ه سياه شب برايتان واضح و آشكار مي گردد. و سپس روزه را تا شب ادامه دهيد.]

[إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْل مِنْ هَا هُنَا، وَأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ هَا هُنَا، وَغَرَبَتِ الشَّمْسُ- فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ][1] 

[هر گاه شب از اين سمت به شما روي آورد و روز از اين سمت به شما پشت نمود و خورشيد غروب كرد وقت افطار فرا رسيده است.] 

همچنين است توضيح اين آيه: « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ » ( بقره185) و توضيح اين حديث پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ :[ إِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَصُومُوا، وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا.]

گفتار مذكور گفتاري وزين و قياسي صحيح مي باشد.

بعضي از علما فتوا داده اند مسئله ي آغاز و اتمام رمضان به ولي امر مسلمين واگذار مي شود، هر گاه او با استناد شرعي دستور به روزه يا عيد بدهد به مقتضاي آن عمل مي شود كه اين امر سبب وحدت كلمه و اتحاد مسلمانان مي گردد. اين علما براي صدور اين حكم به عام بودن اين حديث استناد نموده اند: «الصَّوْمُ يَوْمَ تَصُومُونَ، وَالْفِطْرُ يَوْمَ تُفْطِرُونَ»[2] رمضان همان روزي است كه روزه مي گيريد و خوردن روزه ( عيد) روزي است كه روزه را مي خوريد.

در خصوص مسئله ي مذكور اقوال و نظريات متعددي از علما و دانشمندان ديني نقل شده و اختلافات زيادي ذكر گرديده است. ( كه از بيان همه آن ها معذوريم).

اما قسمت دوم سؤال: مسلماناني كه در شهرهاي كفار زندگي مي كنند و رؤيت شرعي در آنجا محقق نمي شود چه كار بايد بكنند؟ 

پاسخ اين است كه براي اين افراد اثبات هلال از طريق شرعي امكان پذير است، اگر برايشان مشكلي نباشد جهت رؤيت هلال به آسمان نگاه كنند و اگر مشكلي وجود داشته باشد بر اساس رؤيت يكي از كشورهاي اسلامي عمل نموده و روزه بگيرند و چنانچه فتواي دوم را ترجيح بدهيم و بگوييم كه اگر مطالع كشورها مختلف باشد پس رؤيت هر كشوري جدا گانه معتبر است و كشوري كه اين افراد در آن ساكن هستند مطلعش با مطلع كشوري كه كه رؤيت در آن ثابت شده فرق بكند در اين صورت مي گوييم اين ها به نزديك ترين كشور اسلامي ملحق شده و روزه ي خود را با آن محاسبه بكنند و اين بهترين كار ممكن است.

  شيخ ابن عثيمين- كتاب الدعوة (5 ) (2/152- 156)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . بخاري (1954)، مسلم (1100)  
[2] . ابوداود (2344)، ترمذي (697) من حديث أبي هريرةرضی الله عنه والترمذي بنحوه (802) من حديث عائشة رضي الله عنها. و قال الترمذي في الموضع الأول: «حديث غريب حسن» و في الموضع الثاني:«حديث غريب صحيح» [9 ] شخصي 28 روز از رمضان را در غير از شهر خود كامل كرده و سپس هلال شوال رؤيت مي شود.

س: شخصي هلال رمضان را در شهر خود رؤيت كرده و طبق آن روزه ي رمضان را آغاز مي نمايد و سپس به شهر ديگري مسافرت مي كند و در آنجا هلال را مشاهده مي كند كه با اين حساب تنها 28 روز را روزه گرفته است آيا مي تواند همراه مردم اين شهرستان نماز عيد را بخواند؟

  ج: براي شروع و پايان رمضان رؤيت هلال ملاك است و اين شخص چون رمضان را در شهر خودش شروع نموده است ايام روزه اش از همان زمان شروع مي شود و بر او واجب است كه همراه مردم شهري كه در آنجا مسافرت نموده  عيد نمايد. چون هلال را مشاهده كرده است، بنابراين شخص مذكور بايد روزه اش را خورده، همراه مردم آن شهر نماز عيد بخواند و قضاي روزه ي باقيمانده اش را ادا كند،- يعني فقط يك روز قضايي آورد تا 29 روز كامل باشد- زيرا ماه گاهي 29 و گاهي30 روز مي شود. ايشان 29 روز را با قضايي تكميل كنند.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد و آله وصحبه وسلم

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي وافتا(10/128)[10 ] حكم روزه براي تارك نماز.

