ن مي گفت، گفتند: اي رسول خدا ... فرد دوست مي دارد كه كفش و لباسش خوب باشد، پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود:[ إنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجَمَالَ][1] [خداوند زيباست و زيبايي را دوست دارد] يعني اينكه كسي خودش را زيبا كند، خداوند اين را دوست مي دارد؛ بلكه خداوند زيباست و زيبايي را دوست مي دارد و پيامبر اين را كه لباس و كفش آن ها زيبا باشد اعتراض نكرد. بنا بر اين مي گوييم: معناي حديث كه « إِنَّ البَذَاذَةَ مِنَ الإِيمَانِ»[2] [ساده زيستن از ايمان است.] 

يعني انسان تكلف نكند و اگر در اشيا تكلف نكند؛ بلكه اصل آن را انجام دهد، او اين حديث را بر حديثي كه هم اينك به آن اشاره شد حمل كرده است، يعني زيبائي از امور پسنديده نزد خداوند است؛ اما به شرطي كه در آن اسراف نباشد، و نبايد به حدي برسد كه شايستهء فرد نيست. 

 فتوا با امضاي شيخ ابن عثيمين
--------------------------------------------------------------------------------
[1] مسلم 91
[2] احمد (39/493 ) برقم 58 الملحق المستدرك من مسند الأنصار- طبعة الرسالة. و ابو داود 4161 و ابن ماجه 4118 و حاكم 1/9 (18) و انظر الصحيحة آلباني 341 ج 1[96] هر كس پرهيزگار تر باشد برتر و بهتر است. 

س: چه وقت فرد عجمي از فرد عرب برتر قرار مي گيرد؟

ج: حكم در اين مورد به همان صورتي است كه خداوند خبر داده است كه (يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ) [اي مردم ما شما را از يك مرد و يك زن آفريده ايم و شما را به طوايف و قبايل تقسيم كرده ايم تا يكديگررا بشناسيد بي گمان نزد خداوند گرامي ترين شما پرهيزگارترين شما است.] [الحجرات: بخشي از آيه 13]

پس اگر فرد غير عرب پرهيزگارتر باشد افضل و برتر است و اگر فرد عرب پرهيزگار تر باشد از فرد غير عرب افضل و برتر است. پس فضيلت،كرامت و جايگاه با تقوا است، و هر كس از خدا بيشتر بترسد افضل و برتر است خواه عجم باشد يا عرب . 

شيخ ابن باز – مجلة البحوث ش 31 ص 109  [97] تقواي الهي نشانه افتخار و ملاك برتري است.

س: در بعضي از جوامع عربيمردم به صورت اجتماعي تقسيم شده اند به خصوص در نزد ما در يمن، افراد به سادات ( اشراف ) و قبايل و ضعيفان( برده ها و خدمت گذاران و امثالشان ) تقسيم شده اند، نظريه جناب عالي در اين مورد چيست؟ آيا اين تقسيمات در شريعت اصل و اساس دارند؟

ج: اين تقسيمات در شريعت اصل و اساس ندارند؛ چون اسلام مردم را به لحاظ نسب و قبيله برابر قرار داده و معيار برتري آن ها بر يكديگر اعمال صالحه قرار داده است، و اين نسب به خاطر شناختن يكديگر است ، چنان كه خداوند متعال مي فرمايد: (يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ) [اي مردم ما شما را از يك مرد و يك زن آفريده ايم و شما را به طوايف و قبايل تقسيم كرده ايم تا يكديگررا بشناسيد بي گمان نزد خداوند گرامي ترين شما پرهيزگارترين شما است.] [الحجرات: بخشي از آيه 13]

 بنا بر اين مردم قبايل و اجدادشان را مي شناسند و به آن ها منتسب مي شوند تا شناخته شوند، نه اينكه به آن ها افتخار كنند، ‌بلكه تنها چيزي كه مايهء افتخار است تقواي الهي مي باشد.

 از پيامبر صلي الله عليه و سلم روايت است كه فرمود:[ لَا فَضْلَ لِعَرَبِيٍّ عَلَى عَجَمِيٍّ، وَلَا ِلأَسْوَدَ عَلَى أَحْمَرَ، إِلَّا بِالتَّقْوَى][1] « هيچ عربي بر هيچ عجمي و هيچ سياهي بر سرخي فضيلت و برتري ندارد مگر به سبب تقواي الهي »

از پيامبر صلي الله عليه و سلم پرسيدند:‌ چه كسي از ميان مردم گرامي تر است؟ فرمود: [أَكْرَمُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاهُمْ] [گرامي ترين مردم نزد خداوند پرهيزگارترين آن هاست] و سپس فرمود: [خِيَارُكُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُكُمْ فِي الْإِسْلَامِ إِذَا فَقِهُوا] [بهترين شما در جاهليت بهترينتان در اسلام است به شرطي كه فقاهت و آگاهي دين داشته باشد][2] .

