الي كه هنگام فروش قصد خريدن نيز نداشته است با وجود اين نیز حرام است.

 اين که فروشنده می گوید: من او را به گرفتن كالایي كه برايش خريده‌ام وادار نمي‌كنم. اين معامله را حلال نمي کند، چون اگر خريدار نياز نمي‌داشت،  اين كالا را خریداری نمی کرد و از طرفی این گونه خریداران هرگز پشيمان نمي‌شوند. هيچ‌جا شنيده نشده كه خريدار در اين گونه معاملات پشيمان شده باشد؛ مگر اين كه در كالا عيب و نقص مهمي باشد. البته تاجر، احتياط لازم را انجام مي‌دهد و تا از عزم خريدار يقين پيدا نكند، اقدام به خريد نمي‌كند. 

اگر سؤال شود وقتی كه معامله با اين صورت حیله ای برای خوردن ربا و حرام است. آيا روشي حلال و بدون از حيله براي اين نوع معاملات وجود دارد؟

در پاسخ مي گوييم: رحمت و حكمت الله تعالي ایجاب می کند که درهای مصلحت را به سوی بندگانش نبندد، بنابراین می بینیم که هر گاه چیزی را به خاطر داشتن ضرر حرام نموده در های دیگری را باز نموده است که مصلحت افراد بدون هيچ ضرری در آن وجود دارد.

شیوه ي درست معامله این است که کالا نزد تاجر موجود باشد و آن را نسیه به خریداران بفروشد اگر چه كالا را از قیمت نقدي به مشتري بيشتر بفروشند. گمان می کنم تاجران بزرگ توانایی اين را دارند كه كالاي مورد نياز مردم را به شكل انبوه خريداري نموده و به قيمت مناسبي كه مي‌خواهند به آنان بفروشند. و بدين طريق هم به ديگران سود برسانند و هم از حيله و فريب در مسئله ي ربا نجات یابند. 

  چه بسا که به خاطر این عمل در آخرت به چنين تاجري پاداش و ثواب داده خواهد شد. مشروط به آن که هدفشان گره گشایی از قشر مستمند اجتماع باشد.

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ  مي‌فرمايد:[ إنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى]

 (اعمال به نیت ها بستگی دارد و با هر کس، مطابق نيتش رفتار می شود).[3] 

امّا اين مسئله، كه مسئول شركت به فرد بگويد: خودت كالا را بخر پولش را ما پرداخت مي‌كنيم، دو حالت دارد. اگر هدف اين است كه فرد، وكيل شركت در خريد باشد. همين مسئله‌اي است كه ذکر شد و بدون هيچ اشكالي جايز است؛ ولي اگر هدف این است که فرد به طور مستقل برای خودش خریداری کند. نوعي قرض است كه سود دارد و در حكم رباي صريح است.

  شيخ ابن‌عثيمين ـ فتاواي معاصر. ص(47 ـ52)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] - ابن بطه در« ابطال الحيل» ص (47) از حديث ابوهريره رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ. و نيز رجوع شود به (الارواء/1535) ابن تيميه رحمه الله در مجموع الفتاوي سند آن را حسن دانسته است (29/29)
[2] - رجوع شود به اعلام الموقعين از ابن قيم(3/166) و حاشيه ي ابن قيم/ برسنن ابي‌داود (9/241)
[3] - بخاري(1) ـ مسلم(1907) [80] حكم تقسیم دین به پوست و مغز

س- ‌حکم تقسیم دین به پوست و مغز چيست؟ (به طور مثال می‌گویند: سخن ازگذاشتن ریش  سخن از پوست دین است وجزو مسايل اصلي واساسي دين نيست).

ج- تقسیم دین به پوست و مغز تقسیمی اشتباه و باطل است. در حقیقت تمام دین مغز بوده و به نفع بندگان است و همه ي دستورات دین موجب می‌شود که به الله نزدیک شویم و در برابر آنها به ما پاداش داده می‌شود، تمام احکام دین به نفع بندگان است و موجب افزايش ایمان مي‌شود تا در برابر پروردگار، بیشتر تسلیم شوند و حتی امور مربوط به لباس و شکل ظاهری و... اگر برای رضای الله و پیروی از پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم باشد به فرد پاداش مي‌رسد.

