يم). «حج/25»

از اين آيه استنباط مي شود كه: درد‍‍ عذاب و شكنجه‌ي گناهي كه فرد در مكه مرتكب مي شود، شديدتر از عذاب گناهي است كه در خارج آن مرتكب شود، و در اين كلام هشدار مهمی  براي كساني است كه در مكه مرتكب گناه مي شوند.

 شيخ ابن عثيمين، مجموع فتاوي ورسائل(20/169- ف468)[72] احكامي كه به نفع يا  به ضرر اهل مكه است؟

س: مي‌گويند: اجر و پاداش ساكنان و افراد مقيم مكه- كه الله تعالی حافظ و نگهدار آن باد!- مانند پاداش عبادت‌گزاران در غير مكه است، آيا اين درست است؟

ج: شكي نيست كه مكه مكرمه بهترين نقطه‌ي زمين است، اما كسي كه ساكن اين مكان باشد تقدس خاصي ندارد. الله تعالي از قول ابراهيم علیه السلام مي‌فرماید:[ وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (١٢٦)] 

  (اي الله! اين[سرزمين] را شهر امن و اماني گردان، و اهل آن را از ميوه‌هاي گوناگون روزي رسان و بهره‌مندشان گردان [الله در پاسخ] گفت: [دعاي تو را پذيرفتم، ولي در اين عمر كوتاه دنيا] و كسي كه كفر ورزد، مدت كوتاهي [از ثمرات و خيرات دنيا] بهره‌مند مي‌گردانم و سپس او را [روز رستاخيز] به عذاب آتش گرفتار مي‌سازم و [اين گونه افراد] را چه سرانجام و سرنوشتي بدي است). «بقره/ 126»

به بيان اين آيه، كافران و مشركان ‌هم در آن سكونت دارند. ساكنان مكه در زمان بعثت رسول‌الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ايشان را مورد اذيت و آزار قرار دادند و تكذيب كردند؛ حتي كساني را كه به ايشان ايمان مي‌آوردند شكنجه مي‌دادند، لذا رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و مؤمنان از اين شهر هجرت نمودند و سران كفر مانند: ابوجهل و ابولهب در آن‌جا باقي ماندند. به این ترتیب هر كس از سا كنان مکه كار شايسته‌اي انجام دهد، الله‌تعالي به او اجر بيشتري مي‌دهد و نيز اگر كار ناشايستي انجام دهد گناه آن بزرگتر است.

 الله تعالي مي‌فرمايد:[ وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ] «حج/25»

(كساني كه با توسل به ظلم در آن سرزمين مرتكب خلاف مي‌گردند، عذاب دردناكي بديشان مي‌چشانيم). 

از اين آيه مي‌فهميم كه: هر كس قصد ارتكاب گناه و محرمات را در مكه داشته باشد، به خاطر همين قصدش، سزاوار شكنجه و عذاب است، چرا كه او با نيت گناه حرمت حرم امن الهي را شكسته است.

 فتواي با امضای شيخ ابن جبرين در تاريخ(‌/3/1414)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:914.txt">حكم و شرايط اداي حج به نمايندگي از ديگران</a><a class="text" href="w:text:915.txt">كمك به كسي كه حج نکرده، از وكالت براي حج مستحبي، بهتر است</a><a class="text" href="w:text:916.txt">حكم نيابت در انجام بعضي از مناسك حج</a><a class="text" href="w:text:917.txt">آداب نيابت در حج</a><a class="text" href="w:text:918.txt">حكم نيابت در اداي حج به جاي فرد زنده</a><a class="text" href="w:text:919.txt">حكم فردی كه قبل از ادای حج  به جاي ديگري حج کند</a><a class="text" href="w:text:920.txt">حكم وکیل گرفتن زن، مرد را برای رمی جمرات</a><a class="text" href="w:text:921.txt">حكم اهداي ثواب طواف و ديگر عبادات</a><a class="text" href="w:text:922.txt">حكم اهداي ثواب طواف</a></body></html>[73] حكم و شرايط اداي حج به نمايندگي از ديگران

س: در مناسك حج اداي چه اموري به نمايندگي و وكالت از ديگران جايز است؟ و چه زماني اداي حج به جاي ديگران جواز دارد؟

ج: اداي حج و عمره به جاي مسلماني كه فوت كرده است يا فردي از اداي حج به دليل بالا بودن سن ناتوان است، يا بيماري كه اميدي به بهبودی آن نيست، جايز است. همچنين نمايندگي در رمي جمرات از طرف كسي كه خودش قادر به اين كار نيست، مانند کودک، زن بیمار يا فرد مُسن، جواز دارد؛ مشروط به آن كه نماينده از حاجيانِ‌همان سال بوده و خودش رمي جمرات را انجام داده باشد.

