوعاً أی : نضج : رسید».گفته می‌شود بزرگترین کارگاه و کارخانه ساخته دست بشر به اندازة آنچه در داخل برگ سبز می‌گذرد پیشرفته نیست. پس در داخل برگ سبز چه می‌گذرد.
در برگ گیاهان ماده‌ای به نام سبزینه یا کلروفیل وجود دارد که هرگاه این ماده در مقابل نور خورشید قرار گیرد، مولکول‌های کلروفیل به واحدهای حرارتی قوی تبدیل می‌شوند که آبی را که در برگ وجود دارد تجزیه می‌کند. با تجزیه آب موجود در برگها عناصر هیدروژن و اکسیژن به دست می‌آید. 
به جاست که در اینجا به این نکته اشاره کنیم که اگر ما بخواهیم با وسایلی که در اختیار داریم یک مولکول آب را به اکسیژن و هیدروژن تجزیه کنیم به نیرویی معادل حرارت دادن آب تا دمای 2500 درجه نیازمندیم. انسان‌ها، گیاهان و حیوانات همواره اکسیژن را تنفس می‌کنند؟ پس چگونه این نسبت ثابت می‌ماند؟ در بعضی از آمارهای علمی ذکر شده است که مجموع گیاهان روی زمین برای اینکه نسبت اکسیژن، ازت و گازکربنیک هوا ثابت بماند، 100 میلیاردتن گاز کربنیک و 25 میلیارد هیدروژن را به مواد غذایی و 100 میلیارد تن اکسیژن تبدیل می‌کند. همچنین مجموع انرژی مصرف شده در عمل فتوسنتز گیاهان 10 برابر مجموع انرژی‌هایی است که انسان در هر سال در سراسر جهان آن را مصرف می‌کند. برگهای یک درخت متوسط در هر ساعت یک کیلوگرم مواد غذایی تولید می‌کند. این محصول غذایی شب هنگام به قند تبدیل می‌شود تا درخت از آن تغذیه کند یا به صورت نشای ذخیره در گیاه ذخیره می‌شود. خداوند می‌فرماید :
الذین جعل لکم من الشجر الأخضرناراً فإذا أنتم منه توقدون 
	( یس : 80)
«درخت سبز، برای شما آتش بیافریده است و شما با آن، آتش روشن می‌کنید [او قادر بر رستاخیز انرژی‌ها، برانگیختن مردگان، باز گرداندن ایشان به زندگی دوباره است]».
کلمة «الأخضر» به سبزینه اشاره دارد. زیرا برگ هر درختی کارخانه عظیم و بزرگی است که عمل بسیار مهم و مشکلی را انجام می‌دهد که آدمی قادر به انجام آن نیست.خداوند – سبحانه و تعالی – اساس زندگی گیاه را برپایه بذر و دانه بنا نهاده است و راه اصلی تکثیر گیاهان را به وسیلة بذر تعیین کرده است. در دانه‌ها دنیای بزرگی وجود دارد که اگر از آن اطلاع یابیم قلب‌هایمان فروتن می‌شود.
حجم و اندازه بذرها بسیار مختلف است. بذر جوزهندی به حدی کوچک است که در هر گرم بیش از 000/70 بذر را شامل می‌شود. این بذرها همانند غبار هستند اما ویژگی مشترک بین همة بذرها این است که هر بذری موجود زنده است. این موجود زنده غذای مشخص محدود و هماهنگی دارد. اگر می‌خواهی در این باره چیزی بدانی، چند دانه لوبیا یا نخود را بر روی پنبه‌ای خیس بگذارید و ببینید چگونه این جوانه زنده رشد می‌کنند و به ساقک و ریشه‌های کوچک تبدیل می‌‌شود. حجم نخود برای تغذیه این جوانه کافی است تا زمانی که ریشه قادر به دریافت غذا از زمین باشد.
اما مسأله جالب توجه این است که این بذرها مختلفند. بعضی از آنها بالدارند یعنی دارای بال‌های کوچکی هستند که به وسیلة آن در هوا صدها کیلومتر پرواز می‌کنند و سرسبزی را از کشوری یا سرزمینی به کشور یا سرزمین دیگر می‌برند. باد آنها را با خود می‌برد و صدها کیلومتر آنها را با خود می‌برد تا به صورت طبیعی در زمین‌های مرطوب برویند. در نتیجه درختان زیبا و شاداب می‌رویند. بعضی از بذرها و دانه‌ها کرک دارند و فاصله‌های کوتاهی را در هوا پرواز می‌کنند. دانه‌ای که برای پیمودن قاره‌ها و سرزمین‌ها و صدها کیلومتر آفریده شده است بالدار است. اما دانه‌ای که برای طی کردن مسافت‌های کوتاه و انتقال از جایی به جای دیگر آفریده شده است، کرک‌هایی همانند کرک پشم دارد.
بعضی از دانه‌های پوسته‌ای عایق مانند دارند که آب در آن نفوذ نمی‌کند و به وسیلة روخانه‌ها و سیلاب‌ها از جایی به جای دیگر منتقل می‌شوند. آنها به وسیلة پوسته‌ای محکم کاملاً عایق‌کاری شده‌اند. به طوری که خیسی آب در رشد جوانه تأثیری ندارد.
بعضی از دانه‌ها خارهای کوچکی دارند که با استفاده از آن به بدن بعضی از حیوانات می‌چسبند و از سرزمینی به سرزمین دیگر منتقل می‌شوند. بعضی از انواع دانه‌ها دارای ماده چسبنده‌ای هستند که به پاهای بعضی از پرندگان می‌چسبند تا در طی مهاجرت آنها از سرزمینی به سرزمین دیگر همراه آنان، منتقل شوند.
گروهی از بذرها در غلافی قرار دارند که در بعضی از شرایط طبیعی شکسته می‌شود. با شکسته شدن این غلاف و پوسته دانه‌ها پخش می‌شوند.
بعضی از دانه‌ها به ویژه بذر گیاهان مرتعی در محفظه‌ای قرار دارند که محفظه نیز در بالای یک قسمت حلزونی شکل واقع شده است. زمانی که قسمت حلزونی بر روی زمین می‌افتند باد به کاشته شدن آن در زمین کمک می‌کند. سپس بذرها از طریق همین قسمت حلزونی به زمین منتقل می‌شود. این امر خود بخود و بدون دخالت انسان انجام می‌شود.
عجیب این که ریشه بعضی از گیاهانی که در دشت‌ها یا بیابان‌ها می‌‌رویند بیش از 17 متر در اعماق زمین فرو می‌رود تا از آن رطوبت را جذب کند.
این گیاهان مخلوقات خداوند هستند که آنها را برای مناطق خشک و کم‌باران آفریده است جایی که به گیاهانی نیاز هست که بتوانند خشکی را تحمل کنند. بنابراین ریشه آنها شرایط خاصی دارد. این ریشه بیش از 17 متر در اعماق خاک نفوذ می‌کند تا رطوبت را از زمین بگیرد.