ِّينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در پاسخ مي‌گويند : پروردگارا ! بدبختي ما ( كه ناشي از انجام معاصي بود ) بر ما چيره گشته بود ، و ما مردمان گمراهي بوديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« شِقْوَتُنَا » : بدبختي ما ( نگا : هود / 105 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  107
‏متن آيه : ‏
‏ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏پروردگارا ! ما را از آتش دوزخ بيرون بياور ، و اگر ( بعد از اين ، به كفر و عصيان و انجام گناهان ) برگشتيم ، ما ستمگر خواهيم بود ( و مستحقّ هرگونه عذابي ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« عُدْنَا » : برگشتيم . دعوت كرديم .‏
 
سوره مؤمنون آيه  108
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ اخْسَؤُوا فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( خداوند بديشان ) مي‌گويد : بتمركيد در آن ! و با من سخن مگوئيد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِخْسَؤُوا » : بتمركيد ! چخ ! ساكت ! اين واژه براي راندن و دور كردن سگ به كار مي‌رود و نسبت به انسان ، براي ساكت كردن زبونانه است ( نگا : بقره‌ / 65 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  109
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( مگر فراموش كرده‌ايد ، در دنيا ) گروهي از بندگان من مي‌گفتند : پروردگارا ! ايمان آورده‌ايم ، پس ما را ببخش و به ما رحم فرما ، و تو بهترين رحم‌كنندگان هستي .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« فَرِيقٌ » : دسته . گروه .‏
 
سوره مؤمنون آيه  110
‏متن آيه : ‏
‏ فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيّاً حَتَّى أَنسَوْكُمْ ذِكْرِي وَكُنتُم مِّنْهُمْ تَضْحَكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏شما ايشان را به باد تمسخر مي‌گرفتيد ، تا آنجا كه سرگرم شدن به تمسخر ايشان ، ذكر و عبادت مرا از يادتان برده بود ، و كارتان هميشه خنديدن بدانان بود و بس .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« سِخْرِيّاً » : مصدر است و به معني اسم مفعول ، و افزودن ياء نسبت براي مبالغه است ، يعني كساني كه بسيار مورد تمسخر قرار مي‌گيرند ( نگا : مطفّفين‌ / 29 - 32 ) . « ذِكْري‌ » : ياد من ( نگا : مائده‌ / 91 ، كهف‌ / 101 ، طه‌ / 42 ) . « أَنسَوْكُمْ ذِكْرِي‌ » : مؤمنان ، ياد مرا از ذهن شما بدر كرده‌اند و ايمان و پرستش مرا از يادتان برده‌اند . نسبت به مؤمنان ، بدان خاطر است كه ايشان هرچند چنين نكرده‌اند ، ولي سبب وجود نسيان و فراموشي هستند ( نگا : ابراهيم‌ / 36 ) .‏
 
سوره مؤمنون آيه  111
‏متن آيه : ‏
‏ إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفَائِزُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏من امروز به خاطر صبري كه كرده‌اند و پايمردي و استقامتي كه ( در برابر آن همه استهزاء ) نشان داده‌اند ، پاداششان داده‌ام ( و در بهشت جايگزينشان كرده‌ام ) و آنان به مقصود رسيدگان و رستگارانند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« بِمَا » : واژه ( ما ) مصدريّه است . « أَنَّهُمْ هُمُ الْفَآئِزُونَ » : اين جمله مفعول به دوم ( جَزَيْتُهُمْ ) و يا اين كه در موضع جرّ به لام تعليل‌مقدّري است . يعني : لَفَوْزُهُمْ بِالتَّوْحِيدِ الْمُؤَدِّي إلَيا كُلِّ سَعَادَةٍ .‏
 
سوره مؤمنون آيه  112
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( خداوند بديشان ) مي‌گويد : چند سال در روي زمين زيسته و ماندگار بوده‌ايد ؟ !‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَمْ » : چقدر ؟ مفعول‌فيه ( لَبِثْتُمْ ) است . « لَبِثْتُمْ » : توقّف كرده‌ايد و ماندگار شده‌ايد . « عَدَداً » : تمييز ( كَمْ ) است .‏
 