بدیهی است که پوست‌ بی‌فایده است و دور ریخته می‌شود، در اسلام چنین چیزی وجود ندارد، بلکه سراسر شریعت اسلام مشروط بر این که خالص و مطابق با دستورات پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم باشد، مغز بوده و  برای همگان سودمند است؛ و کسانی که چنین افکار و باورهايي را رواج می‌دهند باید به طور جدی به حرف‌های‌شان بیندیشند تا حق و درستی‌اش را بشناسند و از آن پیروی کنند و چنین حرف‌هایی را ترک کنند. درست  است كه در دین اسلام امور مهم و بزرگ مثل ارکان پنجگانه ي اسلام وجود دارد که پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم می‌فرماید: « بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ »: (اسلام بر پنج چیز بنا شده است نخست گواهی دادن به این که الله تعالي  یگانه است و جز او معبود بر حقی وجود ندارد، محمد صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرستاده الله است، اقامه‌ی نماز دادن زکات، حج بيت الله و روزه‌ی ماه رمضان).[1]

 و دیگر امور مهم در اسلام لیکن در دین مسایلی به نام پوسته‌ي دین نیست که برای بشر نفعی نداشته باشد و باید دور انداخته شود و از بین برود.

در مسأله‌ي نگاه داشتن ریش، شکی نیست که نگه‌داشتن آن عبادت بشمار مي‌رود. چون دستور پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم است[2] و آنچه  را که پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم دستور داده سبب نزدیکی و تقرب به پروردگار می‌شود. نگه داشتن ریش از ارشادات پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم و دیگر انبیا است كه الله تعالي در داستان هارون می‌فرماید كه هارون به موسي گفت:« قَالَ يَا ابْنَ أُمَّ لا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلا بِرَأْسِي » (و ای فرزند مادرم! ریش و سرم را مگیر). « طه/94»

از پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ثابت است که نگه داشتن ریش از فطرتی است که  انسان را بر آن سرشته شده است.[3]  بنابراین نگه داشتن ریش عبادت است و عادت نيست.

 شیخ ابن عثیمین– مجموع فتاوي و رسایل (3/124،125)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] - بخاري (8) و مسلم )16)
[2] بخاري (5892،5893) و مسلم (259) به روايت ابن عمرو مسلم(260)بروايت ابوهريره رضی الله عنه
[3]مسلم ش/261 به روايت عايشه[14] معاملهء قسطيِ فاسد

س: يكي از شركت ها اقدام به خريد كالا و مصالح ساختماني براي مشتريان مي كند، بدين شكل كه خريدار به شركت مراجعه مي‌كند و كالا يا مصالح ساختماني را مشخص مي‌كند ابتدا مقداری از پول را نقداً تحويل مي‌دهد و بقيه ي پول را با اقساط ماهيانه با10% سود پرداخت مي‌كند. سود اين مبلغ به حساب شركت واريز مي شود شركت برگه ای به مشتري تحويل مي‌دهد تا وسایل را از محل آن تحويل بگيرد. پرداخت پول و قسط بندي به عهده ي شركت است (شركت پول را از فرد مي‌گيرد و به فروشنده ي كالا تحويل مي‌دهد). حكم چنین معامله ای چيست؟

ج:  فروش اشياي منقول قبل از تمام شدن معامله و تحويل گرفتن آن براي شركت جایز نيست. پرداخت بيعانه هم به اين شكل صحيح نيست. شركت نبايد قبل از آن كه كالا را از فروشنده تحويل بگیرد وآن را به مكان شركت منتقل كند، اقدام به فروش كند. 

شيخ ابن باز ـ مجموعه فتاوی و مقالات متنوعة (19/9-10)[15] روش معامله با شركت هاي قسطي 

س: از طريق روزنامه‌ها و مردم از وجود شركت هایي كه كالاي خود را قسطي مي‌فروشند، مطلع مي