درزاده‌ ابراهيم‌(ع) است‌. دليل‌ اين‌ كه‌ خداي‌ سبحان‌ هدايت‌ اين‌ گروه‌ انبيا(ع) را از زمره‌ نعمتهايي‌ بر مي‌شمارد كه‌ بر ابراهيم‌(ع) ارزاني‌ داشت‌، اين‌ است‌ كه: فضل ‌و شرف‌ فرزندان‌، به‌ پدران‌ مي‌پيوندد «و اين‌گونه‌، نيكوكاران‌ را پاداش‌ مي‌دهيم‌» يعني: همان‌ گونه‌ كه‌ اين‌ گروه‌ انبيا را كه‌ اعمال‌ خود را با جهاد و دعوت ‌و پايداري‌ نيكو ساختند، پاداش‌ داديم‌، همچنين‌ هر نيكوكار ديگري‌ را پاداش ‌مي‌دهيم‌.
 
	آيه  85
‏متن آيه : ‏
‏ وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِّنَ الصَّالِحِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و زكريا و يحيي‌ و عيسي‌ و الياس‌ را كه‌ همگي‌ از صالحان‌ بودند، هدايت ‌كرديم‌» به‌ قولي: الياس‌، همان‌ ادريس‌ است‌. ولي‌ اين‌ قول‌ درست‌ نيست‌ زيرا ادريس‌ قبل‌ از نوح‌ مي‌زيست‌ درحالي‌ كه‌ الياس‌ از نسل‌ نوح‌ است‌ زيرا او برادرزاده ‌هارون‌ برادر موسي ـ علیهما السلام ـ است‌. چنان‌كه‌ اين‌ آيات‌ نيز بر اين‌ امر دلالت‌ مي‌كند.
ذكر عيسي‌ در زمره‌ نسل‌ ابراهيم‌ يا نوح‌، دليل‌ بر آن‌ است‌ كه‌ فرزندان‌ دختري‌ از نسل‌ مرد به‌حساب‌ مي‌آيند زيرا نسبت‌ عيسي‌ به‌ ابراهيم‌ از راه‌ مادرش‌ مريم است‌. داخل‌بودن‌ حسن‌ و حسين‌رضي‌الله عنهما در نسل‌ رسول‌ خداص نيز مانند اين‌ است‌ چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ صحيح‌البخاري‌ آمده‌است‌ كه‌ آن ‌حضرتص به‌ حسن ‌بن ‌علي‌ رضي‌الله عنهما فرمودند: «همانا اين‌ فرزندم‌ سيد است ‌و شايد كه‌ خداوند(ج) به ‌وسيله‌ او ميان‌ دو گروه‌ عظيم‌ از مسلمانان‌، صلح‌ و آشتي ‌برقرار كند».
 
	آيه  86
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطاً وَكُلاًّ فضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اسماعيل‌ و يسع‌ را هدايت‌ كرديم‌» به‌ قولي: يسع‌، خضر(ع) است‌.به‌ قولي ‌ديگر: او از اصحاب‌ الياس‌(ع) است‌ و آن‌ دو، قبل‌ از يحيي‌ و عيسي ـ علیهما السلام ـ مي‌زيستند «و» نيز هدايت‌ كرديم‌ «لوط را» لوط برادرزاده‌ ابراهيم‌(ع) بود «وهريك‌ را بر عالميان‌ برتري‌ داديم‌» يعني: هريك‌ از اين‌ گروه‌ پيامبران‌ را با نبوت‌، بر غير وي‌ از مردم‌ برتري‌ داديم‌ پس‌ انبيا(ع) بهترين‌ بشرند.
 
