ایان سال به قدری ثروت جمع می کنم که از حساب و کتاب خارج است. من مدت زمانی  جهت حساب و کتاب مقدار زکات اموالم را تعیین می کنم و بعد از مشخص شدن میزان دقیق آن، آن را طی چندین نوبت  در خلال سال بعد، بین ناداران، مستمندان و نیازمندان زکات تقسیم می کنم؛ این کار را با دقت فراوان انجام می دهم، تا جایی که برای پیدا کردن مستحقان و بررسی احوال آنها افراد خاصی می گمارم، به گونه ای که هنوز سال بعد به پایان نرسیده مال مخصوص زکات بین نیازمندان تقسیم شده و تمام می شود. بفرمایید که آیا عمل مذکور جایز است؟ خصوصاً این که انگیره ی من از تأخیر زکات و عدم ادای آن در یک دفعه این است که بنده بعد از پایان سال فرصتی نیاز پیدا می کنم که میزان زکات اموالم را به دقت، حساب نمایم و نیز می خواهم در مورد مستحقان و ناداران اطلاعات کافی به دست بیاورم و این کار زمان می برد.

ج2: این کار اشکالی ندارد؛ چون بسیاری از فقرا به محض این که پول زکات به آنان داده شود بلافاصله آن را خرج می کنند. چه بسا در خرج و مخارج، فضول خرجی می کنند و گاهی اشیای غیر ضروری می خرند و حتی با ثروتمندان رقابت می نمایند، سپس آنچه که در اختیار دارند تمام می شود و در ادامه ی سال سر بارِ مردم می شوند و گدایی را شغل خود قرار می دهند. ولی اگر پول زکات به صورت تدریجی ماهانه یا نصف سال تقسیم شود، نیازهای ناداران برطرف شده و دچار گدایی و شدت فقر نمی شوند. ناگفته نماند که با تأخیر و تقسیم زکات به صورت تدریجی می توان خوب فکر کرد و آن را به نیکویی میان مستمندان تقسیم نمود. خصوصاً اگر اشخاصی جهت جستجو و پیدا کردن مستحقان تعیین گردند و به دقت آنها را شناسایی کنند.

 همچنین اگر تأخیر زکات به خاطر حساب و کتاب ثروت و دقت و بررسی مقدار زکات و احتیاط در ادای آن باشد اشکالی ندارد، ولی تأخیر نباید اکثریت سال را در بر گیرد و میزان مقدار واجب کم شود.

 شیخ ابن جبرین – از گفتار و املای ایشان[42] حکم زکات پول و مالی که برای ازدواج جمع آوری می شود

 س: شخصی طی چندین سال به جمع آوری پول می پردازد تا پسرش با آن پول ازدواج کند.. آیا در این مال زکات واجب است؟ با علم به این که این شخص هدفی جز ازدواج دادن پسرش ندارد.

ج: بر او واجب است که با تمام شدن سال زکات همه ی پولی را که جمع نموده ادا نماید، گرچه هدفش  ازدواج پسرش باشد، چون تا زمانی که این پول در دست اوست، مالک آن محسوب می شود، بنابراین بر او لازم است که زکات آن را بپردازد، تا این که در ازدواج پسرش به مصرف برسد و دلیل این مسئله، ادله ی عمومی کتاب و سنت هستند.

شیخ ابن باز – فتاوای زکات- جمع و ترتیب: محمد المسند، ص(10)[43] آیا در تبرعات و خیرات، زکات واجب است؟

 س: گروهی از مردم هستند که هرکدام شان مقداری پول می آورد برای روز مبادا و نیاز یکجا ذخیره می کنند تا در این صورت بر حسب نیاز و وقوع حوادث از آن استفاده نمایند. آیا هرگاه سال بر این مال تمام شود، زکات بر آن واجب می شود؟

ج: این اموال و امثال آن که مردم به صورت تبرع و خیرات برای مصالح عمومی و همیاری جمع می كنند، زکات ندارد. چون این مال به خاطر کسب رضای الله از ملکیت آنها خارج شده و منافع آن برای غنی و نیازمند یکسان است و با مال  با حوادث و بلایا مقابله می شود؛ به همین سبب این اموال از ملکیت آنها خارج مي شود و در حکم صدقاتی است که برای انفاق در راه الله جمع آوری می شود.

