د و تمام تلاش خود را صرف بارور کردن استعدادها و توانایی‌های افراد امّت و هدایت آنان نمایند. 
حکومت این مردان، هم در روح و هم در کالبد خویش، اسلام را اصل قرار داد و در راه آن حرکت کردند، حکومتی که هم و غم خویش را مصروف دین و مردم می‌کند و تلاش می‌نماید مشکلات و موانع پیش روی امّت را از سر راه بردارد. 
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) الکفاءة الإداریّة، 117. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:154.xml">گفتار اول: سیاستهای مالی</a><a class="folder" href="w:html:207.xml">گفتار دوم: سیستم قضایی عهد عثمان(رض) و مهمترین اجتهادات ایشان</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:155.txt">مقدمه</a><a class="folder" href="w:html:156.xml">نخست: اصول سیاست مالی عثمان(رض)</a><a class="folder" href="w:html:167.xml">دوم: دیدگاه عثمان(رض) در مورد اصول و قواعد زکات</a><a class="folder" href="w:html:174.xml">سوم: خمس غنایم</a><a class="folder" href="w:html:181.xml">چهارم: درآمدهای حاصل از جزیه در زمان خلافت عثمان(رض)</a><a class="folder" href="w:html:187.xml">پنجم: درآمدهای حاصل از خراج و عُشریّه مال التجاره در عهد عثمان(رض)</a><a class="text" href="w:text:190.txt">ششم: سیاست عثمان بن عفّان(رض) در إقطاع و تقسیم أراضی و املاك</a><a class="text" href="w:text:191.txt">هفتم: سیاست عثمان(رض) در خصوص مناطق حفاظت شده</a><a class="folder" href="w:html:192.xml">هشتم: انواع هزینه‌های عمومی در عهد عثمان(رض)</a><a class="text" href="w:text:204.txt">نهم: حفظ و استمرار نظام پرداخت‌ها در عهد عثمان بن عفّان(رض)</a><a class="text" href="w:text:205.txt">دهم: تأثیرات این ثروت‌ها در زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم</a><a class="text" href="w:text:206.txt">یازدهم: روابط عثمان با خویشاوندان خود و میزان پرداخت به آنان از بیت‌المال</a></body></html>هنگامی که ذی‌النورین به مقام خلافت انتخاب شد، در سیاست‌های مالی عمر هیچ‌گونه تغییری ایجاد ننمود، اما برخلاف عمر، به مسلمانان این اجازه را داد که بتوانند به اندوختن ثروت، ساختن عمارت و مالکیت زمین‌های وسیع مبادرت ورزند. 
در دوران خلافت ایشان، از سخت‌گیری‌های عمر که از ثروت‌اندوزی مسلمانان ممانعت می‌کردند، کاسته شد و مسلمانان در رفاه بیشتری نسبت به دوران خلافت عمر، به سر می‌بردند.(1) 
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) مبادیء الإقتصاد الإسلامی، سعاد ابراهیم صالح، 217.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:157.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:158.txt">1- اجرای سیاستهای کلّی شریعت در زمینه امور مالی و اقتصادی</a><a class="text" href="w:text:159.txt">2- متضرّر نشدن مالیات دهندگان</a><a class="text" href="w:text:160.txt">3- گرفتن مالیات از صاحبان مال و ثروت</a><a class="text" href="w:text:161.txt">4- پرداخت حق و سهم مردم از مالیات</a><a class="text" href="w:text:162.txt">5- گرفتن جزیه از اهل ذمه و اجتناب از ظلم و ستم نسبت به آنان و ضایع شدن حق و حقوقشان</a><a class="text" href="w:text:163.txt">6- جلوگیری از هر نوع ظلم و ستمی به ایتام</a><a class="text" href="w:text:164.txt">7- امانت‌دار و وفادار بودنِ کارگزاران دولت</a><a class="text" href="w:text:165.txt">8- تأثیرات ثروت و رفاه بر جامعه</a><a class="text" href="w:text:166.txt">9- تطابق سیاستهای مالی عثمان(رض) با سیاستهای مالی عمر(رض)</a></body></html>عثمان در نامه‌هایی که به والیان، کارگزاران مساله خراج و عامه مردم نوشت، راه و روش حکومت خویش وسیاستهای کلّی آن‌را اعلام نمود که ما در مباحث مربوطه به طور مفصّل به آن‌ها پرداختیم؛ به طور کلّی، این سیاست‌ها بر مبادی و اصول زیر بنیان گذاشته شده بود: 
