 و سعادت ابدی را به خوشی چند روزه نفروشد، و نَسْمَعُ راجع به شرع است و نَعْقِلُ راجع به قوة عاقله است، دوزخیان می‌گویند اگر سخن شرع را گوش می‌دادیم و پیروی عقل می‌کردیم در دوزخ مأوی نداشتیم، معلوم می‌شود قوة عاقله برای بشر حجت است و جملة:فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا، دلالت دارد که زمین دوش دارد و دوش زمین همان طرف بالای او که به طرف خورشید است می‌باشد و این جمله دلیل است بر صحت قول علمای هیئت جدید.آيه 224
متن آيه:
وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَينَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
ترجمه: و برای نیکی‌نکردن و تقوا‌ نداشتن و بین مردم اصلاح‌نکردن خدا را در معرض قسمهای خود قرار ندهید (به خدا قسم نخورید) و خدا شنوا و داناست.(224)
نکات: این آیه ممکن است حمل شود به یکی از دو معنی: معنای اول همان است که ذکر شد، و مقصود این می‌شود که قسم به خدا را بهانة ترک نیکی و تقوی قرار ندهید و نگوئید من قسم خورده‌ام که دیگر کار خیر نکنم پس فلان کار خیر را نمی‌کنم و یا فلان اصلاح وخدمت به مردم را نمی‌کنم و یا ترک تقوی می‌کنم، یعنی اگر قسم خورد که کار خیر نکند باید به این قسم اعتناء نکند، پس نباید قسم به خدا را مانع از نیکی و تقوی و اصلاح بین مردم قرار دهد، یعنی چنین قسمی نخورد، و اگر چنین قسمی خورد باید اعتنا نکند و قسم خود را بشکند و برود آن کار نیک را و عمل صالح را انجام دهد، زیرا مورد قسم در وقتی واجب‌العمل است که راجح باشد، و در اینجا مورد قسم راجح نبوده است.
معنای دوم که برای این آیه شده این است که: برای نیکی‌کردن و پرهیزکاربودن و اصلاح بین مردم نمودن، خدا را درمعرض قسمهای خودتان قرار ندهید، و مقصود از این معنا آن است که باید خدا در نظر مؤمن عظمت داشته باشد، و بی‌مورد او رادر معرض قسم نیاورد، واین ترک قسم نیکی و تقوی است وموجب می‌شود که انسان در نظر مردم وزین گردد و در مقام اصلاح ذات‌البین کلام او مسموع باشد. ولی معنای اول اظهر است، که حرف آن برای ترک باشد، یعنی قسم برای ترک خیر و تقوی واصلاح نباید خورد، چنانکه در آیة: يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّواْ، و آیة: وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ، و آیات: 15 سورة نحل و 10 لقمان، و 41 فاطر، و 17 نور، و 19 مائده، و 173 اعراف، و 56 زمر، و 156 انعام، که حرف «أن» در این آیات ذکر شده، از حرف «أن» همچنین برای منع و دفع نیز استفاده نموده‌اند. به هر حال انسان باید سعی کند قسم را چه برای أمر حق و چه باطل ترک گوید.آیه 16 الی 19
متن آیه:
أَأَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذَا هِي تَمُورُ(الملک/16) أَمْ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ أَنْ يرْسِلَ عَلَيكُمْ حَاصِبًا فَسَتَعْلَمُونَ كَيفَ نَذِيرِ(الملک/17) وَلَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيفَ كَانَ نَكِيرِ(الملک/18) أَوَلَمْ يرَوْا إِلَى الطَّيرِ فَوْقَهُمْ صَافَّاتٍ وَيقْبِضْنَ مَا يمْسِكُهُنَّ إِلَّا الرَّحْمَنُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيءٍ بَصِيرٌ(الملک/19)
ترجمه: آیا از آنکه در آسمانست ایمن شده‌اید از اینکه شما را به زمین فرو برد که ناگهان مضطرب و به جنبش آید(16) آیا از آنکه در آسمانست ایمنید از اینکه بفرستد بر شما باد ریگباری پس بزودی بدانید چگونه است إنذار من(17) و به تحقیق آنانکه پیش از ایشان بودند تکذیب نمودند پس چه سخت بود تعرض من(18) آیا پرندگان را بال‌گشودگان و بال‌زنان بالای سرخود ندیده‌اند، آنها را جز خدای رحمن نگاه ندارد زیرا او به هر چیزی بیناست.(19)
