لثانی کرامة، و فی اليوم الثالث رياءُ و سُمْعَة»[1] 

[ولیمه در روز اول سنت است و در روز دوم کرامت و بخشش است و روز سوم ریا و تظاهر است.]

بنابراین اشکالی در اجابت دعوت ولیمه در روز دوم نیست، هر چند که نام آن –تحوال- باشد؛ اما زدن دف، جایز نیست؛ زدن دف مخصوص لیلة الزفاف مي‌باشد، اگر فردی تشخیص ‌داد که در چنین مراسمی خلاف شرع صورت مي گيرد، در آن شرکت نکند؛ مگر آن که از منکر جلوگیری شود.

 از گفتار و املای شیخ ابن جبرین
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . احمد(5/28،371) دارمی (2065) ابوداود(3745)، نسائي در «سنن كبري» (6596 ) ابن ماجه (1915) بيهقي در «الكبري» (14289،14286) طبراني در «الأوسط» (7393،2116) و «الكبير» (8967) لفظ حدیث در سنن احمد(5/28) چنین است، «الولیمة أول یوم حق، و الثانی معروف، والثالث سمعة و ریاء»<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1332.txt">حکم میهمانی از طرف شوهر </a><a class="text" href="w:text:1333.txt">حکم دو نفري که در اولين شب عروسي اشتباهاً با زوجه ي دیگری زفاف شود</a><a class="text" href="w:text:1334.txt">متن عربي فتواي شماره 73</a></body></html> [71] حکم میهمانی از طرف شوهر 

س: در دومین روز عروسی در منزل شوهر، ضیافت و میهمانی برگزار مي‌شود. اقارب و خویشاوندان و دوستان برای ناهار دعوت مي‌شوند، زنان به مناسبت این ميهمانی، در مجلس زنانه دف مي‌زنند، حکم شرع در این مورد چیست؟

ج: برگزاری چنین ضیافتی و دعوت برای ناهار در دومین روز عروسی در منزل شوهر نه تنها اشکالی در آن نیست؛ بلکه در حکم ولیمه ي شرعی است و اکرام خویشاوندان همسر و دوستان و اقارب به حساب مي‌آید؛ زیرا میهمانی اي که در شب اول عروسي برگزار شده است، از طرف عروس و خانواده‌ي او است. هر چند که مخارج آن را داماد پرداخت مي كند؛ اما اين ميهماني منسوب به خانواده ي عروس است. بنابراین اگر ظهر، مردم در منزل شوهر برای ناهار دعوت شدند، جایز نیست که دوباره شب، مراسم شام تدارک دیده شود که در اصطلاح به آن- التحوال- گفته مي‌شود. بلكه به يك وعده اكتفا شود: شام يا ناهار.

برگزاری مراسم ميهماني در دومین روز عروسی همراه با زدن دف در مجلس زنان جایز نیست؛ زیرا زدن دف مختص به شب زفاف است؛ والله اعلم.

وصلی الله علی نبینا محمد و آله و صحبه و سلم. 

از گفتار و امضای شیخ ابن جبرین. [72] حکم دو نفري که در اولين شب عروسي اشتباهاً با زوجه ي دیگری زفاف شود

س: دو برادر همزمان در یک شب با دو خواهر ازدواج مي‌کنند؛ ولی در اولین شب عروسي هر کدام بجای این که با دختري که عقد نکاحش با او منقعد شده است برود، اشتباهاً نزد منکوحه‌ي دیگری مي‌رود و با این گمان که همسر خودش است با او مقاربت مي‌نماید.

لطفاً بفرماييد حکم شرعی در این مورد چیست؟ عده‌ي هر کدام چقدر است؟

ج 1: بالفور باید از همدیگر جدا شوند، عده‌ي هر کدام از این دو خواهر، یک حیض است.

1-بعد از استبراء و پایان عده‌، هر کدام نزد همسر خود که نکاحش با او منعقد شده است برود؛ چنانچه در همان اولین شب، اگر مشخص شد که یکی از آن دو و یا هر دو حامله شده‌اند، فرزند متعلق به صاحب نطفه است؛ زیرا این نزدیکی و مقاربت اشتباهاً صورت گرفته است و در اصطلاح به آن «وطء شبهه»گویند، نه «وطء زنا » و هر کدام از دو برادر به گمان این که با همسر شرعی خودش عمل زفاف را انجام مي‌دهد، نزد دیگری رفته است.

