 وجود دارد و آن اين كه گاهي اوقات هواپيما پس از پرواز به دليل شرايط نامناسب جوي يا حوادث غير مترقبه مجبور مي‌شود به فرودگاه برگردد. آري! احياناً چنين حوادثي براي هواپيما پيش مي‌آيد. چه بسا مجبور مي‌شود به فرودگاه ديگري فرود آيد، در اين صورت چه كسي در آن فرودگاه از او استقبال نمايد. فرضاً اگر هواپيما در فرودگاه مقصد به زمين بنشيند، آيا تضميني وجود دارد كه استقبال كننده در موعد مقرر و در همان لحظه نزد زن محرمش برود؛ اين امر تضمين شده نيست و او گاهي به خاطر عواملي چون بيماري، سرگرداني و ترافيك ماشين‌ها نمي‌تواند در عين آن ساعت از او استقبال نمايد. آري! همه‌ي اين اتفاقات پيش مي‌آيد.

گيريم كه همه‌ي اين موانع برطرف شده و سفر طبق مراد پيش مي‌رود، ولي سؤال اين جاست شخصي كه در هواپيما و در صندلي بغلي او مي‌نشيند چگونه شخصي است؟ گاهي شخص عفيف و با غيرتي در كنار او مي‌نشيند و شايد از محرم نيز بيشتر از او حمايت مي‌كند و چه بسا شخصي فاسق و حيله‌گري در كنار او مي‌نشيند و او را دچار فتنه و فريب مي‌كند. آري! اين مسئله همواره خطر آفرين است و شريعت بر حفظ آبرو و نجابت افراد تأكيد زيادي دارد؛ الله تعالي فرموده است:[ وَلا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاءَ سَبِيلا (٣٢)] [اسراء: 32]

«و (با انجام عوامل و انگيزه‌ي زنا) به زنا نزديك نشويد كه زنا بسيار زشت و بدترين راه و روش است».

دقت كنيد الله تعالي در اين آيه نگفت: (وَلا تَزْنُوا – زنا نكنيد-)، بلكه فرمود: اصلاً به زنا نزديك نشويد، تا مسلمانان از اسباب و انگيزه‌هاي زنا دوري جويند بنابراين بر مؤمن غيور و الله ترس واجب است كه به هيچ يكي از زنان محرمش اين فرصت را ندهد كه بدون محرم سفر كند؛ و چه آسان است كه تو اي محرم با او سفر كني و همراه با او برگردي و در اين كار هيچ زحمتي عايد شما نمي‌شود.

شيخ ابن عثيمين- مجموعه‌ي فتاوي و رسائل (2/590).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (3006) و مسلم (1341).
[2]. بخاري (1862) و مسلم (1341).[19] حكم سفر زن بدون محرم همراه با زنان ديگر

س: زني مي‌گويد: مي‌خواهم در ماه رمضان به اتفاق مادر، خواهر و شوهر خواهرم به عمره بروم، آيا جايز است كه به همراه آنان به عمره بروم؟

ج: جايز نيست كه با آنها به عمره بروي؛ چون شوهر خواهرت محرم تو نيست. از ابن عباس رضی الله عنهما از پيامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت شده كه گفته است:

(سَمِعْتُ النّبيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يقول: «لاَيَخْلُونَّ رَجُلٌ بِإمْرأةٍ إلاّ مَعَ ذي مَحْرَمٍ، وَ لاَ تُسَافِر إمرَأةٌ إلاّ مَعَ ذِي مَحْرمٍ»)

(شنيدم كه پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در خطبه گفت: «نبايد مرد بيگانه با زن بيگانه در يك جايي با هم تنها جمع شوند مگر آن كه يكي از محارم زن در آنجا باشد و زن حق ندارد بدون محرم به مسافرت برود»). در همين اثنا مردي بلند شد و گفت: اي پيامبر! زنم به قصد اداي فريضه‌ي حج عازم مكه مي‌باشد و من در فلان غزوه و فلان غزوه ثبت‌نام كرده‌ام، پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ گفت: «برو و با زنت حج را انجام بده»[1]

در اينجا پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از آن مرد هيچ توضيحي نخواست كه آيا زنان ديگري با زنت همراه هستند يا نه؟ و همچنين نپرسيد كه زنت جوان است يا پير و يا راه امن است و يا نا امن.

