با آنان (زنانتان) آميزش کنيد و چيزي که خدا برايتان نوشته است را بخواهيد (همچون بقاي نسل و حفظ دين و آبرو و پاداش اخروي) و بخوريد و بياشاميد تا آن گاه که رشته سپيده بامداد از رشته سياه (شب) برايتان از هم جدا و آشکار گردد. سپس روزه را تا شب ادامه دهيد».
.........................
[1]) تخريج در ص (34).
[2]) صحيح : [ص. ج 6538]، د (2437/122/7)، ت (726/116/2)، نس (196/4) بنحوه.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:16.txt">چگونگي وضو</a><a class="text" href="w:text:17.txt">شروط صحت وضو</a><a class="text" href="w:text:18.txt">فرائض وضو </a><a class="text" href="w:text:19.txt">سنتهاي وضو</a><a class="text" href="w:text:20.txt">باطل کننده‌هاي وضو</a><a class="text" href="w:text:21.txt">اعمالي که وضو براي آنها واجب است (آنچه بر بي‌وضو حرام است)</a><a class="text" href="w:text:22.txt">اعمالي که وضو براي آنها سنت است</a></body></html>باطل کننده‌هاي روزه
 
هر يک از شش مورد زير روزه را باطل مي‌کند:
1 و 2 خوردن و آشاميدن عمدي، لذا اگر کسي از روي فراموشي چيزي را بخورد يا بنوشد (روزه او باطل نمي‌شود و) نه قضاي روزه بر او لازم است و نه کفاره : 

از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (من نسي وهو صائم فأکل أو شرب، فليتم صومه، فإنما أصعمه الله و سقاه)[1] «اگر شخصي روزه‌دار از روي فراموشي چيزي را خورد يا نوشيد، (روزه‌اش باطل نمي‌شود و) آنرا کامل کند؛ چراکه خدا اورا خورانيده يا نوشانيده است».

3- استفراغ عمدي، پس اگر خودبخود استفراغ کرد نه قضاي روزه بر او لازم است و نه کفاره : از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (من ذرعه القي فليس عليه قضاء، و من استقاء عمدا فليقض)[2] «اگر کسي خودبخود استفراغ کرد روزه‌اش باطل نشده و قضا بر او لازم نيست، ولي اگر عمداً استفراغ کند (روزه‌اش باطل مي‌شود و) بايد آن را قضا کند».

4 و 5- حيض و نفاس، اگرچه در آخرين لحظات روز باشد، بدليل اجماع علماء.
6- جماع، با ارتکاب عمل جماع کفاره‌اي که در حديث زير آمده واجب مي‌شود :

از ابوهريره ص روايت است : (بينما نحن جلوس عند النبي ص إذا جاءه رجل فقال : يا رسول الله هلکت، قال : ما لک؟ قال وقعت علي امرأتي و أنا صائم. فقال رسول اللهr : هل تجد رقبة تعتقها؟ قال : لا. قال : فهل تستطيع أن تصوم شهرين متتابعين؟ قال : لا، قال : فهل تجد إطعام ستين مسکينا؟ قال : لا، قال : فمکث النبي ص، فبينا نحن علي ذلک أتي النبي ص بعرق فيها تمر والعرق المکتل – قال : أين السائل؟ فقال أنا، قال : خذ هذا فتصدق به. فقال الرجل : علي أفقر مني يا رسول الله؟ فوالله ما بين لابتيها – يريدالحرتين – أهل بيت أفقر من أهل بيتي – فضحک النبي ص حتي بدت أنيابه، ثم قال : أطعمه أهلک)[3] «در حاليکه نزد پيامبر ص نشسته بوديم، مردي آمد و گفت : اي رسول خدا! هلاک شدم، (پيامبر ص) فرمود : چي شده، گفت : در حال روزه با همسرم آميزش کردم، پيامبر ص فرمود آيا مي‌تواني برده‌اي را آزاد کني؟ گفت نه، فرمود : آيا مي‌تواني دو ماه پشت سر هم روزه بگيري؟ گفت نه، فرمود : آيا مي‌تواني شصت مسکين را طعام بدهي؟ گفت نه، (ابوهريره) گفت : پيامبر ص مکثي کرد، آنگاه سبد بزرگي از خرما را براي پيامبر ص آوردند، فرمود : سؤال کننده کجاست؟ آن مرد گفت : من هستم. (پيامبر ص) فرمود : اين را بگير و (آن را بعنوان کفاره روزه‌ات) صدقه بده، آن مرد گفت : به فقيرتر از خودم بدهم اي رسول خدا؟ به خدا قسم در تمام مدينه خانواده‌اي فقيرتر از خانواده من وجود ندارد. پيامبر ص خنديد به گونه‌اي که دندان‌هاي نيشش نمايان شد، سپس فرمود : (با آن) خانواده‌ات را طعام بده».
.........................
[1]) صحيح : [ص. ج 6573]، م (1155/809/2)، اين لفظ مسلم است، خ (1923/155/4)، جه (1673/535/1)، ت (717/112/2).
[2]) صحيح : [ص. ج 6243]، ت (716/111/2)، د (2363/6/7)، جه (1676/536/1).
[3]) متفق عليه : خ (1936/163/4)، م (111/781/2)، د (2373/20/7)، ت (720/113/2)ف جه (1671/534/1).آداب روزه

