---------------------------------
1) تاريخ ابن‌عساكر (14/70).ابوسعيد مي‌گويد: حسن و حسين رضي الله عنهما را ديدم كه نماز عصر را با جماعت ادا كردند و سپس به سوي حجرالاسود رفتند و پس از استلام آن، هفت دور، طواف نمودند و آن‌گاه دو ركعت نماز بجاي آوردند. مردم گفتند: اين دو، نوه‌هاي رسول‌خدا(ص) هستند. بدين ترتيب مردم، به سوي آن دو هجوم آوردند و آن‌قدر ازدحام نمودند كه حسن و حسين رضي‌الله عنهما نتوانستند طواف كنند و جلوتر بروند. يكي از ركاني‌ها(1)، همراه آن دو بود. حسين(رض) دست او را گرفت و مردم را از اطراف حسن(رض) دور ‌كرد. ـ و او، احترام بسياري به برادرش مي‌گذاشت. ـ من، آن دو را ديدم كه هر بار كه از مقابل حجرالاسود، عبور مي‌كردند، آن را استلام(2) مي‌نمودند.
راوي(3) مي‌گويد: به ابوسعيد گفتم: گويا به‌خاطر نماز، نتوانستند هفت دور كامل طواف كنند؟ پاسخ داد: نه؛ بلكه هفت دور كامل طواف نمودند.(4) 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) گويا وي، به ركانه بن عبد يزيد بن هاشم بن عبدالمطلب بن عبدمناف المطلب، منسوب است كه دو بار رسول اكرم(ص) با او كشتي گرفت و او را به زمين زد.
2) به بوسيدن حجرالاسود و دست كشيدن بر آن، استلام مي‌گويند. عمر فاروق(رض) خطاب به حجر الاسود مي‌فرمود: «به خدا سوگند اگر رسول‌الله(ص) را نمي‌ديدم كه تو را مي‌بوسد، هرگز تو را نمي‌بوسيدم». [مترجم]
3) يعني عمارة بن معاوية الدهني.
4) تاريخ ابن‌عساكر (14/69).[1] حسن بن علي(رض) فرموده است: «هلاكت مردم، در سه چيز است: تكبر، حرص و حسد. تكبر، نابودي دين را به دنبال دارد و سببِ ملعون قرار گرفتن ابليس گرديد؛ حرص، دشمن نفس است و باعث اخراج آدم(ع) از بهشت شد. و حسد، انسان را به سوي بدي مي‌كشاند و به‌خاطر همين حسد بود كه قابيل، هابيل را به قتل رساند».(1)
----------------------------------------------------------------------------------------------------
1) علموا أولادكم حب…، ص31.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:160.txt">بيماري كبر:</a><a class="text" href="w:text:161.txt">بيماري حرص:</a><a class="folder" href="w:html:162.xml">بيماري حسد:</a></body></html>فرزندان امام حسن(رض) عبارتند از: حسن، زيد، طلحه، قاسم، ابوبكر و عبدالله(رض). همه‌ي اينها به همراه عموي بزرگوارشان حسين(رض) در كربلا شهيد شدند. ساير فرزندان حسن(رض) عبارتند از: عمرو، عبدالرحمن، حسين، محمد، يعقوب، اسماعيل، حمزه، جعفر، عقيل، و ام‌حسين. تنها حسن و زيد فرزندان امام حسن(رض) داراي فرزند شدند و نسل آنان ادامه يافت؛ حسن دوم فرزند امام حسن(رض) صاحب پنج فرزند شد. حسن دوم فرزند حسن بن علي(رض) از خوله بنت منظور فزازي زاده شد. زيد بن حسن نيز فرزندي به نام حسن داشت كه نسلش تنها از ناحيه‌ي او ادامه يافت. زيد بن حسن(رض) از ام‌بشر بنت ابي مسعود انصاري بدري، به دنيا آمد. وي، از سوي ابوجعفر منصور به امارت مدينه گماشته شد و او، پدر بانو نفيسه بود و فرزندانش، عبارت بودند از: قاسم، اسماعيل، عبدالله، ابراهيم، زيد، اسحاق و علي(رض).كبر يا تكبر، متضاد تواضع مي‌باشد و به معناي خودبزرگ‌بيني و نگريستن به ديگران با ديده‌ي تحقير است و يكي از بزرگ‌ترين آفات و آسيب‌هاي اخلاقي به‌شمار مي‌رود. تكبر، خاستگاه بسياري از مصيبت‌ها و بلاياست و باعث نزول هرچه سریع‌تر خشم و غضب الهي مي‌گردد. چراكه كبر، تنها سزاوار الله(جل جلاله) است و شايسته‌ي هيچ‌كس جز او نيست. زيرا همه‌ي مخلوقات، چاكران و بندگان اويند و او، خداي توانا و مالك تمام هستي است. از اين‌رو كسي كه كبر مي‌ورزد، سزاوار چيزي جز اين نيست كه خداي متعال، او را خوار و زبون بگرداند؛ چراكه، از حد و اندازه‌ي خويش، پا فراتر نهاده و مقام و جايگاهي را به خود، نسبت داده كه شايسته و سزاوار هيچ مخلوقي نيست.(1) 