 شیخ ابن – فتاوای زکات. جمع و ترتیب: محمد المسند، ص(48)[44] آیا زکات در اموال وقفی واجب است؟

 س: در دانشگاه ملک سعود، صندوقی برای دانشجویان در نظر گرفته ایم. آن عبارت است از یک سازمان مالی که سرمایه آن از طرف دانشگاه و نیز به وسیله برداشت بخش اندکی از پاداش های دانشجویان تأمین می شود و از این صندوق به دانشجویان نیازمند کمک می شود. بفرمایید که آیا در این مبالغی که در صندوق موجود است زکات واجب است؟

ج: پولی که در صندوق مذکور و امثال آن ذخیره شده زکات واجب نیست، چون این پول صاحب و مالک بخصوصی ندارد، بلکه مانند سایر اموال موقوفه برای کارهای خیر و اعمال نیک فراهم شده است.

 شیخ ابن باز – فتاوای زکات. جمع و ترتیب: محمد المسند، ص (47)[45] آیا در مال و ثروت کودک زکات واجب است؟

س: جوانی 17 ساله هستم، با خانواده ام زندگی می کنم و نفقه ام بر دوش پدرم است. خودم دارای مبالغی پول هستم که در یک بانک اسلامی پس انداز شده است و هم اکنون یک سال بر آن گذشته است، آیا بر من واجب است که زکات آن را بپردازم و آیا بر سودی که از این مال به دست می آید زکات واجب است؟ آیا وجوب زکات از سن بلوغ شروع می شود؟

ج: زکات در مال های زکوی عبارتند از: چهارپایان، طلا و نقره، محصولات زمینی و کالاهای تجاری، هر چند که مالک آنها کودک باشد. بنابراین، زکات در مال یتیم نیز واجب است؛ هر چند که کم باشد به شرط آن که اصل آن به حد نصاب رسیده باشد. وليّ ِ كودك زكات مال را خارج كند و از سود پولش هم پرداخت كند، هر چند اندك باشد. مشروط بر اين كه اصل سرمايه به حد نصاب برسد.

شیخ ابن جبرین – فتاوای زکات، جمع و ترتیب: محمد المسند،ص(10) [46] آیا در مال دیوانه و یتیم زکات واجب است؟

س: آیا در مال یتیم و دیوانه زکات واجب است؟

ج: در مال هر کدام از این ها زکات واجب است، به شرط آن که آزاد، مسلمان و تام الملک (دارای اختیار کامل) باشند. دلیل آن حدیثی است که دار قطنی مرفوعاً از  پیامبر صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآله وَسَلَّمَ  روایت کرده است:« مَنْ وَلِيَ مَالَ اليَتِيمِ فَلْيَتَجُرْ بِهِ وَلَا يَتْرُكْهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الصَّدَقَةُ»[1]: 

« هر کس سرپرست مال یتیم شد، باید با آن تجارت کند نباید آن را  رها و بی استفاده بگذارد تا این که زکات تمامش کند».

 دلیل دیگر وجوب زکات در مال یتیم و دیوانه حدیثی است که آن را امام مالک در (مؤطا) از عبدالرحمن بن قاسم که از پدرش روایت نموده که گفته است: «  كَانَتْ عَائِشَةُ تَلِينِي وَأَخًا لِي يَتِيمَيْنِ فِي حِجْرِهَا فَكَانَتْ تُخْرِجُ مِنْ أَمْوَالِنَا الزَّكَاةَ»[2]:

 «عائشه"رضی الله عنها" من و برادرم را که یتیم بودیم به سرپرستی گرفت و زکات اموال مان را می داد».

 وجوب زکات در مال یتیم و دیوانه، فتوای علی، ابن عمر، جابر، عائشه، و حسن بن علی (رضی الله عنهم) می باشد.[3] این فتوا را ابن منذر از آنها نقل کرده است.

انجمن دائمی- فتاوای زکات،جمع و ترتیب: محمد المسند، ص(11) 
--------------------------------------------------------------------------------
[1] ترمذی (641)، دار قطنی 2/109 (1)، بیهقی در" سنن کبری" 6/2(10764)، از حدیث عبدالله بن عمرو بن عاص رضی الله عنه و آن حدیث ضعیف است؛ امّا برایش شاهد صحیحی از صحابه "رضی الله عنهم"  و شاهد مرسل نزد شافعی وجود دارد. رجوع کن: " تلخیص الحبیر" (2/157-159)، و"تحفة الأحوذی" (3/239،238). 
[2]  "موطأ مالک" 1/251(589)، بیهقی  در "سنن کبری" 6/3(10768).
[3]  مراجعه شود به " المغنی " از ابن قدامه: (2/256).[47] ادای زکات وام و کیفیت آن

س: به شخصی مبلغی پول قرض داده ام و برآن سال تمام شده است و بدهکار هنوز قر