هل‌ ايمان‌ در اين‌كه‌ بر حق‌ هستند، شبهه‌اي‌ باقي‌ نمي‌ماند زيرا ديگر اين‌ حقيقت‌ برايشان‌ روشن‌ و آفتابي‌ شده‌ است‌ كه‌ دين‌ خدا(ج)  پيروز است‌ و دوستانش‌ فاتح‌ و مسلطاند «و همانا الله شنواي‌ داناست» تمام‌ سخنان‌ بندگان‌ را مي‌شنود و همه‌ چيز آنان‌ را مي‌داند ـ اعم‌ از كفر كافر و ايمان‌ مؤمن‌ را.
 
آيه  43
‏متن آيه : ‏
‏ إِذْ يُرِيكَهُمُ اللّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيراً لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هنگامي‌ كه‌ خداوند آنان‌ را» يعني: لشكر مشركان‌ را «در خوابت‌ به‌ تو اندك‌ نشان ‌داد» رسول‌ خداص در خواب‌، لشكر مشركان‌ را اندك‌ ديدند و اين‌ خواب‌ را به ‌ياران‌ خويش‌ نقل‌ كردند و نقل‌ آن‌، سبب‌ ثبات‌ و پايداري‌ اصحابشان‌ گرديد «و اگرآنان‌ را به‌ تو بسيار نشان‌ مي‌داد، البته‌ سست‌ مي‌شديد و حتما با يك‌ديگر در كار نزاع‌ مي‌كرديد» يعني: اگر رسول‌ خداص لشكر مشركان‌ را در خواب‌ بسيار مي‌ديدند، بي‌گمان‌ اصحابشان‌ از جنگيدن‌ با كفار احساس‌ جبن‌ و انفعال‌ و سستي‌ مي‌كردند و در كار جنگ‌ با يك‌ديگر نزاع‌ و كشمكش‌ مي‌نمودند كه‌ آيا با كفار رودر رو شوند يا خير؟ «ولي‌ خدا به‌ سلامت‌ داشت» شما را و از سستي‌ و بزدلي‌ در پناه‌ عصمت‌ خويش‌ در آورد لذا آنان‌ را در چشم‌ رسول‌ خداص كم‌ نشان‌ داد «چراكه ‌او به‌ راز دلها داناست» و نقاط ضعف‌ و قوت‌ بندگانش‌ را به درستي‌ مي‌داند.
 
	آيه  44
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلاً وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّهُ أَمْراً كَانَ مَفْعُولاً وَإِلَى اللّهِ تُرْجَعُ الأمُورُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آن‌گاه‌ كه‌ با هم‌ روبرو شديد، آنان‌ را در ديدگان‌ شما اندك‌ نماياند و شما را نيز در ديدگان‌ آنان‌ اندك‌ نماياند» تا هريك‌ از دو گروه‌ را عليه‌ ديگري‌ ـ با ضعيف‌ نشان ‌دادن‌ آن‌ ـ برانگيزد. اين‌ اندك‌ نمايي‌ تا بدانجا بود كه‌ گوينده‌اي‌ از مسلمانان ‌به‌ ديگري‌ گفت: آيا مشركان‌ را در حد هفتاد تن‌ تخمين‌ مي‌زني‌؟ او در پاسخش‌ گفت: آنها در حدود صد تن‌اند. حال‌ آن‌كه‌ شمار واقعي‌ مشركان‌، نزديك‌ به ‌هزار تن‌ بود. همين‌گونه‌ مسلمانان‌ را در چشم‌ مشركان‌ كم‌ نماياند تا بدانجا كه‌گوينده‌اي‌ از مشركان‌ گفت: آنها در حد خورندگان‌ يك‌ گوسفند در يك‌ نوبت ‌غذا بيش‌ نيستند. البته‌ اندك ‌نماياندن‌ مسلمانان‌ در چشم‌ كفار قبل‌ از شروع‌ جنگ ‌بود، اما چون‌ جنگ‌ آغاز شد، خداوند(ج)  مسلمانان‌ را در چشم‌ مشركان‌ بسيار نشان‌ داد[3] «تا خداوند كاري‌ را كه‌ انجام‌ شدني‌ بود به‌ انجام‌ رساند» يعني: اين‌ اندك ‌نماياندن‌ طرفين‌ در ديد يك‌ديگر، براي‌ آن‌ بود تا خداوند(ج)  ميان‌ آنان‌ جنگ‌ را برافروزد؛ براي‌ تعذيب‌ كساني‌ كه‌ اراده‌ انتقام‌ گرفتن‌ از آنان‌ را دارد و انعام ‌بخشيدن ‌بر كساني‌ كه‌ قصد نعمت‌ دادن‌ به‌ آنان‌ را دارد «و كارها به‌سوي‌ خدا بازگردانده‌ مي‌شود» پس‌ به‌ آنچه‌ بخواهد حكم‌ مي‌كند ـ و سپاس‌ او را كه‌ به‌ سود اهل‌ ايمان‌ حكم‌ كرد.
 
