قین و مصر و شام مسافرت و ارتحال کرده است و می‌نویسد: ابویعلی خلیل بن عبدالله خلیلی قزوینی گفته(2): ابوعبدالله بن محمد بن یزید بن ماجه شناخته می‌شود که مولی ربیعه بوده و بعضی از مشایخ او را ذکر کرده که ما ترجمة آنها را در کتاب «التکمیل»(3) آورده ایم.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) جزء 11 صفحة 52.
2) در کتاب علوم الحدیث.
3) تألیف حافظ ابن کثیر صاحب البدایه و النهایه.21- از که اجازه گرفته: به وجوهی که در بحث بخاری گذشت نزد استادانی که از آنها استماع حدیث کرده است.22- کجا درس می‌داده است: بیشتر مسجد و یا خانه و مدرسه‌ها و مکتب‌های معموله.23- شاگردان نخبة او و آنان که از او روایت کرده اند: ابوحسن علی بن ابراهیم بن سلمه قطان، ابوعمرو احمد بن محمد بن ابراهیم ابن حکیم، ابوطیب ابن روح بغدادی، محمد بن عیسی الابهری و سلیمان بن یزید قزوینی. در کتاب البدایه و النهایه آمده: کبار قدما از او روایت کرده اند، از جمله ابن سیبویه، محمد بن عیسی صفار، اسحاق بن محمد، علی بن ابراهیم بن سلمه القطان، جدی احمد بن ابراهیم، سلیمان بن یزید و غیره. (به نقل از ابویعلی خلیل بن عبدالله خلیلی قزوینی)(1).
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) البدایه و النهایه جزء 1 صفحة 52.1- کتاب «السنن» که ششم صحاح سته است، و اولین کسی که این کتاب را سادس صحاح سته قرار داد ابوالفضل ابن طاهر مقدسی بود، و سپس حافظ عبدالغنی مقدسی است، و بر این کتاب شیخ جلال الدین سیوطی شرح لطیفی را نوشته که مصباح الزجاجه نام دارد و ابوالحسن محمد بن عبدالهادی سندی متوفی سال 1138 هجری حاشیه و تعلیقاتی بر این شرح نگاشته است و در دهلی و قاهره چاپ شده است.
ابن ماجه رحمه الله گوید: این نسخه یعنی «السنن» را به ابی زرعه رازی نشان دادم، نگاه در آن کرد و گفت: گمان می‌کنم اگر این نسخه در دسترس مردم قرار گیرد، سایر جوامع تعطیل می‌شوند، یعنی با وجود این کتاب مردم از جوامع دیگر مستغنی می‌گردند.
2- تفسیر قرآن که تفسیر ابن ماجه معروف است.
3- تاریخ ابن ماجه(1) از عصر صحابه تا عصر خودش.
4- تاریخ قزوین.
علامه دهخدا در لغت نامه گوید: وی را در تفسیر و تاریخ ید طولانی بود، علاوه بر سنن او را تفسیری است و نیز کتابی در تاریخ و نیز در تاریخ قزوین دارد.
استاد محمد فؤاد عبدالباقی در خاتمة طبع سنن ابن ماجه گوید: ابویعلی خلیلی گوید: «وعدد كتبه اثنان وثلاثون كتاباً». ابوالحسن صاحب ابن ماجه گفته: در سنن هزار و پانصد باب است و چهار هزار حدیث در آن جمع می‌باشد، حافظ عماد الدین ابی الفداء ابن کثیر در تاریخ البدایه و النهایه گوید: کتاب سنن مشتمل است بر سی و دو کتاب و هزار و پانصد باب و چهار هزار حدیث «كُلُّها جيدٌ إلا الْيَسير».
کتاب او بر علم و عمل و تبحر و اطلاع و اتباع او بر کتاب خدا و سنت رسول در اصول و فروع دلالت دارد، وی رحمه الله اهل حفظ و ورع و شرع و اتقان و زهد و عرفان بود، بعضی در بارة او گفته اند:
اِبنُ يزيد ماجَه الْقَزويني
راو جَلا عَوارِفَ الْفُنون

در تهذیب التهذیب ابن حجر آمده که این اشخاص از او روایت کرده اند: علی بن سعید بن عبدالله الغدانی، ابراهیم بن دینار الجرشی الهمدانی، احمد بن ابراهیم القزوینی جد ابی یعلی خلیلی، ابوطیب احمد بن روح المشعرانی، اسحاق بن محمد القزوینی، جعفر بن ادریس، حسین بن علی بن برانیا، سلیمان بن یزید قزوینی، محمد بن عیسی الصفار، ابوالحسن علی بن ابراهیم بن سلمه قزوینی حافظ، ابوعمر، احمد بن محمد بن حکیم المدنی الاصبهانی و غیره.
امام رافعی در تاریخ قزوین در ترجمه آن آورده است: وی محمد بن یزید است، و ماجه لقب یزید می‌باشد و در مرثیه او محمد بن اسد القزوینی ابیاتی را گفته است که مطلع آن چنین شروع می‌شود:
لَقَدْ أوهى دعائم عرش علمٍ
وضَعْضَعَ ركنَهُ فَقَدُ ابن ماجه