نکات: ایمن از عذاب خدا جایز نیست مانند قوم لوط که به زمین فرو رفتند و مانند قوم هود که به باد تندی عذاب شدند، در آیة 16 و 17 اشاره به آن دو قوم است. و مقصود از جملة صَافَّاتٍ وَيقْبِضْنَ این است که خدا پرندگان را دو قسم نموده، قسمتی در پرواز دارای صف و قسم دیگر دارای دف، و حق‌تعالی ایشان را سبک و سینة ایشان را دوکی مانند سینة کشتی قرار داده و بالهائی از پر داده که باد در جوف آن داخل شود و ایشان را در هوا نگاه دارد و این دلیل است بر اینکه موجد اشیاء بصیر است بِكُلِّ شَيءٍ بَصِيرٌ.آیه 20 الی 24
متن آیه:
أَمَّنْ هَذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ ينْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمَنِ إِنِ الْكَافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ(الملک/20) أَمَّنْ هَذَا الَّذِي يرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَنُفُورٍ(الملک/21) أَفَمَنْ يمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّنْ يمْشِي سَوِيا عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ(الملک/22) قُلْ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَا تَشْكُرُونَ(الملک/23) قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَإِلَيهِ تُحْشَرُونَ(الملک/24)
ترجمه: آیا اینکه سپاه شماست شما را یاری می‌کند در مقابل خدای رحمن؟ کافران جز در غرور نیستند(20) یا کیست آنکه روزیتان بدهد اگر خدا روزی خود را باز دارد، بلکه در سرکشی و تنفر اصرار دارند(21) پس آیا کسیکه نگونسار بر صورت خود راه می‌رود راه یافته‌تر است یا آنکه راست ایستاده می‌رود بر راه مستقیم(22) بگو اوست که ایجادتان کرده و برای شما گوش و چشمان و دلها قرار داده چه کم‌سپاس می‌گذارید(23) بگو اوست که شما را در زمین پراکنده و بسوی او محشور می‌شوید.(24)
نکات: در این آیات حق‌تعالی می‌خواهد به بندگان بفهماند که هیچکس جز من شما را یاری نمی‌کند و روزی نمی‌دهد، و استفهامهای آن انکاری است، و در جملة: أَفَمَنْ يمْشِي مُكِبًّا... خدا تشبیه کرده کافر مقلد یا هر مقلدی را که بی‌تحقیق و کورکورانه به راه دیگران و روش و دین دیگران می‌رود به کسی که سرش را به زمین گذاشته و جلو و عقب خود را نمی‌بیند و نمی‌داند آیا در راه او چیست، به حق می‌رود و یا به باطل، و دیگر مؤمن محقق را تشبیه کرده به آنکه ایستاده و به اطراف خود می‌نگرد مبادا به خطری و سقوطی برخورد.آیه 25 الی 30
متن آیه:
وَيقُولُونَ مَتَى هَذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ(الملک/25) قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ(الملک/26) فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَقِيلَ هَذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ(الملک/27) قُلْ أَرَأَيتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِي اللَّهُ وَمَنْ مَعِي أَوْ رَحِمَنَا فَمَنْ يجِيرُ الْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ(الملک/28) قُلْ هُوَ الرَّحْمَنُ آمَنَّا بِهِ وَعَلَيهِ تَوَكَّلْنَا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ(الملک/29) قُلْ أَرَأَيتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَنْ يأْتِيكُمْ بِمَاءٍ مَعِينٍ(الملک/30)
ترجمه: و می‌گویند چه زمان و کی است این وعده اگر راست می‌گوئید(25) بگو همانا علم آن نزد خداس