"w:text:590.txt">پوشيدن لباس‌هاي نازك در نماز چه حكمي دارد؟</a><a class="text" href="w:text:591.txt">حكم نماز در لباس عكس‌دار</a><a class="text" href="w:text:592.txt">حكم حضور در نماز جماعت همراه با بوي بد و متعفن</a><a class="text" href="w:text:593.txt">حكم عجله و دويدن براي رسيدن به ركعت</a><a class="text" href="w:text:594.txt">حكم لازم دانستن مصافحه بعد از نماز</a><a class="text" href="w:text:595.txt">حكم نماز با كت و شلوار</a><a class="text" href="w:text:596.txt">زن كدام يك از اعضايش را در نماز بپوشاند؟</a></body></html>[62] حكم حركت و كارهاي بيهوده در نماز

س: مشكل من اين است كه در نماز زياد حركت مي‌كنم... شنيده‌ام كه در اين ارتباط حديثي بدين معني وجود دارد كه بيشتر از سه بار حركت و كار بيهوده موجب بطلان نماز مي‌شود... بفرماييد كه صحت اين حديث تا چه ميزان است. همچنين راهنمايي‌ام كنيد كه چگونه مي‌توانم خودم را از كثرت حركت‌هاي بي‌ربط در نماز نجات دهم؟

ج: سنت است كه مؤمن در نماز توجهش را به نماز مشغول كند و در آن خشوع قلبي و بدني داشته باشد، فرقي نمي‌كند كه نماز فرض باشد و يا نفل، چون الله تعالي فرموده است: [قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (١)الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ (٢)] 

«بي‌گمان رستگاراند مؤمنان، آنان كه در نمازشان خاشع هستند».[مؤمنون: 1-2]

همچنين بر نمازگزار لازم است كه با طمأنينه و آرامش كامل نمازش را ادا كند و اين از مهمترين اركان نماز است؛ پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به مسئ الصلاة كه نمازش را نادرست و بدون آرامش خواند گفت: «إرْجِعْ فَصَلِّ فَإنّكَ لَمْ تُصَلِّ»

«برگرد نمازت را بخوان چون تو نماز نخواندي». اين شخص تا سه بار نمازش را تكرار كرد و پس از آن گفت: (اي پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ! قسم به كسي كه شما را به حق فرستاده است بهتر از اين بلد نيستم، نماز را به من بياموز!) پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمود: «إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاةِ فَأسْبِغ الْوُضُوءَ، ثُمّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ، ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْدِلَ قَائِمًا، ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا، ثُمَّ افْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلاتِكَ كُلِّهَا»[1]

«هرگاه براي نماز بلند شدي به طور كامل وضو بگير، سپس رو به قبله كن و تكبير بگو، سپس پاره‌اي از قرآن كه برايت ممكن است بخوان، آنگاه ركوع را بجاي آور تا اين‌كه در هنگام ركوع بدنت بي‌حركت و آرام گردد، سپس از ركوع بلند شو تا اين‌كه در حالت ايستايي راست و بي‌حركت شوي، آنگاه به سجده برو تا اين‌كه در حالت سجده آرام و بي‌حركت شوي، سپس سرت را از سجده بردار تا اين‌كه به حالت نشسته آرام بگيري، سپس اين اعمال را در تمام ركعت‌هاي نمازت انجام بده».

در روايت ابوداود آمده است: «ثُمّ اقرَاْ بِأمِّ الْقُرْآنِ وَ بِمَا شَاءَ الله»[2]

«سپس سوره‌ي فاتحه و آنچه از قرآن كه الله بخواهد و توفيق دهد بخوان».

حديث صحيح فوق دلالت مي‌كند كه طمأنينه و آرامش در نماز ركن و فرض است، بگونه‌اي كه نماز بدون آن صحيح نمي‌شود. پس كسي كه در نمازش مانند پرنده نوك بزند نمازش صحيح نيست.

خشوع اصل نماز و روح آن است، بنابراين مؤمن بايد به آن اهتمام بورزد و بر رعايت آن حريص باشد.

اما محدود كردن حركات منافي با خشوع و آرامش به عدد سه با حديث پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت نشده؛ بلكه از كلام برخي علماست و دليل قابل اعتمادي ندارد.

