ی است ورسول خدا(ص) حتی از آمدن و وقت ایجادش خبر ندارد. و جملة: إِذَا لَهُمْ مَكْرٌ دلالت دارد که بناء مشرکین بر عناد و لجاج بود و حاضر برای قبول حق نبودند و اگرچه معجزات بسیاری برای ایشان بیاید زیرا معجزه خواستن ایشان جز برای بهانه و عناد نبود چنانکه هفت سال در مکه قحطی شد از بی‌بارانی و چون باران آمد گفتند: از برکت بتها باران آمده!آیه 22 الی 23
متن آیه:
هُوَ الَّذِي يسَيرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَينَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ(يونس/22) فَلَمَّا أَنْجَاهُمْ إِذَا هُمْ يبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيرِ الْحَقِّ يا أَيهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيكُمْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ مَتَاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ إِلَينَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(يونس/23)
ترجمه: او آن خدائی است که شما را در خشکی و دریا سیر می‌دهد تا چون در کشتی باشید وايشان را به باد ملایمی جریان دهد که به برکت آن خوشحال شوند(ناگهان) باد تندی بیاید وموج از هر طرف ایشان برخیزد و گمان کنند که بلاها به ایشان احاطه شده خدا را به خلوص دین او بخوانند که اگر ما را از این نجات دهی البته از شکرگزاران باشیم(22) پس چون ایشان را نجات دهد ناگهان ایشان در زمین به سرکشی ناحق پردازند، آهای مردم همانا ستم شما بر ضرر خودتان است متاع دنیا را می‌خواهید سپس بسوی ما بازگشت شماست پس شما را به آنچه می‌کردید خبر می‌دهيم.(23)
نکات: از این آیات استفاده می‌شود که مشرکین در وقت هولناک دریا فقط به خلوص خدا را می‌خواندند ولی چون نجات پیدا می‌کردند به ستم و بت‌پرستی برمی‌کشتند، ولی در عین حال از ملت ما بهتر بودند زیرا ملت ما وقت گرفتاری و هول خدا را نمی‌خوانند بلکه با توسل، امام وامامزاده را می‌‌خوانند. پس شرک ایشان دائم است.آیه 24
متن آیه:
إِنَّمَا مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّينَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يتَفَكَّرُونَ
ترجمه: همانا مثل زندگانی دنیا مانند آبی است که ما از آسمان نازل کرده‌باشیم پس به آن مخلوط گردد روئیده شدة زمین از آنچه انسان و حیوان می‌خورد تا هنگامی که زمین زینت خود را بگیرد(سبز و خرم شود) و آراسته گردد و اهل آن گمان کنند که ایشان بر آن توانائی دارند امر ما در شب و یا روز بیاید و همه را درو کند که گویا دیروز چیزی نداشته، این چنین آیات را برای مردمی که فکر می‌کنند بیان می‌کنیم.(24)
نکات: حق‌تعالی حیات دنیا را تشبیه کرده به سبزه‌هائی که آب باران بر آن ببارد و خوش وخرم شود سپس بلائی برسد وآنرا نابود کند و وجه تشبیه این مثل در رجاء و یأس است، همانطوریکه صاحب بستان به آن سبزه و باران امیدوار است ولی عاقبت به یأس می‌رسد همینطور دنیاطلبان حوادثِ بیماری و مرگ ایشان را به یأس می‌رساند. و ممکن است وجه تشبیه عاقبت غیرمحمود باشد همانطوریکه عاقبت بهار پائیز است همنیطور عاقبت دنیا. وممکن است وجه تشبیه سعی بیهوده باشد همانطوریکه سعی صاحب بستان در وقت آمدن بلا بیهوده می‌شود همینطور سعی اهل دنیا برای دنیا بیهوده خواهد شد. و ممکن است وجه تشبیه حسرات و غصه باشد که صاحب بستان و اهل دنیا هر دو متحمل می‌شوند و ممکن است وجه تشبیه عود کما کان باشد همانطوریکه بستان همه ساله تباه می‌شود باز سال دیگر زینت آن عود می‌کند همینطور دنیای ما فوت و در آخرت عود می‌کند.آیه 25 الی 27
متن آیه:
وَاللَّهُ يدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ وَيهْدِي مَنْ يشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ(يونس/25) لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيادَةٌ وَلَا يرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلَا ذِلَّةٌ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(يونس/26) وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيئَاتِ جَزَاءُ سَيئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ كَأَنَّمَا أُغْشِيتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنَ اللَّيلِ مُظْلِمًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(يونس/27)
ترجمه: و خدا بسوی دار سلامتی (یعنی بهشت) دعوت می‌کند و هر که را بخواهد بسوی راه راست هدایت می‌کند(25) برای آنانکه نیکی کردند مزد نیکوتر و زیادتی است، و صورتهای ایشان را نه غباری و نه ذلتی می‌گیرد، ایشانند اهالی بهشت، خود در آن جاودان و ماندگارند(26) و آنان را که بدیها کسب کردند جزائی است بد بمانند آن بدی و خواری ایشان را بگیرد، برای ایشان از طرف خدا پناهی نیست، گویا صورتهاشان به پاره‌هائی از شب تاریک پوشیده شده، ایشانند اهالی آتش، خود در آن ماندگارند.(27)
نکات: حق‌تعالی به توسط پیامبرانش مردم را دعوت به دارالاسلام کرده که آنجا سلامتی از آفات است و ارواح صالحین را به دارالسلام می‌برد. متأسفانه مردمی که آلوده به هزاران آفت خدعه و کبر و بدخواهی و بغض و مانند اینها باشند لیاقت دعوت خدا را ندارند مگر اینکه خود را از این آفات دور کنند.آیه 28 الی 30
متن آیه:
وَيوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ فَزَيلْنَا بَينَهُمْ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيانَا تَعْبُدُونَ(يونس/28) فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَينَنَا وَبَينَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ(يونس/29) هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يفْتَرُونَ(يونس/30)
ترجمه: و روزی که همة ایشان را محشور سازیم سپس به کسانیکه مشرک شدند می‌گوئیم شما و شریکانی که قائل شدید بر جای خود باشید، پس میان ایشان جدائی می‌افکنیم و شریکان ایشان گویند شما ما را نمی‌پرستیدید(28) و خدا بین ما و بین شما برای شهادت کافی است براستی که ما از عبادت شما غافل بودیم(29) آنجاست که هر کس مبتلاست به آنچه از پیش فرستاده وبسوی خدائی که به حق مولای ایشان است رد شوند و آنچه افترا می‌بستند از ایشان گم شود.(30)
نکات: جملة: مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ دلالت دارد که روز قیامت مرید و مرشد و عابد و معبود ومشرکین و شرکائی که قائل بودند همه را در یک جا احضار می‌کنند و از هم جداشان می‌کن