ش نمی آید، و این زن نمی گوید که شوهرش از نظر دیانت یا اخلاق عیبی دارد، و این زن تمام مهریه ای که شوهرش به او داده به داده را به شوهر باز می گرداند؛ آیا این شوهر برای دادن طلاق اجبار می شود هر چند خاطر خواه زنش هست و حال که آن زن به شدت از او متنفر است؟

ج: اگر زن شوهرش را دوست نداشته باشد و از او متنفر باشد و بترسد که نتواند قوانین الهی را رعایت کند، در این صورت الله تعالی خلع را جایز مشروع قرار داده است؛ به این صورت که زن مهریه ای را که شوهرش به او داده به شوهر باز گرداند و از شوهرش جدا شود؛ چنان که در حدیث ثابت بن قیس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُآمده است که زنش نزد پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  آمد و گفت: ای رسول خدا ثابت بن قيس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ از نظر دیانت و اخلاق عیبی ندارد، اما مشکل فقط این است که من از ناسپاسی شوهر و کفران می ترسم آنگاه پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  فرمود: :« أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ؟» «آیا باغی که او به تو داده بازمی گردانی»

گفت: بله، و باغ را به ثابت باز پس داد، و پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  به ثابت بن قيس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فرمان داد که از او جدا شود. بخاری.

و اگر زن و شوهر اختلاف کردند به حاکم و قاضی شرعی مراجعه کنند تا میان آنها فیصله نماید.

 وبا لله التوفیق،وصلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا 19/411.[135] زنی که خلع کرد، عده اش فقط یک حیض است.

س: مردی بیست سال در سفر بوده و نزد همسرش نبوده است و بعد از این مدت او را به صورت خلع، طلاق داده است. این زن می خواهد ازدواج کند آیا با این که بیست سال شوهرش نزد او نیامده و با او همبستر نشده است باید عده بگذراند؟ و یا عده برای آن است که زن حامله است یا نه یا برای امري دیگر؟

ج: اگر آنگونه باشد که شما می گویید شکی نیست که گذراندن عده بر او لازم است، چون بعد از طلاق گذراندن عده لازم است؛ اگر چه شوهر مدت طولانی غایب بوده باشد، چون الله تعالی می فرماید« وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ » [بقره:228] 

[و زنان مطلّقه باید (بعد از طلاق)به مدت سه بار عادت ماهیانه(و یا سه بار پاک شدن از حیض) انتظار بکشند.]

اما حکمت در مورد آن: علامه ابن قیم در اعلام الموقعین[1]بحث ارزشمندی در این موضوع نوشته است، و می گوید: حکمت از گذراندن عده و منظور از آن تنها پاک بودن رحم نیست؛ بلکه فلسفه های دیگری نیز دارد، بنابراین زنی که شوهرش وفات می یابد بدون این که با او همبستر شده باشد، گذراندن عدّه بر او لازم است، حتی اگر از نظر سنّ و سال کوچک باشد که از نظر سنّی در شرایطی نباشد كه حامله گردد.

همچنین پیرزنی که امید حاملگی اش نمی رود، باز هم باید عده اش را بگذراند؛ بنابراین معلوم می شود که عدّه، حكمتهای دیگری علاوه از مشخص شدن حاملگی، دارد.

 اما اگر این زنی که شما می گویید، در عوض طلاق خود به شوهرش پول یا مالی پرداخته است و این زن خلع کرده است، از پیامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  احادیثی روایت است که از آن چنین بر می آید که عدّه ي زنی که خلع می کند، گذراندن یک بار عادت ماهیانه (حیض) است. عثمان بن عفان رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وگروهی از سلف و خلف به این فتوا داده اند. شیخ الاسلام ابن تیميه و شاگردش علّامه ابن قیم(رحمهما الله) نیز همین فتوا را داده اند. ان شاء الله همین درست و صحیح است، به خصوص اگر بیم آن باشد که اگر زن تا سه بار عادت ماهیانه را بگذراند کفو خويش و شوهر جديدي را كه به خواستگاريش آمده از دست می دهد و نیاز باشد که هر چه زودتر ازدواج کند. 

از الله تعالی می خواهم ما و شما و همه برادران را آگاهی دینی و ثبات بر دین عطا نماید.

بیگمان او بخشنده و بزرگوار است. و السلام علیکم و رحمة الله وبرکاته.

شیخ ابن باز- مجموع فتاوی و مقالات متنوعة 22/174 
-------------------------------------------------------------------------------
[1] 2/89-92. [136] حکم خلع کردن با بیش از مهریه

س: مردی با زنی ازدواج کرده است و هفت هزار ريال(سعودي) به عنوان مهریه به آن زن پرداخت نموده، و بعد از مدتی زناظهار می دارد که دوست ندارد همسر این مرد باشد. پسر عموی زن نزد مرد آمده و از او می خواهد که همان مهریه ای را که به زن داده پس بگیرد و خلع کند، اما شوهر می گوید: اضافه بر آن، سه هزار ریال دیگر می خواهم، اکنون این مرد می پرسد آیا گرفتن این مقدار اضافه جایز است؟

ج: از نظر ما اگر شوهر بیشتر از مبلغی که به عنوان مهریه داده است بخواهد، اشکالی ندارد، چون در سؤال چنین مشخص می شود که زن می خواهد از شوهرش جدا شود و شوهر را نمی پسندد. بنابراين گرفتن مبلغ اضافي جايز است.

وبالله التوفیق،وصلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا 19/408 [137] ایلاء و حکم آن

س: آیا جایز است که انسان سوگند بخورد که در هیچ شرایطی با زنش همبستر نشود؟ اگر کسی این گونه سوگند بخورد و بعد با زنش همخوابی کند ... آیا جایز است یا نه؟

ج: جایز نیست که مسلمانی قسم بخورد که با زنش همخوابی نمی کند، اما اگر چنين قسمي خورد، چهار ماه برای او در نظر گرفته می شود، اگر رجوع کرد و با همسرش آمیزش نمود، رجوع کرده است، اگر از رجوع امتناع ورزید، حکم شرعی آنها را از یکدیگر جدا می نماید.

چنانچه الله تعالیمی فرماید: « لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٢٢٦)وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (٢٢٧) »[بقره226-227]

[کسانی که زنان خویش را ایلاء می نمایند (یعنی سوگند یاد می کنند که با ایشان آمیزش جنسی ننمایند) چهارماه انتظار بکشند. اگر بازگشت کردند، خداوند بسی آمرزنده و مهربان است.]

وبالله التوفیق،وصلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

 فتاوای انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا 20/260  [138] کیفیت ظهار و حکم آن

س: مردی از شهری به شهر دیگر سفر کرده است، و زنش در خانه اش با پدر و مادرش گذاشته است، و در ایام سفر به او خبر رسیده است که همسرش از خانه اش بیرون آمده و به منزل پدرش رفته است، وقتی این خبر به شوهر رسید گفت: او بر من حرام است که مادرم بر من حرام است، سپس مشخص شد که خبري كه به او رسیده، راست بوده است ... حکم چیست؟

ج: اگر اصل ماجرا آن طور است که شما ذکر کرده ای و گفته ای (همسرم بر من حرام است همانطور که مادرم حرام است) و شما به خاطر این که همسرت از خانه بیرون رفته چنین گفته ای و خبر بیرون رفتن او هم راست بوده است، شما ظهار کرده اید، و ظهار حرام است و باید توبه کنی.

چون الله تعالی می فرماید:« الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلا اللائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