 گفته می شود قدم یا اثر یا قبر پیامبری است... از جمله بدعتهای نو پیدا ست که در اسلام منکر بوده و رسول الله(ص) آنرا تشریع نکرده اند و هیچ کدام از سابقون اولین و تابعین چنین نکرده اند، و احدی از ائمه مسلمین آنرا مستحب ندانسته بلکه این از اسباب شرک است"(3) 
از طرفی همچنان که گذشت؛علما اتفاق نظر داشتند بر اینکه سلام دادن و بوسیدن مقام ابراهیم (ع) که آثار قدم ایشان است، مشروع نیست(4) . اگر چنین امری برای قدمهای ابراهیم(ع) مشروع نیست در حالی که هیچ شکی در صحت قدم وی وجود ندارد و ما امر شده ایم تا در پشت آن نماز بخوانیم، چگونه گفته می شود تبرک به مکان قدم پیامبر(ص)که صحت آن ثابت نیست،جایز است.
---------------------------------------------------
1) جهت شناخت این محققین به کتاب آثار النبویه نوشته احمد تیمور پاشا صفحه 68و69 مراجعه شود.
2) آثار نبویه احمد تیمور پاشا صفحه 53.
3) مجموع فتاوی 27/145.
4) اغاثةاللهفان ابن قیم 1/212.بعضی از مورخین و متأخرین ذکر کرده اند؛در مکه مکان مشهوری است که گفته می شود مکان تولد پیامبر(ص)  است(1) .
و بعد از نماز مغرب شب دوازدهم ربیع الاول هر سال، به طریقه ای خاص زیارت می گردد .و داخل آن مکان می شوند و بعضی از اعیان در آنجا خطبه می خوانند سپس برای نماز عشاء به مسجدالحرام بر می گردند.(2)  و بعضی ذکر کرده اند که این مکان در روز دوشنبه در ماه ربیع الاول بر روی مردم برای تبرک اعم از نماز و دعا و مسح، بازمی گردد.(3)  حتی بعضی از علماء ادعا کرده اند که دعا در آنجا مستجاب می شود(4) .
آیا تبرک به مکان ولادت پیامبر(ص) مشروع است؟
حکم این مسئله با موارد سابق در مورد تبرک به مکان هایی که پیامبر(ص)  در آنجا نشسته یا نماز خوانده اند متفاوت نیست و تبرک به آن جایز نمی باشد زیرا:
اولا: علماء و مؤرخین در تعیین مکان ولادت پیامبر(ص) بصورت یقین و عدم وجود دلایل صحیح اختلاف کرده اند. و بسیاری از علماء به مکانی که قبلاً اشاره شد ، شک نموده اند. 
ابو سالم العیاشی(5)  در کتاب خود بعد از ذکر اختلاف علماء در مورد تعیین مکان تولد پیامبر(ص)و رد صحت آن مکان می نویسد: "ولادت پیامبر(ص) در زمان جاهلیت بوده، در حالی که آن وقت هیچ اعتنایی به حفظ اماکن [تولد] نمی شد و این درحالیست که آنزمان هیچ غرضی نسبت به پیامبر(ص)وجود نداشت"(6) 
و شکی نیست که اختلاف علماء و مورخین در تعیین مکان ولادت پیامبر(ص) دلیلی بر عدم اهتمام صحابه رضی الله عنهم به (حفظ و بزرگداشت) چنین مکانی بوده چون بزرگداشت آن مکان از منظر اصحاب رضی الله عنهم یک عمل شرعی نبوده تا (علماء و مورخین) بر مکانی مشخص اتفاق نظر یابند، چنانکه در مورد اماکن مشاعر حج شناخت کامل وجود دارد.(7) 
دوماً: کسانی برای مشروعیت تبرک به مکان تولد پیامبر(ص) به این موضوع استدلال نموده اند که؛ جبرئیل(ع) در شب اسراء و معراج به پیامبر(ص)امر کرد که در مکان تولد عیسی(ع) دو رکعت نماز بخواند، در جواب باید گفت:
1- علماء حدیث معتقدند این روایت موضوع بوده و از جانب پیامبر(ص) اثبات نشده است که در آن مکان (بیت الحم) نماز خوانده باشد(8)  .ابن تیمیه رحمه الله می گوید: "در صحیح (مسلم) ثابت است که :«پیامبر(ص) هنگامی که در شب اسراء به بیت المقدس رسیدند دو رکعت نماز خواندند»(9)  و پیامبر(ص) در مکانی غیر از آن نه نمازی خوانده و نه زیارتی کرده اند، اما حدیث مربوط به معراج هم در صحیح (مسلم)  و بعضی از روایت آن در سنن وجود دارد که برخی از آنها ضعیف و بعضی دیگر موضوع هستند مانند این روایت که بعضی گفته اند«جبرئیل(ع)به پیامبر(ص) گفت: این قبر پدر تو ابراهیم است پایین بیا و در آن نماز بخوان و این بیت الحم مکان تولد برادرت عیسی است پایین بیا و نماز بخوان»... این روایت و مانند آنها به اتفاق اهل معرفت کذب هستند".(10) 
2- با فرض اینکه اقامه نماز پیامبر(ص) در شب اسراء در بیت الحم ثابت شود، دلیلی بر جواز نماز در مکان ولادت پیامبر(ص)بقصد تبرک نمی باشد چرا که در عبادات قیاس جایز نیست. بلکه عبادت امری توقیفی است. و هیچ کدام از صحابه "بیت الحم" را بزرگ نداشته و در آنجا نماز نخوانده اند.