س: كسي كه نماز نمي خواند ولي روزه مي گيرد، آيا روزه اش صحيح مي شود؟

ج: طبق صحيح ترين اقوال، تارك عمدي نماز كافر است، بنابراين از او هيچ عبادتي از جمله، روزه پذيرفته نمي شود مگر اين كه از ترك نماز به درگاه الله توبه نمايد، بدليل اين كه الله تعالي مي فرمايد:

« وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ » ( انعام88)

 [اگر اينان شرك مي ورزيدند همه ي اعمال شان هدر مي رفت.]

آيات و احاديث زيادي در خصوص اين مسئله وارد شده است. جمع ديگري از علما بر اين اعتقاد هستند كه شخص بي نماز كافر نمي شود، روزه و ساير عباداتش تا زماني كه منكر آن ها نباشد قابل قبول است، و بي نمازي اش بحساب سهل انگاري و تنبلي وي گذاشته مي شود.

اما فتواي صحيح همان فتواي نخست است و از بي نماز هيچ عبادتي پذيرفته نمي شود، در اين راستا نصوص زيادي وجود دارد؛ پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مي فرمايد:

[إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرّكِ والّكُفّرِ تَرْكَ الصَّلا{][1]

 [حد فاصل بين انسان و شرك و كفر ترك نماز است.]

[الْعَهْدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلا{ُ؛ فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ][2] 

[مشخصه ي ميان ما و آن ها- كفار و مشركين- نماز است، هر كس آن را ترك كند كافر مي گردد.]

حديث مذكور را امام احمد و اصحاب سنن اربعه با اسناد صحيح از بريده بن خصيب أسلمي روايت كرده اند. علامه ابن قيم (رحمه الله) اين مطلب را در رساله ي مستقلي (در احكام نماز و ترك آن كاملاً توضيح داده است كه خواندن و مطالعه آن خالي از لطف نيست.)

  شيخ ابن باز ( فضايل رمضان). ص: (15). جمع و ترتيب: عبدالرزاق حسن.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . مسلم (82 ) وغيره
[2] . احمد (5/346، 355)، ترمذي (2621)، نسائي (464)، ابن ماجه (1079)، و ابن حبان (1454). امام ترمذي گفته است: اين حديث حسن صحيح غريب است.[11 ] روزه گرفتن براي افراد تارك نماز چه حكمي دارد؟

س: عده اي از علماي اسلام بر روزه داران بي نماز عيب و ايراد مي گيرند؟ لطفاً بفرماييد نقش نماز در صحت روزه چيست؟ چون من مي خواهم به همراه كساني كه از دروازه ي(ريان ) به بهشت داخل مي شوند، داخل شوم و ثابت است كه روزه شدن در رمضان تا رمضاني ديگر، سبب محو شدن گناهان ميان دو رمضان مي شود. 

خواهشمندم مطلب فوق را خوب توضيح دهيد.

ج: كساني كه از تو ايراد گرفته اند كارشان درست است، زيرا نماز پايه و اساس دين اسلام است و تارك آن كافر و خارج از ملت اسلام است. مسلم است كه الله از افراد كافر نه روزه، نه صدقه، نه حج، و نه هيچ عبادتي را قبول نمي كند، به دليل گفته ي الله:

[وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلا وَهُمْ كُسَالَى وَلا يُنْفِقُونَ إِلا وَهُمْ كَارِهُونَ (٥٤)]( توبه54)

«هيچ چيز مانع پذيرش نفقات آن ها نشده جز اين كه آنان به الله و پيغمبرش ايمان ندارند و جز با حالتي از سستي و بي حالي به نماز نمي ايستند و جز از روي ناچاري بذل و بخشش نمي كنند.» 

از اين رهگذر است كه به شما مي گوييم: روزه بدون نماز باطل و نادرست است. و هيچ سودي به شما نرسانده و موجب تقرب شما به درگاه الله تعالي نمي شود. و در مورد 