تند.2- کنیة او: ابوعبدالله.مکتب مدینه: در مدینه مدرسه‌ای به ریاست ابی بن کعب وجود داشت و شاگردانی چون ابوالعالی، محمد بن کعب القرظی و زید بن اسلم تربیت شدند.
موضوع بحث در این مکتب‌ها تفسیر قرآن و آشنائی به امور اسلامی و سنت نبوی و کیفیت استنباط و اخذ احکام از قرآن و سنت و اجماع صحابه بود.
سبزواری در کتاب الأدب و الحکمة گوید: اسلام در اول امر همچنان که توحید را آورد مردم را نیز به وجوب تعلیم دعوت می‌کرد. بنابراین، برحسب اقتضاء علمی در کنار هر معبد و مسجدی که شعایر اسلامی در آن اقامه می‌شد مدارس و مکاتبی برای تعلیم عام مجانی ساختند، از این تاریخ تعلیم عام مجانی از جمله خیراتی بود که از نتایج تمدن اسلامی در عالم انسانی به وجود آمد.
احادیثی بدین عنوان مورد قبول مسلمانان است:
1- «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ».
2- «اطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهدِ إِلى اللحد».
3- «اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَلَوْ بِالصين»(1).
بنابراین، طلب علم از صدر اسلام به بعد فریضه بوده و مردم از گهواره تا گور جویای دانش بوده اند و زنان مسلمان در محیط خانه حتی الامکان طلب علم کرده اند و همة مسلمانان مکلف و موظف بوده و هستند که حداقل سورة حمد و اخلاص را بخوانند و بدانند. تدوین و کتابت در اوایل قرن اول در عهد پیغمبر (ص) معمول بوده و مسلمین به کتب و علوم و تعلیم و تربیت عنایت داشته اند.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) این حدیث نیست بلکه ساختگی و موضوع است. (مُصحح)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:242.txt">مدارس کردستان نمونه‌ای از مدارس تعلیم و تربیت در قرون اولیة اسلام</a><a class="text" href="w:text:243.txt">طبقات علمی این مدارس</a><a class="text" href="w:text:244.txt">وظیفه استاد</a><a class="text" href="w:text:245.txt">وظیفه مستعد</a><a class="text" href="w:text:246.txt">وظیفه سخته‌ها</a><a class="text" href="w:text:247.txt">وظیفه قتابی‌ها</a><a class="text" href="w:text:248.txt">این طبقات و کتاب‌های اصلی و درسی آنها</a><a class="text" href="w:text:249.txt">این طبقات چگونه درس می‌خوانند</a><a class="text" href="w:text:250.txt">هدف محصلین</a><a class="text" href="w:text:251.txt">روش و طریقة تدریس استاد</a><a class="text" href="w:text:252.txt">تعطیلات محصلین</a><a class="text" href="w:text:253.txt">طرز اعاشه محصلین</a><a class="text" href="w:text:254.txt">پایان تحصیلات علوم قدیمه</a><a class="text" href="w:text:255.txt">جشن فارغ التحصیلی</a></body></html>در اینجا بحثی از مدارس معموله امروزة مناطق کردستان که بیشتر شباهت به مدارس و طرز تحصیل در قرن‌های اولیه اسلامی دارند به میان می‌آوریم، مناطق زیبا و روح‌افزای مناطق کردستان مانند اعصار اولیه اسلامی دارای مساجد و مدارسی است، گرچه این مدارس و مساجد ساده و بی‌آلایش است، اما روحانیت و شکوه معنوی و ایمان و علاقه و اعتقاد به خدا و پیغمبر و قرآن و شرع مقدس اسلام به همه جا پرتو افکن شده است.
در بعضی از دهات و قصبات و شهرها مساجدی ساخته شده است و بیشتر در کنار این مساجد حجره‌هایی به نام حجرة فقیه (طلبه) و مدرس بنا شده که مورد تدریس و تدرّس استاد و تلمیذ می‌باشند.
حجرة تدریس استاد از حجرة محل سکونت فقهاء جدا است و گاهی مدرس در حجرة فقها نیز تدریس می‌کند، در این مدارس غالباً یک استاد و مدرس به نام «ماموستای گَه‌ورَه» استاد بزرگ مقام ریاست را دارد و دورة علوم عالی را به محصلین که دورة متوسطة علوم قدیمه را می‌خوانند و «مستعد» نامیده می‌شوند تدریس می‌نماید.