* اجرای سیاست‌های کلّی شریعت در امور مالی و اقتصادی
* متضرّر نشدن مالیات دهندگان
* گرفتن مالیات از صاحبان مال و ثروت
* پرداخت حق و سهم مردم از بیت‌المال
* گرفتن جزیه از اهل ذمه و اجتناب از ظلم و ستم نسبت به آنان و ضایع شدن حقوقشان 
* امانت‌دار و وفادار بودن کارگزاران دولت
* پیشگیری از هر نوع انحراف در جامعه که به دلیل رفاه و ثروت، امکان بروز آن وجود دارد.(1) 
حال به طور مفصل، به هر یک از این اصول و مبادی می‌پردازیم:
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) قطب ابراهیم، السیاسة المالیّة لعثمان، 61. بدون شک عثمان بن عفّان در این حیطه، تمام تلاش خود را صرف اجرای سیاست‌های کلی شریعت در زمینه امور مالی و اقتصادی می‌نمود، زیرا مردم به این شرط به او بیعت دادند که او براساس قرآن، سنت و شیوه ابوبکر و عمر رفتار نماید، اگر ابوبکر بر اساس قرآن و سنت عمل نمود، عمر، در چارچوب دین، به ایجاد تغییرات و تحوّلات، تدوین اصول و موازین و افزایش منابع درآمد و موارد هزینه اقدام کرد؛ عثمان نیز راه و روش آنان را در پیش گرفت، در مسايلی که می‌توانست خود اجتهاد نماید، به این کار دست می‌زد، قوانین شریعت را در مسايل مالی و اقتصادی پیاده می‌نمود، بر نحوه‌ي پرداخت زکات به بیت‌المال و تقسیم آن میان افراد مستحق نظارت می‌کرد، در این دولت اهل ذمه با پرداخت جزیه خویش به بیت‌المال در کنف حمایت خلیفه قرار می‌گرفتند و آنان را از امکانات و خدمات دولت بهره‌مند می‌کرد. 
در دولت عثمان، همانند دولت خلفای پیشین، مجاهدان، یک پنجم غنایم خود را به بیت‌المال ارسال می‌کردند و دولت نیز آن‌ها را میان ایتام، مساکین و فقراء، مسافران و... تقسیم می‌نمود کما اين‌كه قرآن، در این خصوص، چنین فرموده است: 
(وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاکِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن کُنتُمْ آمَنتُمْ بِاللّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللّهُ عَلَى کُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ) الأنفال: ٤١ 
((اي مسلمانان!) بدانيد كه همه غنائمي را كه فراچنگ مي‌آوريد، يك پنجم آن متعلّق به خدا و پيغمبر و خويشاوندان (پيغمبر) و يتيمان و مستمندان و واماندگان در راه است. (سهم خدا و رسول به مصالح عامّه‌اي اختصاص دارد كه پيغمبر در زمان حيات خود مقرّر مي‌دارد يا پيشواي مؤمنان بعد از او معيّن مي‌نمايد. بقيّه يك پنجم هم صرف افراد مذكور مي‌شود. چهار پنجم باقيمانده نيز ميان رزمندگان حاضر در صحنه تقسيم مي‌گردد. بايد به اين دستور عمل شود) اگر به خدا و بدانچه بر بنده خود در روز جدائي (كفر از ايمان، يعني در جنگ بدر، روز هفدهم ماه رمضان سال دوم هجري) نازل كرديم ايمان داريد. روزي كه دو گروه (مؤمنان و كافران) روياروي شدند (و با هم جنگيدند، و گروه اندك مؤمنان، بر جمع كثير كافران، در پرتو مدد الهي پيروز شدند) و خدا بر هر چيزي توانا است). 
امتیاز دولت خلفای راشدین نسبت به دیگر حکومت‌ها، ارتباط تنگاتنگ آن‌ها با شریعت و پایبندی به تعلیم و دستورات آن بود، دولت خلفای راشدین، سیاست‌های مالی و اقتصادی خود را براساس یک چیز اجرا می‌نمود و آن عبارت بود از نشر شریعت و به اهتزاز درآوردن پرچم اسلام در سرتاسر دنیا و حفظ خیر و مصالح امّت. 
اسلام با هر