اين زن چنانچه به دليل نداشتن محرم از رفتن به عمره بازماند هيچ گناهي متوجه او نمي‌شود حتي اگر قبلاً به عمره هم نرفته باشد، چون يكي از شرط‌هاي حج و عمره داشتن محرم است.

 شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل (21/185)- س(236).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (1862) و مسلم (1341).[20] اگر مردي در سفر حج زنش را طلاق بدهد... چه كسي محرم زن مي‌شود؟

س: زن و شوهر لباس احرام پوشيده‌اند و شوهر پس از آن كه زنش لباس احرام مي‌پوشد او را طلاق مي‌دهد، حال اين زن چه كار بكند؟ آيا احكام و مراسم حج را به اتمام برساند يا اين كه به خانه‌اش برگردد؟

ج: نه، نبايد برگردد؛ چون زماني كه شوهر طلاق اول و يا طلاق دوم را به زنش مي‌دهد باز هم محرم او محسوب مي‌شود و جايز است كه زن، خودش را براي او (شوهرش) آرايش دهد و او را به رجوع‌كردن تشويق كند.

بنابراين الله تعالي در مورد رناني كه طلاق رجعي داده مي‌شوند فرموده است:[ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ وَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلا يَخْرُجْنَ إِلا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا (١)] [طلاق: 1]

«و زنان را (پس از طلاق، در مدت عده) از خانه‌هايشان بيرون نكنيد، و زنان هم (تا پايان عده، از منازل شوهرانشان) بيرون نروند. مگر اين كه زنان كار زشت و فحشاي آشكاري (همچون زنا و...) انجام دهند. اينها قوانين و مقررات الهي است و هر كس از قوانين و مقررات الهي پا فراتر نهد به خويشتن ستم مي‌كند. تو نمي‌داني، چه بسا الله بعد از اين حادثه، وضع تازه‌اي پيش آورد (و ماندن زن در خانه زمينه ساز پشيماني شوهر و همسر و رجوع آنها به همديگر مي‌شود)».

متأسفانه بسياري از شوهران هنگامي كه زنانشان را طلاق مي‌دهند آنها را از خانه بيرون مي‌اندازند و اين كار حرام است. مگر اين كه زن مرتكب عمل فحشا و زشتي بشود، كه در اين صورت شوهر مي‌تواند او را از خانه بيرون كند. همچنين بسياري از زنان به محض اين كه طلاق داده مي‌شوند فوراً خانه‌ي شوهر را ترك مي‌كنند و به نزد خانواده‌ي خود مي‌روند و اين كار نيز بر زن حرام است، چون الله تعالي آنها را از بيرون رفتن منع كرده است (وَلا يَخْرُجْنَ - بيرون نروند-) و سپس فرموده است: [لا تَدْرِي لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا]

 [تو نمي‌داني، چه بسا الله بعد از اين حادثه، وضع تازه‌اي پيش آورد (و ماندن زن در خانه زمينه ساز پشيماني شوهر و همسر و رجوع آنها به همديگر مي‌شود)]

چون ماندن زن مطلقه‌ي رجعي و آرايش او زمينه‌ي رجوع شوهر را براي او فراهم مي‌سازد؛ از اين رهگذر است كه مي‌گوييم: زني كه شوهرش او را در سفر حج طلاق مي‌دهد، اگر طلاق، طلاق اول و يا طلاق دوم باشد باز هم اين زن و شوهر با هم محرم هستند ولي اگر طلاق، طلاق سوم باشد در اين صورت محرم نيستند، ولي زن بايد به خاطر ضرورت و شرايط اضطراري به همراه او مراسم حج را ادامه بدهد.

شيخ ابن عثيمين- مجموع فتاوي و رسائل (21/224)- س(282).[21] حكم حج زنان خدمتكار بدون محرم

س: حج و عمره همراه با زن خدمتكار كه محرم به همراه ندارد چه حكمي دارد؟ و همچنين بفرماييد كه درخواست حضور زن خدمتكار ب