د آن به طور مختصر<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:484.txt">شرايط مسح بر موزه‌</a><a class="text" href="w:text:485.txt">مسح بر جوراب‌ پاره و نازك</a><a class="text" href="w:text:486.txt">آيا موزه تمام محل فرض را بپوشاند؟</a><a class="text" href="w:text:487.txt">حكم مسح بر كفش‌هاي بلند و ساخته شده از چرم</a><a class="text" href="w:text:488.txt">روش مسح و باطل كننده‌هاي آن</a><a class="text" href="w:text:489.txt">حكم مسح، براي كسي كه پاي راستش را مي‌شويد و قبل از آن كه پاي چپ را بشويد پاي راستش را داخل موزه يا جوراب قرار مي‌دهد.</a><a class="text" href="w:text:490.txt">آيا درآوردن موزه يا جوراب موجب نقص وضو يا باطل شدن مسح مي‌شود؟</a><a class="text" href="w:text:491.txt">آيا كشيدن موزه، وضو را باطل مي‌كند؟</a><a class="text" href="w:text:492.txt">مدت مسح از چه زماني شروع مي‌شود؟</a><a class="text" href="w:text:493.txt">آيا پايان مدت مسح باعث شكسته شدن وضو مي‌شود؟</a></body></html>[44] شرايط مسح بر موزه‌

س: مسح بر موزه‌ چه شرايطي دارد؟

ج: چهار شرط دارد:
شرط اول: موزه را پس از وضو و طهارت كامل، بپوشد؛ بنابراين اگر كسي قبل از طهارت آنها را بپوشد و بعد وضو بگيرد نمي‌تواند بر آنها مسح كند، رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم به مغيره بن شعبه رضی الله عنه - كه مي‌خواست كفش‌هاي ايشان را هنگام وضو گرفتن از پايشان بيرون آورد فرمود: «دَعْهُمَا فَإِنِّي أَدْخَلْتُهُمَا طَاهِرَتَيْنِ»[1]

«كاري به آنها نداشته باش، چون در حالي آنها را پوشيده‌ام كه پاهايم پاك بودند – وضو داشتم-».

بنابراين رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم پاهايش را از موزه در نياورد؛ بلكه بر آنها مسح نمود.

شرط دوم: موزه يا جوراب بايد پاك باشد به اين دليل كه: باري رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم داشت با اصحاب نماز مي‌خواند كه ناگهان كفش‌هايش را درآورد، به دنبال ايشان صحابه نيز كفش‌هاي خود را درآوردند. رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرمود كه جبرئيل علیه السلام نزدم آمد و به من خبر داد كه نجاستي در كفش‌هايم است».[2]

اين عمل از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم نشان مي‌دهد كه نماز خواندن با چيزي كه با نجاست آلوده است جايز نيست. و چه بسا مسح بر موزه نجس موجب آلودگي بيشتر آن و حتي موجب نجس شدن خود مسح كننده مي‌شود.

شرط سوم: علت مسح بي‌وضويي (حدث اصغر) باشد، دليل حديث صفوان بن عسال رضی الله عنه: «أَمَرَنا رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَنْ لَا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ، إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ وَلَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ »[3]

«رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم به ما دستور داد كه در مسافرت موزه‌هاي خود را تا سه شبانه‌روز در نياوريم، مگر به خاطر جنابت –و در چنين حالتي موزه‌ها را درمي‌آوريم چون مسح باطل مي‌گردد- ولي در اثر مدفوع، ادرار و خواب –حدث اصغر- درآوردن آنها (تا سه شبانه‌روز) ضروري نمي‌باشد».

شرط چهارم: شرط چهارم اين است كه مسح كننده فقط در وقت مقرر، كه شريعت آن را معين نموده است، مي‌تواند بر موزه‌ها مسح كند؛ و آن براي مقيم يك شبانه‌روز و براي مسافر، سه شبانه‌روز است، دليل آن روايت علي بن ابي‌طالب رضی الله عنه است كه فرموده‌اند: «جَعَلَ النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم لِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَلِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ »[4]

«رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم براي مقيم يك شبانه‌روز و براي مسافر سه شبانه‌روز (براي مسح بر موزه‌ها) زمان مقرر كرد».