 يعني كساني كه به خاطر سخاوت، شجاعت، فضل و خير و مفيد بودن براي همه در جاهليت ستايش مي شده اند، اگر در دين اسلام فقاهت و آگاهي داشته باشند از بهترين مردم هستند، و بر كساني كه از آن ها پائين ترند مانند بخيلان و بزدلان و بد اخلاق ها،برتر باشند. 

 ابو داود و ترمذياز ابوهريره رضي الله عنه روايت مي كنند كه گفت: پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود:[ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ يَفْتَخِرُونَ بِآبَائِهِمْ الَّذِينَ مَاتُوا، إِنَّمَا هُمْ فَحْمُ مِنْ فَحْمِ جَهَنَّمَ، أَوْ لَيَكُونُنَّ أَهْوَنَ عَلَى اللَّهِ مِنَ الْجُعَلِ الَّذِي يُدَهْدِهُ الْخِرَاءَ بِأَنْفِهِ، إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَفَخْرَهَا بِالْآبَاءِ، إِنَّمَا هُوَ مُؤْمِنٌ تَقِيٌّ أَوْ فَاجِرٌ شَقِيٌّ، النَّاسُ كُلُّهُمْ بَنُو آدَمَ، وَآدَمُ مِنْ تُرَابٍ]

 [اقوامي كه به پدران و نياكان مردهء خود افتخار مي كنند، باید از این کار باز بيايند، نياكان آن ها زغال هايي از زغال هاي دوزخ هستتند، و يا اين كه چنين فردي ( كه به پدر مردهء خود افتخار مي كند) نزد خداوند از سوسكي كه با بيني اش كثافت و مدفوع را پيش مي برد بي ارزشتر خواهد بود، خداوند، جاهليت و افتخار به پدران را از شما دور كرده است. و فقط فرد يا مؤمن پرهيزگار است يا فاسق بد بخت، مردم همه فرزندان آدم هستند و آدم از خاك آفريده شده است][3] 

ترمذي از سمره رضي الله عنه روايت مي كند كه گفت: پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود: [الْحَسَبُ الْمَالُ، وَالْكَرَمُ التَّقْوَى] [شرافت، مال است و برتري و كرامت، پرهيزگاري است][4] 

 از واثلة رضي الله عنه روايت است كه گفت: گفتم اي رسول خدا عصبيت چيست؟ گفت:[ أَنْ تُعِينَ قَوْمَكَ عَلَى الظُّلْمِ] [اين است كه قومت را بر ظلم و ستم ياري كني][5]‌ همچنين مي فرمايد:[ لَيْسَ مِنَّا مَنْ دَعَا إِلَى عَصَبِيَّةٍ، وَلَيْسَ مِنَّا مَنْ قَاتَلَ عَلَى عَصَبِيَّةٍ، وَلَيْسَ مِنَّا مَنْ مَاتَ عَلَى عَصَبِيَّةٍ] « هر كس به تعصب قومي دعوت دهد از ما نيست و هر كس بر طايفه گرايي و قوميت بجنگد از ما نيست و هر كس بر طايفه گرايي بميرد از ما نيست[6] » 

امام احمد از عقبه ابن عامر رضي الله عنه و او از پيامبر صلي الله عليه و سلم روايت مي كند كه فرمود:[ لَيْسَ لِأَحَدٍ عَلَى أَحَدٍ فَضْلٌ إِلَّا بِالدِّينِ وَ تَقْوَى] « هيچ كسي بر كسي ديگر فضيلت ندارد مگر با دين و تقوا[7] » 

ترديدي نيست كه اگر فرزندان و نوادگان اخلاق و رفتار پدران و اجدادشان رانداشته باشند، تنها افتخار كردن بر نياكان براي آنها كاري نمي كنند؛‌ چنان كه شاعر مي گويد: 

إِذَا افْتَخَرْتَ بِأَقْوَامٍ لَهُمْ سَلَفٌ قُلْنَا صَدَقْتَ وَ لَكِنْ بِئْسَ مَا وَلَدُوا[8] 

هر گاه به اقوامي افتخار كني كه شاهكاري كرده اند، مي گوييم راست گفتي ولي آن ها بد فرز