2- اگر هر کدام از دو برادر راضي مي‌شدند که با همان خواهری که اشتباهاً با او زفاف نموده است زندگی زناشویی را ادامه دهد، راه حل آن این است که هر کدام همسرشرعی خود را طلاق دهد و بدون گذراندن عده و استبراء رحم نکاح شوند، عرض کردیم که نیازی به گذراندن عده نیست؛ زیرا در اصطلاح شرعی «الماء ماءه». عقد نکاح بین دو نفر منعقد مي‌شود که اشتباهاً با هم مقاربت نموده‌اند، و نطفه‌اي که در رحم این زن قرار گرفته از همین مرد است و اگر حامله شده باشد فرزند متعلق به همین مرد است.

وبالله التوفیق: و صلی الله علی نبینا محمد و آله و صحبه وسلم.

فتاوای انجمن دایمی مباحث علمی و افتا(19/291،290)متن عربي فتواي شماره 73:

[73] ما الحكم في زوجين دخل كل منهما بزوجة الآخر خطاً؟

س: تزوج اخوان اثنان بأختين في ليلة واحدة، و عند الصباح تبين لهما أن كلاً واحد منهما دخل بغير من عقد عليها العقد الشرعي (عقد النكاح) بطريق الخطأ، أي: أن كل واحد منهما دخل بزوجة الآخر خطأ؛ فما الحكم الشرعي في ذلك؟ و كم تكون مدة العدة لكل منهما؟

ج: إذا كان الواقع كما ذكر:

أولاً: يجب أن يفرق بين كل منهما و بين موطوءته فوراً حينما يتبين أنها غير زوجته، و أن تستبرئ بحيضة.

ثانياً: الأصل أن تعود كل منهما إلي من عقد له عليهما بعد الاستبراء، و من تبين حملها لحق الولد بالواطئ؛ لأنه وطء شبهة يعتقد حِلَّه، لا وطء زناً.

ثالثاً: إذا رضي كل من الأخوين بموطوءته و رضيت به طلق كل منهما زوجته و تزوجها الآخر دون عدة و لا استبراء؛ لأن الماء ماؤه، و لو حملت فالوالد لاحق به علي كل حال.

وبالله التوفيق: و صلی الله علی نبينا محمد و آله و صحبه وسلم.

فتاوی اللجنة الدائمة للبحوث العلمية والإفتاء(19/291،290)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:1336.xml">10 مسئله اول</a><a class="folder" href="w:html:1347.xml">10 مسئله دوم</a><a class="folder" href="w:html:1358.xml">10 مسئله سوم</a><a class="folder" href="w:html:1369.xml">10 مسئله چهارم</a><a class="folder" href="w:html:1380.xml">مسايل آخر</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1337.txt">حقوق متقابل زن و شوهر</a><a class="text" href="w:text:1338.txt"> آیا مادر شوهر، موظف است به عروس خود خدمت کند؟</a><a class="text" href="w:text:1339.txt">فرزند متأهل مي‌تواند از زندگی با خانواده‌ي خویش، صرفنظر کند تا آسایش خود و همسرش را فراهم کند</a><a class="text" href="w:text:1340.txt">حکم سکونت زوجه در منزل برادران شوهر، که ازدواج نکرده‌اند</a><a class="text" href="w:text:1341.txt">مفهوم: آفرینش زن از کج ترین بخش دنده (پهلو) و نقصان عقل و دینش</a><a class="text" href="w:text:1342.txt">نحوه تأدیب همسر نافرمان </a><a class="text" href="w:text:1343.txt">حکم امتناع زوجه از تمکین شوهر بنا بر عذر</a><a class="text" href="w:text:1344.txt">حکم اذیت کردن همسر به این دلیل که دختر به دنیا آورده است</a><a class="text" href="w:text:1345.txt">حکم لعن و نفرین همسر </a><a class="text" href="w:text:1346.txt">حکم زدن همسر و غصب دارائیش</a></body></html>[74] حقوق متقابل زن و شوهر

س: همسر نسبت به شوهرش چه تکالیفی بر عهده دارد؟ 

شوهر نسبت به همسرش چه تکالیفی بر عهده دارد؟

ج: اصل بر این است همان گونه که همسر دارای حقوقی است همچنین دارای وظایفی است، این موضوع در این آیه بیان شده است.

الله تعالی مي‌فرماید:[ وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ] [بقره: 228]

[و برای این زنان به شایسته(حقوقی) است همپای آنچه (از تکالیف) بر عهده شان است و مردان را بر آنها مرتبتی است، و الله تعالی شکست ناپذیر حکیم است.]

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَمي‌فرماید: « أَلَا وَاسْتَو