در اين باب برخي از علما شرايط ديگري نيز ذكر كرده‌اند كه قابل بررسي و تحقيق مي‌باشند.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (11/264)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (5799)، و مسلم (274)
[2]. (1) ابوداود. صحيح ابوداود، تحقيق –شيخ آلباني (636/353/2)- مترجم-
[3]. احمد (4/240، 239)، ترمذي (26، 3535)، نسائي (127، 126)، ابن ماجه (478)، ابن حبان (1100، 1321)
امام ترمذي گفته است اين حديث «صحيح حسن» است.
[4]. مسلم (276) و ديگران[45] مسح بر جوراب‌ پاره و نازك

س: مسح بر جوراب‌هاي سوراخ يا شفاف چه حكمي دارد؟

ج: در وضو مسح بر جوراب، قائم مقام شستن پاهاست و اين كار با شرايط ذيل جايز است:

-  پوشيدن آنها بعد از وضو كامل باشد.

-  نبودن سوراخ‌هاي بزرگ در موزه‌ها 

-  شفاف نبودن موزه‌ها به گونه‌اي كه پوست پا نمايان بشود.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/246)[46] آيا موزه تمام محل فرض را بپوشاند؟

س: برخي از علما شرط قرار داده‌اند كه جوراب يا موزه بايد محلي را كه شستن آن فرض است كاملاً تحت پوشش قرار دهد يعني جوراب يا موزه سوراخ باشد، شما چه نظري داريد؟

ج: اين شرط صحت ندارد چون دليل آن به اثبات نرسيده است و موزه و جوراب آن است كه پس از پوشيدن، روي پا باقي بماند و از پاي در نيايد.

علاوه از اين، مسح بر موزه‌ها به طور مطلق از سنت ثابت شده است و هيچ كس حق ندارد كه مطلق شريعت را مقيد نمايد؛ مگر با ارايه‌ي نص از جانب شارع، يا به وسيله‌ي اجماع و يا قياس صحيح.

بر اين اساس مسح بر موزه‌هاي پاره و خفيف نيز جايز است، زيرا بسياري از صحابه‌ي كرام، فقير و نادار بودند و موزه‌هاي افراد فقير معمولاً از پاريدگي و دريدگي خالي نيستند.[1]

پس وقتي كه فقراي عصر رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم كه حداقل بسياري از افراد جامعه‌ي آن زمان با وجود داشتن چنين وضعي باز هم رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم به آنها مسئله‌ي مذكور را تذكر نداده معلوم مي‌شود كه شرط مذكور صحت ندارد، زيرا هدف از پوشيدن موزه پوشاندن نيست؛ بلكه هدف از آن گرم نگه داشتن پا در سرما است و فلسفه ي مسح بر موزه‌ها دفع مشقت از امت است؛ پس فرق نمي‌كند كه موزه يا جوراب سبك باشد يا سنگين، پاره باشد يا سالم، مهم اين است كه در پا بايستد. آري! با دلايلي كه بيان كرديم مسح بر موزه جايز است. 

 شيخ ابن عثيمين – مجموعه فتاوا و رسايل (11/165)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. «مجموعه فتاوي» از شيخ الاسلام ابن تيميه (رح) 21/212 [47] حكم مسح بر كفش‌هاي بلند و ساخته شده از چرم

س: شخصي وضوي كامل مي‌گيرد و پس از  آن جوراب مي‌پوشد و بالاي جوراب كفش بلند و ساخته شده از چرم كه مخصوص ورزش اسب دواني است مي‌پوشد، سپس وضوي اين شخص مي‌شكند، دوباره وضو مي‌گيرد ولي كفش‌هاي‌ خود را در نمي‌آورد؛ بلكه بر آنها مسح مي‌كند. چون بر اين باور است كه آنها را پس از طهارت كامل پوشيده است، شخص مذكور مي‌خواهد به مسجد برود از ترس اين كه مسجد آلوده مي‌شود كفش‌ها را در مي‌آورد و بعد از نماز دوباره آنها را مي‌پوشد، آيا بعد از اين مي‌تواند بر آنها مسح كند؟

ج: در همچنين حال