ليكن حركت‌هاي بيهوده در نماز مانند بازي كردن با بيني، موي صورت و لباس مكروه است؛ چنانچه اين حركات زياد و متوالي باشد نماز باطل مي‌گردد.. اگر مطابق عرف اندك باشد و يا زياد باشد؛ ولي به صورت پي در پي نباشد موجب بطلان نماز نمي‌شود، ليكن با همه‌ي اينها مؤمن بايد در نماز خشوع و خضوع را رعايت كند و كارهاي بيهوده چه كم و چه زياد را ترك نمايد و نمازش را با تمام و كمال ادا كند.

از جمله دلائلي كه مي‌توان از آن براي عدم بطلان نماز در اثر حركات كم و حركات زياد و غير متوالي استدلال نمود حديثي است كه: «باري پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در حالي‌كه نماز مي‌خواند در را به روي عائشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُا باز كرد».[3]

همچنين از حديث ابوقتاده ثابت شده است: «أنّه صَلَّي ذَاتَ يَوْمِ بالنّاسِ وَ هُوَ حَاملٌ أمَامَة بنت ابِنْته زَيْنَبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُا فَكاَنَ إِذَا سَجَدَ وَضَعَهَا وَإِذَا قَامَ حَمَلَهَا».[4] 

«پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ روزي نماز را براي مردم امامت كرد، در حالي‌كه أمامه فرزند دخترش (زينب) را حمل مي‌كرد، و هرگاه به سجده‌ مي‌رفت او را به زمين مي‌گذاشت و هرگاه برمي‌خاست او را بر مي‌داشت».

شيخ ابن باز- كتاب الدعوة (1) ص (86-87)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (757)، مسلم (397).
[2]. ابوداود (859).
.[3] مسند احمد (6/31، 183)، ابوداود (922)، ترمذي (601). امام ترمذي در مورد حديث مذكور گفته است: «حسنٌ غريبٌ» و نسائي (1206).
[4]. بخاري (5996،516) و مسلم (543).[63] در اثناي نماز به كسي كه در مي‌زند چگونه جواب بدهم؟

س: مشغول نماز خواندن هستم و در خانه كسي غير من وجود ندارد، در همين حال زنگ در خانه به صدا در مي‌آيد، چه كار كنم؟

ج: اگر نمازت، نماز نفل باشد در حكم آن گنجايش وجود دارد و مانعي نيست كه نمازت را قطع كرده و در را باز كنيد. ولي اگر نمازت فرض است آن‌وقت نبايد عجله كرد؛ مگر آن‌كه در آن‌جا چيز مهمي باشد كه خوف فوت آن برود؛ چنانچه ممكن است مي‌تواني با گفتن سبحان‌الله (توسط مرد) و يا كف زدن (توسط زن) وي را متوجه كني كه در نماز هستي و در حال حاضر نمي‌تواني در را برايش باز كني، همان‌گونه كه رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمودند: «أنّما التّصفيقُ للنِّسَاءِ؛ مَنْ نَابَهُ شئٌ في صَلاَتِهِ فَلْيَقُلْ: سُبْحَانَ اللهِ»[1]

«دست زدن (در نماز) مخصوص زنان است؛ و اگر كسي از مردان در نماز چيزي برايش پيش بيايد، بايد سبحان الله بگويد».

ولي اگر چنانچه تسبيح يا دست زدن بعلت دوري و عدم شنيدن كارساز نباشد در صورتي كه جواب دادنش ضروري باشد اشكالي ندارد كه نمازت را قطع كني خصوصاً اگر نمازت نفل باشد؛ اما در مورد نماز فرض بايد گفت اگر در زننده براي چيزي مهمي در مي‌زند كه خوف از دست دادن آن مي‌رود باز هم اشكالي ندارد كه نمازت را قطع و آن را از سر نو بخواني».

 شيخ ابن باز- فتاوي المرأة. ص (59-60)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (1218) و مسلم (421).[64] حكم بي‌توجهي دل از نماز

س: هنگامي‌كه به نماز مشغول مي‌شوم حواسم به نماز نيست، زياد فكر مي‌كنم و نمي‌فهمم كه چه مي‌خوانم و به همين صورت نماز به پايان مي‌رسد و سپس آن‌را اعا