مستعدین نیز طبقة ابتدائی را درس می‌دهند که این طبقه را «سُختَه» می‌گویند، سخته‌ها نیز به طبقة اولی که پائین‌تر از خود هستند و «قُتابی» نام دارند درس می‌دهند، و در تمام ادوار مسجد گام به گام مدرسه و بلکه بیشتر از مدرسه محل تدریس و تدرّس و تعلیم و تربیت و دور و تکرار و عبادات طلاب و دانش آموزان است و مخصوصاً برای «سخته‌ها» همیشه محل تعلیم و تعلم است و گاهی که مدرسه نیست به جای مدرسه هم محل تعلیم و تدریس می‌باشد.1- استاد: «ماموستای گَه‌ورهَ» که همیشه عنوان «ملا» که بزرگترین سمت استاد است بعد از «ماموستا» قرار دارد. مثلاً می‌گویند: ماموستا ملا عبدالمجید.
2- مستعد: پیش از اسم اینها همیشه ملا می‌آید مثلاً می‌گویند: ملا محی الدین.
3- سخته: این سخته‌ها اگر نزدیک باشد به کتاب تصریف «ملا علی» یا «جامی» برسند باز از اسم آنها به عنوان احترام ملا می‌آید. مثلاً می‌گویند: ملا احمد.
4- قتابی: این گروه از الفبا شروع می‌کنند و عنوانی ندارند فقط به اسم کوچک خود خوانده می‌شوند، از طرفی دیگر به غیر از استاد بزرگ هرسه طبقه را فقیه می‌نامند.وظیفة استاد آن است که همیشه آماده باشد مستعدین را در روزهای تحصیل درس بدهد و غیبت نکند، و از وضع تعلیم و تربیت هرسه طبقه آگاه باشد و همه را تشویق کند و به سؤالات و خواسته‌های آنان پاسخ دهد و به طور کلی در رفاه خاطر آنها و تأمین تحصیل و رفاه زندگی و حفظ احترام و شئون آنها با محبت و عاطفه پدرانه بکوشد، در حقیقت استاد یک استاد واقعی و یک مربی حقیقی و یک پدر روحانی و غمخوار و دلسوز برای محصلین به شمار می‌رود، و مقام استاد به اندازه‌ای پدر پیش طلاب مقدس و بزرگ و محترم است که طلاب سعی می‌کنند به تمام معنی از او پیروی نمایند و مشتاقانه از او سرمشق بگیرند وجود محبوب و مقدس و عزیز استاد مظهر ترقی و تعالی و سعی و کوشش شبانه روزی دانشجویان است، و اجرای امر او را از جمیع وجوه مایة سعادت دو جهانی خود می‌دانند، شکی نیست که ادب و احترام برای استاد و در نظرگرفتن مقام مقدس استادی او در پیشرفت و پیروی دانشجو بسیار مفید و مؤثر و عالمانه و عاقلانه است و در واقع دو اصل کلی «محبت» از طرف استاد و «ادب» از جانب محصل اساس و پایة آموزش و پرورش مدارس دینی کردستان را تشکیل می‌دهد که این دو اصل در جوامع علمی و اعتقادی اهمیت به سزائی در استقبال از علم دارند و مهمترین روش برای پیشرفت تعلیم و تربیت در جوامع انسانی و روحانی است، محل سکونت استاد در مواقع درس و فحص و بحث و گاه ضرورت حجرة خود و در سایر اوقات منزل خود می‌باشد.مستعد تدریس سخته‌ها را به عهده می‌گیرد امور حجره و دستور نظافت و درست‌کردن طعام و چای و تمام لوازم و تأمین زندگی محصلین از لحاظ خوراک و مطالعه و خواب و برنامه‌های درس به عهدة مستعدین است، بایستی کارهای مدرسه را آنها ترتیب بدهند و اداره بکنند در عین حال که درس می‌خوانند مدیر مدرسه و مدرس دروس سخته‌ها هم هستند.
مستعدین شخصاً کاری انجام نمی‌دهند و آقا هستند اما دستور کارهای مدرسه که به وسیلة سخته‌ها انجام می‌گیرد باید اینها صادر کنند و ترتیب کارها را بدهند، مستعدها مجاز هستند در بارة امور حجره هرگونه تصمیمی بگیرند و می‌توانند سخته‌ها را در حجره عزل و نصب کنند، البته کار حجره فقط به دست ساکنین حجره صورت می‌گیرد که شبانه روز در آنجا زندگی می‌کنند اینها باید دو کار بکنند، درس بخوانند و دستور کارهای مدرسه را نیز صادر کنند ضمناً م