نشانه‌هاي تكبر: تكبر، نشانه‌هاي ظاهري و آشكاري دارد؛ از جمله: ميل و علاقه به اينكه همواره، جلوتر از ديگران باشد؛ اظهار برتري بر ديگران؛ محبت به نشستن در بالاي مجالس و خراميده و متكبرانه راه رفتن. ناراحت شدن از اينكه كسي، سخنش را رد كند؛ هرچند سخنش، نادرست باشد و نيز عدم پذيرش سخن درست و به‌جا. كم توجهي و بي‌توجهي به مسلمانان مستضعف و فقيران و نگريستن به آنان با ديده‌ي تحقير. افتخار به پدران و فخرفروشي به نسب. و خود‌بزرگ‌بيني به سبب داشتن مال و دانش و يا بالیدن به عمل، عبادت، زيبايي، قدرت و فراواني هواداران، دوستان و خويشان و….(2) 
چگونگي در امان ماندن از بيماري كبر و راه‌هاي رهايي از آن
هر مسلماني، بايد از خود بپرسد كه آيا جزو افراد متكبر است يا نه؟ آيا ميل و كششي به تكبر دارد يا خير؟ اگر در خودش، علاقه و كششي به تواضع و فروتني يافت و از تكبر و افرادي كه كبر مي‌ورزند، بدش مي‌آمد، پس خداي متعال را شكر كند كه چنين نعمت بزرگي به او عنايت فرموده است. در غير اين صورت، خودش را سرزنش نمايد و به محاسبه‌ي نفس خويش بپردازد و به مجاهده و ستيز با اين نفس سركش از طريق كثرت ذكر و ياد الله(جل جلاله) و روزه و عبادت مشغول گردد و آن را از بسياري از آسودگي‌ها و اسباب مباح آسایش، محروم كند تا بدين‌سان، نفس، رام شود و به راه رشد و تعالي خويش بازگردد و از سركشي و گمراهي دور گردد و از اين بيماري، رهايي يابد.
هر مسلماني بايد همواره حقيقت بيماري كبر و پيامدهاي دنيوي و اخروي آن را مد نظر قرار دهد و به حكم تكبر در شريعت، و نيز مجازات‌هاي آن در دنيا و آخرت بينديشد و بر اساس داده‌هاي قرآن و سنت و همچنين بر اساس تجربه و واقعيت، و داستان‌هاي راستين نيكوكاران و سرگذشتشان، توجه داشته باشد كه تکبر، چه عواقبي را به دنبال دارد. قرآن كريم، به‌روشني بيان نموده كه تكبر، يكي از صفات شيطان است؛ چنانچه مي‌فرمايد:
(وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِکَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَکْبَرَ وَکَانَ مِنَ الْکَافِرِينَ) (بقره:34)
«و هنگامي كه به فرشتگان گفتيم: براي آدم سجده كنيد، همه سجده كردند جز ابليس كه سر باز زد و تكبر ورزيد (و به‌خاطر نافرماني و تكبر) از زمره‌ي كافران گرديد».
خداي متعال، آدم متكبر را دوست ندارد؛ چنانچه مي‌فرمايد:
(لاَ جَرَمَ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْتَکْبِرِينَ) (نحل:23)
«بطور قطع خدا آگاه است از آنچه پنهان مي‌سازند و از آنچه آشكار مي‌نمايند (و خداوند، ايشان را در قبال اقوال و اعمالشان، بازخواست مي‌نمايد و كساني را که تكبر مي‌ورزند، مجازات مي‌كند). همانا خداوند، مستكبران را دوست ندارد».
همچنين مي‌فرمايد:
(وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ) (لقمان:18)
«با تكبر، از مردم روي مگردان و مغرورانه بر زمين راه مرو؛ چراكه خداوند، هيچ متكبر فخرفروش و مغروري را دست ندارد».
خودپسندي، كبر و فخرفروشي و غرور، جزو ويژگي‌هاي افراد متكبر 