<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:2.xml">شرح حال و زندگی اصحاب كتب سته</a></body></html>کاتبان رسول خدا: (کاتبان وحی)(1) «ابوبکر، عمر، عثمان، علی، عبدالرحمان بن عوف، ابی بن کعب(2)، (اولین کاتب رسول خدا) عبدالله ابن مسعود، معاذ ابن جبل، عمار بن یاسر، حذیفه بن یمان، زید بن ثابت انصاری، معاویه بن ابی سفیان، حنظله بن ربیع الاسیدی، و خالد بن سعید بن العاص» بوده اند. مداوم بر کتابت برای رسول خدا زید و معاویه (رض) را نام برده اند.
و آنانی که همة قرآن را در عهد پیغمبر حفظ داشته اند، عبارتند از: ابی بن کعب، معاذ بن جبل، ابوزید انصاری، ابا درداء، زید بن ثابت، عثمان بن عفان، تمیم داری، عباده بن صامت و ابوایوب انصاری.
از آنانی که از صحابة کرام (رض) اخذ فقه شده: ابوسعید خدری، ابوهریرة دوسی، جابر بن عبدالله انصاری، رافع بن خدیج، سلمه بن الاکوع، ابوواقد لیثی را می‌توان نام برد.
از آن عدة صحابه که فقه از آنها نقل شده در طبقات الفقهاء شیرازی بدین قرار است: عبدالله بن مغفل مزنی، ابوبخید عمران ابن حصین اسلمی خزاعی، ابوحمزه انس بن مالک و عدة کثیری دیگر از صحابه مانند: طلحه(3) ابن عبیدالله، زبیر ابن عوام، سعد ابن ابی وقاص، سعید بن زید بن عمرو ابن نفیل، عبدالرحمان بن عوف، ابوعبیده ابن جراح، حذیفه بن یمان، امام حسن، امام حسین، معاویه بن ابی سفیان، عمرو بن عاص، خالد بن ولید، مسور بن مخرمه، ضحاک بن قیس، عمار بن یاسر، ابی ذر غفاری، ابی نصر غفاری، سلمان فارسی، عباده بن صامت، شداد بن اوس، فضاله بن عبیدالله انصاری، ابی مسعود بدری، ابوایوب انصاری، ابوقتادة انصاری، ابوطلحة انصاری، ابی اسید بن مالک ربیعة انصاری، نعمان بن بشیر، براء بن عازب بن ابی اوفی الاسلمی، وائله بن اسقع اللیثی، ابوامامه باهلی، عقبه بن عامر الجهنی، سمره بن جندب الفزاری، عبدالرحمان بن ابزی و غیرهم(رض).
از زنان، فاطمه دختر رسول خدا(ص)، حفصه بنت عمر، ام سلمه، ام حبیب، اسماء بنت ابی بکر، ام فضل بنت حارث و ام هانی بنت ابی طالب (رضی الله عنهن) بوده  اند. بغیر از اینها عدة دیگر از زنان و مردان نیز فقیه و از آنها اخذ فقه شده است، و عصر صحابة کرام ما بین نود تا صد هجری انقراض یافت.
واقدی گوید: آخرین صحابه در کوفه عبدالله بن ابی وفا که در سال هشتاد و شش هجری زندگی را بدرود گفت، و در مدینه سهل بن سعد ساعدی بود که در سال نود و یک هجری در صدسالگی چشم از زندگی فرو بست، و در بصره انس بن مالک بود که در سال نود و یک یا نود و سه به جمع صحابه سلف پیوست، و در شام عبدالله بن یسر بود که در سال هشتاد و چهار به دار آخرت رحلت نمود، و ابوطفیل آخرین صحابه بود که پیغبر را دیده و بعد از تمام صحابه و عصر آنها بعد از سال صد هجری به عنوان خاتمه اصحاب نبی زندگی را بدرود گفت، و دیگر همه صحابه کرام به پیغمبرشان پیوستند و جهان را از مجود مسعود خود خالی نمودند، اما آثار و بزرگواری و جوانمردی آنها تا قیامت تحت رهبری قرآن(4) و احادیث نبوی پایدار و نمایان است. به قول عارف بزرگ مولانای رومی:
تا قیامت می‌زند قرآن ندا
کای گروهی جهل را گشته فدا
مر مرا افسانه می‌پنداشتید
تخم جهل و کافری می‌کاشتید
پس بدیدید ای خسیسان زمن
که شما بودید افسانه نه من
مصطفی را وعده کرد الطاف حق
گر بمیری تو نمیرد این سبق
رونقت را روز به روز افزون کنم
نام تو بر زر و نقره زنم
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) «ذکر أسماء من کان یکتب لرسول الله (ص): أبوبکر وعمر وعثمان و علی وأبی بن کعب و(هو أول من کتب له) وزید بن ثابت الأنصاری ومعاوية بن أبی‌سفیان وحنظلة بن ربیع الأسیدی وخالد بن سعید بن العاص». (حیاة الحیوان دمیری صفحة 55).