سوره مؤمنون آيه  113
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا لَبِثْنَا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَاسْأَلْ الْعَادِّينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏مي‌گويند : روزي يا بخشي از روزي !  ( ما كه سخت گرفتار عذابيم ، پاسخ درستي نمي‌توانيم بدهيم ) پس از كساني بپرس كه قادر به شمارش هستند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لَبِثْنَا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ . . . » : اين پاسخ يا پاسخهاي ديگري توسّط گروههاي مختلف دوزخيان ( نگا : بقره‌ / 259 ، يونس‌ / 45 ، طه‌ / 103 ، نازعات‌ / 46 ) در مقام مقايسه عمر ناچيز اين جهان با عمر طولاني و ابدي آن جهان است . « الْعَادِينَ » : شمارندگان . حسابگران و حسابرسان .‏
 
سوره مؤمنون آيه  114
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ إِن لَّبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلاً لَّوْ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏( خداوند بديشان ) مي‌گويد : جز مدّت كمي ( در زمين ) ماندگار نبوده‌ايد ، اگر شما كمترين آگاهي و دانشي‌ مي‌داشتيد ( در دنيا متوجّه اين مي‌شديد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« . . . لَوْ أنَّكُمْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ » : اگر اندك دانش و معرفتي مي‌داشتيد ، در پرتو آن متوجّه عمر محدود و ناچيز خود در برابر عمر نامحدود و سرمدي آخرت مي‌شديد . بعضي حرف ( لَوْ ) را به معني ( لَيْتَ ) دانسته‌اند كه در اين صورت معني چنين مي‌شود : اي كاش ! شما اين مطلب را در دنيا مي‌دانستيد .‏
 
آيه  253
‏متن آيه : ‏
‏ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِّنْهُم مَّن كَلَّمَ اللّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاء اللّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِن بَعْدِهِم مِّن بَعْدِ مَا جَاءتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُواْ فَمِنْهُم مَّنْ آمَنَ وَمِنْهُم مَّن كَفَرَ وَلَوْ شَاء اللّهُ مَا اقْتَتَلُواْ وَلَكِنَّ اللّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏اين پيغمبران ( كه نام برخي از آنان گذشت ) بعضي از ايشان را بر بعضي ديگر برتري داديم . خداوند با برخي از آنان سخن گفت ، و بعضي را درجاتي برتر داد ، و به عيسي پسر مريم معجزاتي داديم و او را با روحالقدس ( يعني جبرئيل ) تقويت و تأييد نموديم . اگر خداوند ميخواست كساني كه بعد از اين پيغمبران ميآمدند ، به دنبال نشانههاي روشني كه به ( دست ) آنان ميرسيد ( و هدايت راستين و دين حقي را كه دريافت مينمودند به مقتضاي چنين هدايت و ديني ، همه ايشان ايمان ميآوردند و اختلافي نميورزيدند و ) با يكديگر نميجنگيدند . وليكن ( بنا به خواست خدا ) اختلاف ورزيدند و بعضي ايمان آوردند و برخي كافر شدند . و اگر خدا ميخواست با هم نميجنگيدند و به ستيز نميخاستند ، ولي خداوند آنچه را ميخواهد ( از روي حكمتي كه خود ميداند ) انجام ميدهد .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« كَلَّمَ اللهُ » : خدا با او سخن گفته است . عائد موصول ، يعني ضمير ( ه ) محذوف است ، و تقدير چنين است : كَلِمَةُ اللهُ . . . « دَرَجَاتٍ » : مراتب و منازل . منصوب است چون مفعول دوم ( رَفَعَ ) در مفهوم ( بَلَّغَ ) است ، يا حال ( مِن بَعْضِهِمْ ) و در مفهوم ( ذَا دَرَجَاتٍ ) ، يا مفعول مطلق است و درجات در مفهوم ( رفعات ) است ، منصوب به نزع خافض است و حرف جرّ ( عَلي يا إِلي يا في ) محذوف است . « بَيِّنَات » : دلائل روشن . معجزات مذكور در ( آلعمران / 49 ) . « أَيَّدْنَاهُ » : ياري و توانائيش داديم . « رُوحِ الْقُدُسِ » : روح پاك . 