آيه  87
‏متن آيه : ‏
‏ وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و برخي‌ از پدرانشان‌ و فرزندانشان‌ و برادرانشان‌ را» هدايت‌ كرديم‌ و بر جهانيان ‌برتري‌ داديم‌ «و آنان‌ را برگزيديم‌» اجتباء: برگزيدن‌، يا خالص ‌ساختن‌، يا برتري ‌دادن‌ است‌ «و آنان‌ را به‌سوي‌ راه‌ راست‌ هدايت‌ كرديم‌» يعني: به‌سوي‌ اسلام ‌كه‌ همانا دين‌ يگانه‌ خداوند(ج) در همه‌ عصرهاست‌.
ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ حق‌ تعالي‌ در آيات‌ فوق‌، اولا چهارتن‌ از انبيا(ع) را نام‌برد كه‌ عبارتند از: نوح‌، ابراهيم‌، اسحاق‌ و يعقوب(ع)، سپس‌ از ذريه‌ (نسل‌) آنان‌ چهارده‌ تن‌ ديگر از انبيا(ع) را ـ كه‌ در مجموع‌ هجده‌ تن‌ مي‌شوند ـ ذكر كرد. اما ترتيب‌ در ميانشان‌ معتبر نيست‌ زيرا حرف‌ «و» در اين‌ آيات‌، موجب ‌ترتيب‌ نمي‌باشد.
حكمت‌ دراين‌ كه‌ انبيا: دراين‌ آيات‌ به‌ سه‌ دسته‌ تقسيم‌ شده‌اند، عبارت‌است‌ از اين‌ كه‌:
1 ـ داوود، سليمان‌، ايوب‌، يوسف‌، موسي‌ و هارون(ع) در ميان‌ نبوت‌ و پادشاهي‌ جمع‌ كردند زيرا داوود و سليمان‌ پادشاه‌ بودند، ايوب‌ امير، يوسف‌ وزير و موسي‌ و هارون(ع) حاكم‌ بودند چنان‌كه‌ فرموده‌ خداوند متعال‌ درباره‌ ايشان: ﴿ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ﴾  نيز به‌ اين‌ معني‌ است‌ كه‌ نيكوكاران‌ را با يكجا ساختن‌ ميان ‌رياست‌ دنيا و نعمتهاي‌ آن‌ و نعمت‌ هدايت‌ ديني‌ و ارشاد مردم‌، اين‌گونه‌ پاداش‌مي‌دهيم‌.
2 ـ زكريا، يحيي‌، عيسي‌ و الياس(ع) به‌ زهد در دنيا ممتاز بودند لذا خداي‌ عزوجل‌ ايشان‌ را به‌ وصف‌ (صالحين‌) توصيف‌ كرد.
3 ـ اسماعيل‌، يسع‌، يونس‌ و لوط، نه‌ از پادشاهان‌ بودند؛ مانند گروه‌ اول‌ و نه‌ از دنيا رويگردان‌ بودند؛ مانند گروه‌ دوم‌ بلكه‌ بر جهانيان‌ زمان‌ خود برتري‌ داشتند، ازاين‌ جهت‌ به‌ فضل‌ و برتري‌ بر جهانيان‌ توصيف‌ شدند.
 
آيه  88
‏متن آيه : ‏
‏ ذَلِكَ هُدَى اللّهِ يَهْدِي بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَلَوْ أَشْرَكُواْ لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَعْمَلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ است‌ هدايت‌ الله» يعني: هدايت‌ و برتري‌ و گزينشي‌ كه‌ از آيات‌ گذشته‌ در مورد انبيا(ع) دانسته‌ شد، همانا هدايت‌ الله(ج) است‌ «كه‌ هركه‌ را از بندگان‌ خويش‌ بخواهد، به‌ آن‌ هدايت‌ مي‌كند» از روي‌ فضلش‌ و هركه‌ را بخواهد گمراه‌ مي‌گرداند؛ از روي‌ عدلش‌ و هدايت‌يافتگان‌ كساني‌ هستند كه‌ خداوند(ج) ايشان‌ را به‌ گزينش ‌خير و پيروي‌ از حق‌ توفيق‌ داده‌است‌ «و اگر ايشان‌» يعني: آن‌ گروه‌ انبياي‌ ياد شده ‌و وابستگان‌ و پيروانشان‌ «شريك‌ مقرر مي‌كردند، قطعا حبطه‌ شدي‌ از آنان‌» يعني: ازحسناتشان‌ «آنچه‌ انجام‌ داده‌ بودند» حبوط: بي‌اثر گرديدن‌ و تباه‌شدن‌ است‌.
 
	آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ياد آريد» اي‌ يهوديان‌! «كه‌ چون‌ شخصي‌ را كشتيد و درباره‌ او به‌ ستيزه‌» وكشمكش‌ با يك‌ديگر «پرداختيد» به‌ گونه‌اي‌ كه‌ هريك‌ از شما جنايت‌ را از خود دفع‌ و به‌ ديگري‌ نسبت‌ مي‌داد، كه‌ قاتل‌ اوست‌ نه‌ من‌ «و خداوند آشكاركننده‌ چيزي ‌است‌ كه‌ پنهان‌ مي‌ساختيد» در ميان‌ خود از قضيه‌ آن‌ قتل‌ ناحق‌.
 
آيه  89
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِن يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلاء فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْماً لَّيْسُواْ بِهَا بِكَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ گروه‌» انبيايي‌ كه‌ ذكرشان‌ رفت‌ «كساني‌ هستند كه‌ آنان‌ را كتاب‌ و حكم‌ داديم‌» حكم: يعني‌ علم‌ و حكمت‌ «و نبوت‌» داديم‌ كه‌ بلندترين‌ مراتب‌ بشري‌ و بلندترين‌ مقامات‌ عبوديت‌ براي‌ حق‌ تعالي‌است‌ «پس‌ اگر اين‌ گروه‌» يعني: كفارقريش‌ كه‌ معاندان‌ رسول‌ خداص هستند و غير آنان‌ از ساير اهل‌ زمين‌ «به‌ آيات ‌قرآن‌ كافر شوند، بي‌گمان‌ ما براي‌ ايمان‌ به‌ آن‌» يعني: براي‌ ايمان‌ به‌ آيات‌ قرآن‌ «گروهي‌ ديگر را گمارديم‌ كه‌ هرگز كافر نمي‌شوند» نه‌ چيزي‌ از قرآن‌ را انكار مي‌كنند و نه‌ يك‌ حرف‌ از آن‌ را رد مي‌نمايند و ايشان‌ مهاجرين‌ و انصارند كه‌ به