 دشمنان است.

و بالله التوفيق، وصلي علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

 انجمن دايم پژوهشهاي علمي و افتا (23 /401)[131] توبه مي كنم سپس توبه را مي شكنم ... چه كار كنم؟ 

س: جواني نوزده ساله هستم و گناهان زيادي مرتكب شده ام، تا جايي كه در مسجد نماز نمي خوانم، و در تمام زندگي ام رمضان را به طور كامل روزه نگرفته ام، و كارهاي زشت ديگري انجام مي دهم و در محلّه مان با جواناني همراه مي شوم كه افراد خوبي نيستند. خيلي وقت ها با خودم عهد كرده ام كه توبه كنم اما باز به گناه روي مي آورم.از طرفي دوستانِ برادرم كه افراد صالحي نيستند زياد به خانه ي ما مي آيند ... و خدا مي داند مرتكب گناهان زيادي شده ام و در گناه زياده روي كرده ام و كار هاي زشتي مرتكب شده ام، ولي هر گاه تصميم به توبه مي گيرم باز دوباره گناه مي كنم ... اميدوارم مرا به راهي راهنمايي كنيد كه مرا به پروردگارم نزديك كند و از اين كارهاي بد مرا دور نمايد. 

ج: خداوند متعال مي فرمايد: «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ (53) زمر» [بگو آن بندگانم كه بر خود زياده روي كرده اند از رحمت خدا نااميد مباشيد بيگمان خداوند همه گناهان را مي آمرزد و به راستي او آمرزنده ي مهربان است.] 

به اجماع علما اين آيه در مورد توبه كنندگان نازل شده است؛ پس هر كس صادقانه از گناهانش توبه نمايد خداوند همه گناهان او را مي آمرزد، و دليلش آيه مذكور است. 

خداوند متعال مي فرمايد:‌ « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ (8) التحريم » [اي مؤمنان! صادقانه به سوي خدا باز گرديد و توبه كنيد، اميد است پروردگارتان گناهانتان را بزداييد و شما را وارد باغ هايي كند كه رودها از زير (درختان و كاخ هاي آن ) جاري هستند]

 پس خداوند در اين آيه، زدودن گناهان و دخول به باغهاي بهشت را مشروط به توبه واقعي كرده است؛‌ و آن توبه اي است كه شاملِ تركِ گناهان و گرفتن تصميم قاطعانه به عدم تكرار گناه براي تعظيم الهي و اميد به پاداش او و دوري از عذابش باشد.

از جمله شرايط توبه ي نصوح يكي اين است كه آنچه از روي ظلم و ستم از كسي گرفته آن را به صاحبش باز گرداند و يا از آنها حلالي بطلبد، اگر گناه، ريختن خون يا خوردن مال يا بردن آبروي كسي باشد، و اگر حلالي خواستن از برادري كه آبرويش را ريخته براي او ميسر نباشد برايش به كثرت دعا كند، و وقتي او را ياد مي كند بهترين اعمال او را ياد كند، چون نيكي ها بدي ها را مي زدايند. 

 خداوند متعال مي فرمايد:‌ « وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (31) »‌[نور][اي مؤمنان جملگي به سوي خدا باز گرديد و توبه كنيد تا رستگار شويد.] 

خداوند در اين آيه رستگاري را منوط به توبه كرده است، پس اين دلالت مي نمايد كه توبه كننده، رستگار و خوشبخت است، و هرگاه توبه كننده به دنبال توبه اش ايمان و عمل صالح انجام دهد خداوند گناهانش را محو مي كند و آن را به نيكي تبديل مي نمايد. چنان كه خداوند متعال در سوره ي فرقان و قتي شرك و قتل و زنا را ياد مي كند مي فرمايد: « وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آَخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا (68) يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا (69) إِلَّا مَنْ تَابَ وَآَمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (70) » [فرقان]

[و(بندگان خوب خداي رحمان) كساني هستند كه همراه خدا معبود ديگري را به فرياد نمي خوانند، و نفسي را كه خداوند كشتن آن را حرام كرده مگر به حق، نمي كشند، و زنا نمي كنند، و هر كس چنين كند به عذاب مبتلا مي شود. و روز قيامت عذاب او چند برابر مي شود و در دوزخ با خواري مي ماند. مگر كساني كه توبه كنند و كار شايسته انجام دهند، خداوند بديهاي ايشان را به نيكي تبديل مي كند، و خداوند آمرزنده ي مهربان است.]

از جمله اسباب توبه، تضرع و زاري به درگاه خداوند و خواستن هدايت و توفيق از او براي توبه است.

 الله تعالي مي فرمايد:‌ « ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (60) »[غافر]«مرا بخوانيد شما رااجابت مي كنم.» 

الله تعالي مي فرمايد: « وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ (186) بقره » [هر گاه بندگانم تو را از من مي پرسند من نزديك هستم و دعاي دعا كننده را وقتي كه مرا بخواند اجابت مي كنم] 

 از جمله اسباب توبه و پيدا نمودن استقامت بر توبه، همراهي با نيكان و صالحان و الگو برداري از آن ها در كارهاي شايسته ي شان و دوري كردن از صحبت و همراهي بد كاران است. 

 پيامبر صلي الله عليه و سلم مي فرمايد:[ الْمَرْءُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ؛ فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ] ( شخصي بر دين دوستش قرار دارد، پس هر يك از شما بنگرد با چه كسي دوستي مي كند[1] ) 

 مي فرمايد:[ مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالْجَلِيسِ السَّوْءِ كَحَامِلِ الْمِسْكِ وَنَافِخِ الْكِيرِ؛ فَحَامِلُ الْمِسْكِ إِمَّا أَنْ يُحْذِيَكَ وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا طَيِّبَةً، وَنَافِخُ الْكِيرِ إِمَّا أَنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ رِيحًا خَبِيثَةً] 

( مثال همنشين نيك، مانند حامل مشك و عطر فروش است. حامل مشك و عطر فروش تو را محروم مي كند يا از عطرش به تو مي دهد يا از او مي خري و يا از او بوي خوشي احساس مي كني. مثال همنشين بد مانند كسي است كه در دم آهنگري مي دمد يا لباسهايت را مي سوزاند و يا از او بوي بدي به مشام مي رسد[2]) 

شيخ ابن باز – كتاب الدعوة، الفتاوي ص 251
--------------------------------------------------------------------------------
[1] احمد 2/303 ، 334 و ابوداود 4833 و ترمذي 2378 و قال: «حسن غريب» حاكم 4/171(7320،7319) و صححه و وافقه الذهبي.
[2] بخاري 2101 ، 5534 و مسلم 2628[132] علاج انحراف بعد از استقامت. 

س: جواني پايبند به دين اسلام هستم، اما اخيراً ملاحظه كردم كه ايمانم ضعيف شده است، به دليل ارتكاب گناهان، مانند: قضا كردن يا به تأخير انداختن نماز و گوش دادن به سخنان بيهوده و غرق شدن در لذت ها، و كوشيده ام خود را از اين وضعيت نجات دهم اما نتوانسته ام ... لطفاً اگر ممكن است مرا به راه درستي كه خودم را از شر نفس سركشم نجات دهم راهنمايي كنيد. 

ج: از خداوند مي خواهيم كه ما و شما را هدايت كند. راه رهايي از اين مشكل چنين است: 

- كوشش براي تلاوت قرآن و تدبر در آن، زيرا خداوند درباره ي قرآن مي فرما