براي روزه‌دار مستحب است که آداب زير را رعايت کند : 
1- سحري خوردن:
از انس روايت است که پيامبر ص فرمود : (تسحروا فإن في السحور برکة)[1] «سحري کنيد، چون در سحري کردن برکت است». سحري کردن اگرچه با جرعه‌اي آب هم باشد تحقق پيدا مي‌کند؛ به دليل حديث عبدالله بن عمرو از پيامبر ص : (تسحروا ولو بجرعة ماء)[2] «سحري کنيد اگرچه با جرعه‌اي از آب باشد».

تأخير در سحري مستحب است : از انس، از زيد بن ثابت رض روايت است : (تسحرنا مع النبي ص ثم قام إلي الصلاة. قلت : کم کان بين الأذان و السحور؟ قال قدر خمسين آية)[3] «با پيامبر ص سحري خورديم، سپس پيامبر ص براي نماز بلند شد، (انس گويد) گفتم: فاصله بين أذان و سحري خوردن چقدر بود؟ گفت به اندازه تلاوت پنجاه آيه».

اگر اذان (صبح) را شنيد در حالي که غذا يا نوشيدني در دست داشت، مي‌تواند آن را بخورد يا بياشامد، به دليل حديث ابوهريره که گويد : پيامبر ص فرمود : (إذا سمع أحدکم النداء و الإناء علي يديه فلا يضعه حتي يقضي حاجته منه)[4] «اگر يکي از شما ظرف آب را در دست داشت و اذان را شنيد، تا نيازش را از آن برطرف نکرده، ظرف را نگذارد».

2- پرهيز از سخنان بيهوده و دشنام دادن و چيزهاي منافي روزه‌:
از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (إذا کان يوم صوم أحدکم فلا يرفث و لا يصخب و لايجهل فإن شاتمه أحد أو قاتله فليقل إني صائم)[5] «هرگاه يکي از شما روزه بود، فحش نگويد و داد و فرياد نکشد، و از اعمال جاهلانه پرهيز کند، و اگر کسي به او دشنام داد يا با او دعوا کرد بايد بگويد : من روزه هستم».

همچنين از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (من لم يدع قول الزور و العمل به فليس لله حاجة في أن يدع طعامه و شرابه)[6] «کسي که از گفتار باطل وعمل کردن به آن دست برندارد، خدا هيچ نيازي به خودداري او از خوردن و آشاميدن ندارد».

3- سخاوت و تلاوت قرآن:
از ابن عباسt روايت است : (کان النبي ص أجود الناس بالخير، و کان أجود ما يکون في رمضان حين يلقاه جبريل، و کان جبريل عليه السلام يلقاه کل ليلة في رمضان حتي ينسلخ، يعرض عليه النبيr القرآن، فإذا لقيه جبريل کان أجود بالخير من الريح المرسلة)[7] «پيامبر ص سخاوتمندترين مردم از لحاظ خير بود و در ماه رمضان وقتي که جبرئيل او را ملاقات مي‌کرد بيشتر سخاوتمند مي‌شد، و جبرئيل هر شب در ماه رمضان تا پايان ماه با او ملاقات مي‌کرد و پيامبرr قرآن را بر او مي‌خواند و وقتي که جبرئيل با اوملاقات مي‌کرد، او براي بخشش خير، از تندباد سريع‌تر مي‌شد».

4- تعجيل در افطار
از سهل بن سعد روايت است که پيامبرr فرمود : (لايزال الناس بخير ما عجلوا الفطر)[8] «تا زمانيکه مردم در افطاري عجله کنند در خير و خوبي‌اند».

5- افطاري خوردن به صورتي که در حديث زير آمده است:
از انس روايت است : (کان رسول الله ص يفطر علي رطبات قبل أن يصلي، فإن لم تکن رطبات فعلي تمرات، فإن لم تکن حسا حسوات من الماء)[9] «پيامبر ص قبل از آنکه نماز مغرب را بخواند با چند خرماي رطب افطار مي‌کرد، اگر خرماي رطب نبود چند خرماي خشک و اگر خرماي خشک نبود، چند جرعه آب مي‌نوشيد».

6- خواندن دعاي زير هنگام افطار:
از ابن عمر روايت است که پيامبر ص وقتي افطار مي‌کرد مي‌فرمود : (ذه