--------------------------------------------------
1) این مکان در شعب بنی هاشم (شعب علی) نزدیک سوق الیل قرار گرفته است- شفاء الغرام باخبار البلد الحرام للفاسی 1/269.
2) جامع الطیف فی فضل مکه و اهلها و بناء البیت الشریف لإبن ظهیره- متوفی سال 986 هجری- صفحه 326.
3) رحلة ابن جبیر صفحه 92 با تصریف.
4) أعلام العلماء الاعلام للقطبی.
5) عبدالله بن محمد بن ابی بکر العیاشی الفاسی.از کتابهای او:اظهار المنةعلی المبشرین بالجنة ،اقتفاءالاثر بعد ذهاب اهل الاثر.متوفی 1090 قمری.(الاعلام 4/129).
6) الرطة العیاشیة المسماة (ماء الموائد) للعیاشی 1/225.
7) التبرک انواعه و احکامه ص 357.
8) القول الفصل فی حکم الاحتفال بمولد خیر الرسل-شیخ اسماعیل بن محمد انصاری صفحه 43 و 138.
9) مسلم 1/145.
10) اقتضاء صراط مستقیم 2/814.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:80.txt">عنوان</a><a class="text" href="w:text:81.txt">الف) تبرک به ذات و آثار صالحان:</a><a class="text" href="w:text:82.txt">ب) تبرک به مکان اقامت و عبادت اولیاء:</a><a class="text" href="w:text:83.txt">ج) تبرک به قبور اولیاء و صالحان:</a></body></html>الله تعالی می فرمایند:
« قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَن تَشَاء وَتَنزِعُ الْمُلْكَ مِمَّن تَشَاء وَتُعِزُّ مَن تَشَاء وَتُذِلُّ مَن تَشَاء بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلَىَ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »(آل عمران- 26).
یعنی: بگو بار خدايا تويى كه فرمانفرمايى هر آن كس را كه خواهى فرمانروايى بخشى و از هر كه خواهى فرمانروايى را باز ستانى و هر كه را خواهى عزت بخشى و هر كه را خواهى خوار گردانى همه خوبيها به دست توست و تو بر هر چيز توانا هستی.
امام طبری رحمه الله در تفسیر خود می نویسد:« منظور از (بِيَدِكَ الْخَيْرُ)یعنی تمام انواع خیر در دست تو و از طرف توست،احدی بر آن توانایی ندارد،زیرا فقط تو بر خلاف مخلوقاتت ،بر هر چیزی توانا هستی»(1) پس اگر تمامی خیرات و نعمتها در دنیا و آخرت از فضل الله تعالی بر بندگانش است، ثبوت و دوام آن نیز همگی از جانب اوست و این همان معنی حقیقی برکت است. و خیر و برکت همگی از جانب الله تعالی است و بس.
اما آنچه که در قرآن دلالت بر این دارد که برکت از جانب الله تعالی است در آیه زیر :
« قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلاَمٍ مِّنَّا وَبَركَاتٍ عَلَيْكَ »(هود-48) یعنی: (گفته شد اى نوح با درودى از ما و بركتهايى بر تو). و یا 
« قَالُواْ أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللّهِ رَحْمَتُ اللّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَّجِيدٌ»(هود-73) یعنی: گفتند آيا از كار خدا تعجب مى‏كنى رحمت‏خدا و بركات او بر شما خاندان [رسالت] باد بى‏گمان او ستوده‏اى بزرگوار است.
و از جمله دلایل صریح از سنت صحیح پیامبر (ص)،حدیثی است از عبدالله ابن مسعود(رض)،آن هنگام که با پیامبر(ص)همسفر شده و با کمبود آب مواجه می شوند،پیامبر(ص)دستان خود را در ظرف آب می گذارند و سپس می فرمای