[3] نگاه‌ كنيد به‌ «آل‌ عمران/‌13»
 آيه  45
‏متن آيه : ‏
‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُواْ وَاذْكُرُواْ اللّهَ كَثِيراً لَّعَلَّكُمْ تُفْلَحُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اي‌ مؤمنان‌! چون‌ با گروهي‌ رو در رو شديد، ثابت‌قدم‌ باشيد» و در نبرد با دشمنان‌ دين‌، سست‌ و جبون‌ نشويد. البته‌ گاهي‌ ثبات‌ و پايداري‌ جز با عقب‌نشيني ‌به‌منظور آماده ‌شدن‌ براي‌ نبردي‌ مجدد، يا پيوستن‌ به‌ جمعي‌ ديگر از هم‌رزمان‌، حاصل‌ نمي‌شود.
اين‌ آيات‌ آموزنده‌ آداب‌ جنگ‌ و شيوه‌ شجاعت‌ از سوي‌ خداوند متعال‌ براي‌ بندگان‌ مؤمنش‌ در هنگام‌ رويارويي‌ با دشمنان‌ است‌ و در مجموع‌ شامل‌ پنج‌ قاعده‌ مي‌شود كه‌ اولين‌ آنها ثبات‌ و پايداري‌ است‌. چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ گرامي‌ اسلامص فرمودند: «اي‌ مردم‌! آرزوي‌ رويارويي‌ با دشمن‌ را نكنيد و از خداوند متعال‌ عافيت‌ بخواهيد ولي‌ چون‌ با دشمن‌ روبرو شديد، ثابت‌قدم‌ و پايدار باشيد و بدانيد كه‌ بهشت‌ در زير سايه‌ شمشيرهاست».
قاعده‌ دوم‌ از قواعد جنگ‌ و عوامل‌ پيروزي‌ اين‌ است: «و خدا را بسيار ياد كنيد» در ميدانهاي‌ جنگ‌، بويژه‌ در هنگام‌ اضطراب‌ و مشوش‌ بودن‌ دلهايتان ‌چراكه‌ ياد خدا(ج)  شما را بر ثبات‌ و پايداري‌ و اطمينان‌ قلبي‌ ياري‌ مي‌كند و او را به‌ زبانهايتان‌ ياد كنيد و در ميادين‌ و سنگرهاي‌ نبرد به‌ او التجا بريد چنان‌كه‌ ياران ‌طالوت‌ در عرصه‌گاه‌ نبرد گفتند: رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْراً وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ‏ «بقره/‌250». «باشد كه‌ رستگار شويد» يعني: به‌ مراد خويش‌ دركسب‌ پيروزي‌ و دريافت‌ پاداش‌ الهي‌ برسيد.
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1418.txt">آيه  46</a><a class="text" href="w:text:1419.txt">آيه  47</a><a class="text" href="w:text:1420.txt">آيه  48</a><a class="text" href="w:text:1421.txt">آيه  49</a><a class="text" href="w:text:1422.txt">آيه  50</a><a class="text" href="w:text:1423.txt">آيه  51</a><a class="text" href="w:text:1424.txt">آيه  52</a></body></html>آيه  46
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَطِيعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
قاعده‌ سوم‌ از قواعد جنگ‌ و عوامل‌ پيروزي‌ اين‌ است: «و از خدا و پيامبرش ‌اطاعت‌ كنيد» در همه‌ چيز و از جمله‌؛ در امر جهاد و مبارزه‌، نه‌ از هواها و آراء وتمايلات‌ خويش‌.
قاعده‌ چهارم‌ از قواعد جنگ‌ و عوامل‌ پيروزي‌ اين‌ است: «و با يك‌ديگر نزاع ‌نكنيد كه‌ در اين‌ صورت‌ بزدل‌ مي‌شويد» تنازع‌؛ عبارت‌ از: اختلاف‌ در رأي‌ است‌، كه‌ اين‌ امر سبب‌ جبن‌ و سستي‌ در جنگ‌ مي‌شود «و» در صورت‌ اختلاف‌ و تنازع ‌«شان‌ و شوكتتان‌ بر باد مي‌رود» مراد از ريح: نيرومندي‌ و پيروزي‌ و به‌ قولي: دولت ‌و شوكت‌ است‌، كه‌ حق‌ تعالي‌ در اينجا نافذ بودن‌ امر دولت‌ را به‌ باد در وزش‌ آن‌، تشبيه‌ كرده‌ است‌ «و صبر كنيد، همانا الله با صابران‌ است» اين‌ قاعده‌ پنجم‌ از قواعد جنگ‌ و آداب‌ آن‌ است‌.
 
	آيه  47
‏متن آيه : ‏
‏ وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَارِهِم بَطَراً وَرِئَاء النَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَاللّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و مانند كساني‌ نباشيد كه‌ از خانه‌هايشان‌ با حا