و یحیی بن زکریا الطرایفی او را مرثیه گفته است، چنانکه گوید:
أَيا قبرَ ابن ماجه غثت قطرا
مساءً بالغداة وبِالْعَشِيِّ

رافعی می‌افزاید: آنان که مشهور هستند به روایت «السنن»: ابوالحسن قطان، سلیمان بن یزید، ابوجعفر محمد بن عیسی، ابوبکر و حامد الابهری است و از آنهائی که روایت از او کرده اند سعدون و ابراهیم بن دینار می‌باشند.
استاد محمد فؤاد عبدالباقی در خاتمة طبع سنن ابن ماجه گوید: جملة احادیث سنن ابن ماجه 4341 می‌باشد، از این احادیث 3002 حدیث را کتب خمسة دیگر همة آنان یا بعضی از آنان اخراج و نقل کرده اند، و بقیة احادیث که عدد آنها 1339 حدیث است در کتب خمسه نیست و زائد برآنهاست در بیان زواید گفته می‌شود: از این احادیث زائد 428 حدیث، رجال آن ثقه و صحیحه الاسناد است.
199 حدیث حسنة الاسناد است.
613 حدیث ضعیفة الاسناد است.
99 حدیث واهیة الاسناد یا منکره یا مکذوبه است.
و این کتابی که در بین و دفتین آن 3002 حدیث متفق علیه آمده، این احادیث را اصحاب کتب خمسه در کتاب‌های خود آورده اند، مع الوصف ابن ماجه این احادیث رااز طرقی غیر از طرق آنها روایت می‌کند. همین تأییدیه، قوة فوق قوة آن را برای احادیث می‌بخشد.
سپس امام ابن ماجه با اعداد فوق 428 حدیث صحیحه الاسناد که رجال آن ثقه می‌باشند، اضافه می‌کند و 199 حدیث حسنة الاسناد می‌آورد، و این کتاب دارای همین مزیت و مزایای دیگری است.
در دائرة المعارف بطرس بستانی نوشته: «وله تفسير القرآن وتاريخ مليح وكتابه في الحديث أحد الصحاح الستة وتاريخ قزوين وكتابه السنن المنسوب إليه» یعنی او را است تفسیر قرآن و تاریخی ملیح و تاریخ قزوین و کتاب السنن که به سنن ابن ماجه معروف است و کتاب او در حدیث یکی از صحاح سته است.
امام ابن ماجه از بزرگان و مشاهیر علوم حدیث و تفسیر و تاریخ می باشد، اهل زهد و ورع و حفظ و اتقان، خوش‌بیان و شیرین‌زبان، روشن‌دل و پاک‌روان بود.

رَحِمِهُ اللهُ تَعَالَى مَعَ اَلْأَئمَةِ الْـخَمْسَةِ الْباقيَةِ وَجَمِيْعِ الْـمُحدِّثينَ وَالـمُؤْمنينَ وَإِيَّانَا بِالْـخَيْرِ وَالسَّعادَةِ. وَصَلىَ اللهُ عَلَى سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَوْلاَدِهِ وَأَزْواجِهِ وَأَصْحَابِهِ وَأَتباعِهِ وَأَتْبَاعِ أَتْبَاعِهِ إِلى يَومِ الدِّينِ.
تهران، ملا محی الدین صالحی     26 / 9 / 1348
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) در البدایه و النهایه جلد 11 صفحة 52 آمده «ولا بن ماجه تفسير حافل وتاريخ كامل من لدن الصحابة إلى عصره».<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:200.txt">حافظ ابوبکر بن خزیمه</a><a class="text" href="w:text:201.txt">امام دارمی</a><a class="text" href="w:text:202.txt">دارمی احمد</a><a class="text" href="w:text:203.txt">حافظ ابوحاتم ابن حبان</a><a class="text" href="w:text:204.txt">حافظ بزاز</a><a class="text" href="w:text:205.txt">حافظ ابوعبدالله حاکم</a><a class="text" href="w:text:206.txt">طبرانی، ابوالقاسم</a><a class="text" href="w:text:207.txt">حافظ ابونعیم اصفهانی</a><a class="text" href="w:text:208.txt">امام ابوزرعة رازی</a><a class="text" href="w:text:209.txt">ابوحاتم رازی</a><a class="text" href="w:text:21