2) «وهو أول من کتب لرسول الله (ص) مقدمة فی المدینة» (التفسیر والمفسرون ذهبی جلد 1 صفحة 91).
3) طلحه و زبیر و سعد و سعید و عبدالرحمان و ابوعبیده و خلفاء راشدین (رض) از عشرة مبشره اند.
ده تن از یاران پیغمبر را عشرة مبشره می‌گویند، چنان که در این دو بیت (موافق با صحیح ترمذی جلد 5 صفحة 647)
ده یار بهشتی اند میدان
ابوبکر و عمر و علی و عثمان
طلحه است و زبیر و ابوعبیده
سعد است و سعید و عبدالرحمان
4) اکنون بیش از یک میلیارد از جمعیت جهان تابع دین مبین اسلام و از قرآن پیروی می‌کنند.
این کتاب مقدس آسمانی که تا قیامت رهبر ثابت لا یتغیر و حافظ مسلمین است، بر مصداق آیة شریفة ﴿وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ﴾، هرآن مسلمین جهان را تحت پرچم «لَا إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ» به اتحاد و اتفاق و برادری و برابری دعوت می‌کند، و اگر اختلافی در میان امت پیغمبر و در بین مذاهب اسلامی به جهاتی بروز کند باز اتحاد اولیه که وجه مشترک و اصلی مسلمین جهان است به آنان می‌بخشد و آنان را متحد می‌سازد.6- تاریخ وفات: سال 275 در روز جمعه نصف شوال و یا سال 272 یا 273. در تاریخ حبیب السیر آمده: در سنة خمس و سبعین و مائتین (275) ابوداوود که یکی از صحاح سته مصنف او است وفات یافت. و هو سلیمان بن اشعث بن اسحاق بن بشیر الأزدی السجستانی، ولادت ابوداوود در سنة اثنین ومائتین اتفاق افتاد و او در ایام تحصیل جهت ضعف و صحت احادیث نبویه به اطراف بلاد رفته از علماء عراقین، جزیره، شام، مصر و حجاز استماع حدیث کرد، و در تصحیح المصابیح از ابوبکر بن محمد واسر مروی است که گفت: شنیدم از ابی داوود که می‌گفت: کتابت نمودم من از رسول الله (ص) پانصد هزار حدیث و از آنها چهار هزار و هشتصد حدیث انتخاب کرده در کتاب سنن مندرج گردانیدم. والله اعلم.7- محل وفات: بصره و در جانب قبر سفیان ثوری دفن گردید(1).
-----------------------------------------------------------------------------------------
1) البدایه و النهایه جزء 11 صفحة 55.8- محل سکونت: بصره.
منذری گوید: احمد بن محمد بن یاسر هروی گفته: سلیمان بن اشعث سجزی یکی از حفاظ اسلام برای رسول خداست، علم و علت و سند او در اعلی درجة نسک و عفاف و صلاح و روع بود او از رجال برجستة و فرسان حدیث است.
کتاب مشهور او «السنن» یکی از کتاب‌های مشهور در اقطار و ثالث صحاح سته است، حفظ و اتقان و تقدم مصنف آن در نزد حفاظ امصار و بلاد محفوظ و زبانزد خاص و عام است، و ثناء ائمه بر این کتاب و بر مصنف آن از روایات و آثار مأثور و مروی می‌باشد.
در دائرة المعارف الاسلامیة احمد سنتاوی و مؤلفین آمده:
«قام في حداثته برحلات طويلة لجمع أحاديث النبي، ودرس في بغداد على الإمام أحمد بن حنبل واستقر بعد ذلك نهائيا في البصرة وبها توفي وقد أوصى أبوداوود علماء المدينتين المقدستين بكتابه «السنن» في رسالة له عرض فيها آرائه وبين نفع مصنفه وقد نال مصنفه بعد ذلك نجاحاً كبيراً».
و باز گوید: آن کتاب بر کتاب‌هائی که به عنوان جامع مشهور اند امتیازاتی دارد از جملة او: در این کتاب تعرض به مسائل تاریخیه و خلقیه و اعتقادیه نکرده است، چون که آن تنها متضمن به نوع خاصی است، پس موضوع آن را می‌توان گفت: مقصور است بر 