  و بالله التوفیق، و صلی الله علی نبینا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاوای انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (11/76) [74] كمك به كسي كه حج نکرده، از وكالت براي حج مستحبي، بهتر است

س: آيا كسي كه مخارج و نفقه‌ي فردي را كه حج ، ادا نكرده است تأمين كند پاداش كامل را دريافت مي‌كند؟

 آيا اين بهتر است یا كسي دیگر را به نمايندگي از خود براي انجام مناسك حج بگمارد.

ج: بله- ان شاءالله- اجري مانند اجر حاجي خواهد داشت، يعني: پاداش حج فرضي به او مي‌رسد. 

رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مي‌فرمايد:[ مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فَقَدْ غَزَا] [1] 

(كسي كه مجاهدي را تجهیز كند، گويي كه خود جهاد كرده است).

 حج نيز نوعي جهاد است، لذا بخشيدن مال به فقير به اين منظور كه حج بگذارد بهتر از اين است كه پول خود را به شخصي بدهد كه به جاي او حج مستحبي ادا كند، چون در اين صورت فريضه‌ي حج برادر مسلمان او نيز ادا می‌شود.

  شيخ ابن عثيمين، مجموع فتاوي و رسائل(21/108)س127)
-------------------------------------------------------------------------------
[1]- بخاري (2843)، و مسلم (1895) [75] حكم نيابت در انجام بعضي از مناسك حج

س: حكم نيابت در انجام بعضي از مناسك حج چيست؟

ج: نيابت در انجام بعضی از مناسک حج به اين معناست كه: انسان فردي را براي انجام برخي از اعمال حج به جاي خود بگمارد. مانند اين كه به جاي او طواف نمايد يا سعي بين صفا و مروه كند يا در عرفه وقوف  كند، شب در مني بماند و رمي جمره را انجام دهد و اعمال جزئي ديگر از اين قبيل؛ اما قول راجح اين است كه براي انسان جايز نيست كسي را براي اداي يكي يا بخشي از اعمال حج و عمره به عنوان نائب بگیرد؛ اعم از فرض یا نفل. چرا كه از ويژگي‌هاي حج و عمره اين است كه وقتي انسان براي يكي از اين دو احرام بست انجام آن براي او فرض مي‌شود حتي اگر حج يا عمره‌ي مستحبي باشد.

 زیرا الله تعالی می‌فرماید:[ الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَلا فُسُوقَ وَلا جِدَالَ فِي الْحَجِّ] 

(حج در ماه‌هاي معيني انجام مي‌پذيرد [كه عبارتند: از شوال، ذوالقعده و ذوالحجه] حج را بر خويش واجب گردانید، (بدانید که) آمیزش جنسی و گناه و نافرمانی و جدال در اثنای حج روا نیست). «بقره/ 197»

اين آيه قبل از فرض شدن حج نازل شده است يعني: قبل از  نزول:[ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا] ).«آل عمران97».

 (و حج اين خانه، واجب الهي است بر كساني كه توانايي [مالي و بدني] براي رفتن به آن‌جا را دارند)

 محتواي آيه به اين موضوع دلالت دارد كه با بستن احرام براي حج يا عمره، انجام آن بر شخص فرض مي‌شود. در واقع با شروع عمل، انجام آن فرض مي‌گردد.

 الله تعالي مي‌فرمايد:[ ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ (٢٩)] 

( بعد از آن بايد آلودگي‌ها [و چرك و كثافات] را از خود بر طرف سازند، و به نذرهاي خويش وفا كنند و خانه قديم