-------
.[1] مسلم (2985). 
[2]. احمد (2/290، 366) ابوداود (2516) در سند این حدیث یزید بن مکرز وجود دارد که مجهول است. مراجعه شود به تعلیقات احمد شاکر بر مسند (7887)
[3] . بخاري (1) و مسلم (1907)[3] حكم ريا كاري  

س: ريا كاري چه حكمي‌دارد؟

ج: ريا شرك اصغر است، زيرا انسان در عبادت شخص ديگري را با الله تعالي شریک قرار مي‌دهد. ريا كاري احياناً به شرك اكبر منتهي مي‌شود. 

امام ابن قيم:[1] از شرك اصغر بعنوان (رياي اندك) تعبير كرده است و اين نشان مي‌دهد كه رياي زياد به شرك اكبر ختم مي‌شود. 

الله تعالي مي‌فرمايد:[ قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلا صَالِحًا وَلا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا (١١٠)] [كهف:١١٠]

«اي پيامبر بگو: من تنها انساني چون شما هستم -فرقم اين است كه- به من وحي مي‌شود كه معبود شما يكي است، پس هر كس خواهان ديدار پروردگارش است بايد كار شايسته انجام دهد و در پرستش پروردگارش كسي را با او شريك نسازد». 

عمل صالح آن است كه صحيح و خالصانه باشد و عمل خالصانه آن است كه هدف از آن كسب رضاي الله تعالي باشد و عمل زماني صحيح مي‌شود كه مطابق شريعت الهي انجام بگيرد. پس آنچه براي غير الله انجام گرفته و خارج از شريعت اسلامي باشد جزء اعمال صالح محسوب  نمي‌شود و به خود انجام دهنده برگشت داده مي‌شود؛ پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرموده است:«مَنْ عَمِلَ عملاً لَيْسَ عليه أمْرُنَا فهوردّْ»َ[2]

 «هر كس عملي انجام دهد كه مطابق دستور شريعت ما نباشد آن عمل مردود است». 

«إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى».[3]

«قبولي اعمال به نيت‌ها بستگي دارد، هر كس آنچه را كه نيت مي‌كند به آن مي‌رسد».

بعضي از علما گفته‌اند: كه اين دو حديث ترازوي اعمال هستند، حديث نيت ترازوي اعمال باطنی و حديث اولي ترازوي اعمال ظاهري است. 

‌شيخ ابن عثيمين- فتاواي عقيده. ص: (199-100)
--------------------------------------------------------------------------------
 .[1]اغاثة اللّهفان (1/59). 
 .[2]مسلم (1718 (18) امام بخاري در كتاب الاعتصام حديث مذكور را به صورت تعليقي آورده است. 
 .[3] بخاري (1) و مسلم (1907) [4] پيامدهاي ريا در عبادت

س: عبادتي كه بخاطر ريا انجام داده مي‌شود، چه حكمي‌دارد؟

ج: بايد گفت كه پيوند ريا به عبادت چندين صورت دارد:

صورت اول: از همان اول انگيزه‌اش، نشان دادن خودش به مردم باشد. مانند كسي كه نماز مي‌خواند تا مردم او را ديده و از او تعريف و ستايش كنند، مثلاً بگويند، نمازش چقدر زيبا و ستودني است. اين نوع ريا عبادت را باطل مي‌كند. 

صورت دوم: ريا كاري در اثناي عبادت به او دست بدهد؛ به اين صورت كه در ابتداي امر خالصانه عبادتش را شروع مي‌كند، ولي در اثناي آن دچار ريا كاري مي‌شود. اين عبادت از دو حال، خالي نيست: 

حالت اول: اين‌كه اول عبادت به آخر آن ارتباطي ندارد، در اين صورت اولش صحيح و آخرش باطل است. مانند شخصي كه مي‌خواهد يك‌صد درهم صدقه كند، پنجاه درهمِ اول را خالصانه براي خدا صدقه مي‌كند و پس از آن ريا كاري بر او حادث مي‌شود. در اين صورت صدقه‌ي پنجاه درهم اولي صحيح و مقبول شده و صدقه‌ي باقيمانده مردود و باطل است؛ زیرا ريا را با اخلاص در آميخته است. 

حالت دوم: اين‌كه اول عبادت به انتهاي آن مرتبط است؛ اين مسئله نيز دو صورت دارد: اول اين‌كه انسان رياي پيش آمده را از خود دفع كرده و به آن تن نمی دهد، بلكه از آن روي مي‌گرداند. اين نوع ريا، ضرري به عبادت او وارد نمي‌كند، چون پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرموده است: « إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ عَنْ أُمَّتِي مَا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ تَعْمَلْ أَوْ تَتَكَلَّمْ»[1] 

«الله تعالي از وسوسه‌هايي كه در دل امتم پيدا مي‌شود چشم پوشي مي‌كند، مادامي كه به آن عمل نكند و يا به زبان نياورد».

 دوم اين‌كه به رياي پيش آمده راضي شده و به آن تن مي‌دهد؛ در اين صورت همه‌ي عملش باطل مي‌گردد، زيرا اول و آخر عبادت با هم مرتبط است. مانند كسي كه نمازش را با خلوص نيت آغاز مي‌كند و در ركعت‌هاي بعدي دچار رياكاري مي‌گردد، اين نماز همه‌اش باطل مي‌گردد.

  صورت سوم: اين‌كه ريا پس از اتمام عبادت پیش بیاید، در اين صورت تاثيري بر عبادت نداشته و موجب بطلان آن نمي‌گردد، زيرا اين فرد عبادت را بطور صحيح به پايان رسانده است و با حدوث ريا پس از اتمام آن فاسد نمي‌شود.

انساني كه عبادتي را انجام مي‌دهد و پس از اتمام آن خوشحال مي‌شود كه مردم مرا در حال عبادت ديده‌اند، اين عبادت نيز باطل نمي‌شود، به شرطي كه توقع مادي و معنوي از مردم نداشته باشد. همچنين خوشحالي بخاطر انجام طاعات و عبادات ريا محسوب نمي‌شود، زيرا اين كار نشانه‌ي ايمان است.

 رسول اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم گفته است: « مَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ وَسَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ فَذَلِكُمْ الْمُؤْمِنُ »[2] 

«هر كس كه نيكي‌ها او را خوشحال و بدي‌ها ناراحتش كنند مؤمن است».

پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم در مورد انساني كه عمل نيك انجام مي‌دهد و مردم او را بخاطر آن مورد ستايش قرار مي‌دهند فرموده است: « تِلْكَ عَاجِلُ بُشْرَى الْمُؤْمِنِ »[3] 

«اين مژده‌ي زود هنگام مؤمن است».

 شيخ ابن عثيمين- فتاواي عقيده(200-201)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (5269) و مسلم (127)
[2]. مسند احمد (1/18-26). ترمذي (2165). نسائي در «الكبري» (9226).
[3]. مسلم (2642) متن حدیث این گونه است. ارأیت الرجل یعمل العمل من الخیر، و یحمده، الناس علیه؟ فقال: «تلک عاجلُ بُشر المؤمن».<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:439.txt">قاعده‌ي كلي درباره‌ي آب</a><a class="text" href="w:text:440.txt">حكم آبهاي تصفيه شده</a></body></html>[5] قاعده‌ي كلي درباره‌ي آب

س: قول راجح در مسئله‌ي آب چيست؟ اميدوارم مسئله را توضيح بفرماييد.

ج: سپاس تنها براي الله تعالي است و درود و سلام بر محمد و آل و اصحابش.

اما بعد:

اصل در آب طهارت و پاكي است و اگر رنگ، يا طعم و يا بوي آن در اثر وقوع نجاست تغيير كند نجس مي‌شود، چه كم باشد چه زياد. اگر وقوع نجاست هيچ يكي از اوصاف مذكور را تغيير ندهد نجس نمي‌شود؛ اما چنانچه آب كم باشد و نجاستي در آن بيفتد بايد بخاطر عمل بر احتیاط و خروج از اختلاف نبايد از آن آب استفاده كرد. ابوهريره رضی الله عنه حديث مرفوعي از پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم روايت كرده است: « إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيُرِقْهُ »[1] 

«هر گاه سگ در ظرف يكي از شما غذا بخورد پس مانده‌ي آن را بريزيد».

 و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/69)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. مسلم (279).[25] حکم منکر آخرت

س: حکم شر